بلقیس ثانی ای که صد پایه رای تو
بالای دست را بعه آسمان نشست
لطفت به آستین کرم پاک میکند
گردی که گرد دامن آخر زمان نشست
خورشید مهر توست که در جان چرخ تافت
گوهر حدیث توست که در طبع کان نشست
گردی است کز نشاط تو برخاست آسمان
آنگه به خدمت آمد و بر آستان نشست
نام کنیزکی تو بر خود نهاد گل
زان بر سریر مملکت بوستان نشست
شاها امید بود که داعی به دولتت
بر مرکبی بلند جوان روان نشست
اسپیم پیر کوته کاهل همی دهند
اسبی نه آنچنان که توانم بران نشست
چون کلک مرکبی سیه و سست و لاغر است
جهل مرکب است بر اسبی چنان نشست
از بنده مهتر است به ده سال و راستی
گستاخی است بر زبر مهتران نشست
اسب سیه نخواهم و خواهم به دولتت
بر خنگ باد سرعت آتش عنان نشست
ور نیست خنگ نیک بفرمای تا مرا
اسبی چنان دهند که بر وی توان نشست
ظلت ظلیل باد که گیتی به دولتت
در سایه مظله امن و امان نشست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه درخواستی است خطاب به ملکهای که شاعر او را «بلقیس ثانی» میخواند. شاعر نخست او را میستاید و خورشید و گوهر و آسمان و گل را بندهٔ او میشمارد. سپس با طنزی ملایم از اسب پیر و لاغر و سیاهی که به او دادهاند گله میکند و با بازی بر واژههای «جهل مرکب» و «مهتر» از سوار شدن بر آن سر باز میزند. در پایان اسبی تندرو و خاکستری میخواهد، یا دستکم اسبی سواریدادنی، و با دعا برای دوام دولت ملکه سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: ای بلقیس دوم (ملکهای چون بلقیس)، اندیشه و تدبیر تو صد پله بالاتر از آسمان، در جایگاه برتر نشسته است.
هوش مصنوعی: مهربانی تو با آستین بخشش، گردی را که بر دامن روزگار آخرالزمان نشسته است پاک میکند؛ یعنی لطف تو آلودگی و تیرگی زمانه را میزداید.
هوش مصنوعی: خورشید همان مهر و محبت توست که در جان آسمان تابید، و گوهر همان سخن توست که در سرشت معدن جای گرفت. یعنی درخشش خورشید و ارزش گوهر از تو گرفته شده است. «مهر» هم به معنای خورشید است و هم به معنای محبت.
هوش مصنوعی: آسمان گَردی است که از شادمانی و شکوه تو برخاست، سپس به خدمت تو آمد و بر آستانهات نشست.
هوش مصنوعی: گل خود را کنیز تو نامید و به همین سبب بر تخت پادشاهی باغ نشست.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، امید داشتم که من، که دعاگوی تو هستم، به برکت دولت تو بر مرکبی بلند، جوان و خوشرفتار سوار شوم.
هوش مصنوعی: اما اسبی پیر، کوتاه و تنبل به من میدهند، اسبی که نمیتوانم بر آن سوار شوم.
هوش مصنوعی: این مرکب مانند قلم سیاه و سست و لاغر است، و سوار شدن بر چنین اسبی «جهل مرکب» است. شاعر با واژهٔ «مرکب» بازی کرده است که هم به معنای اسب است و هم در اصطلاح «جهل مرکب» به کار میرود.
هوش مصنوعی: این اسب ده سال از من بزرگتر است، و راستش نشستن بر سر بزرگترها گستاخی است. این بیت شوخیای است دربارهٔ پیری اسب.
هوش مصنوعی: اسب سیاه نمیخواهم؛ میخواهم به برکت دولت تو بر اسبی خاکستری و سپید سوار شوم که چون باد تیزرو و چون آتش تندرو باشد.
هوش مصنوعی: و اگر اسب خاکستری خوبی نیست، دستور بده دستکم اسبی به من بدهند که بتوان بر آن سوار شد.
هوش مصنوعی: سایهات پایدار و گسترده باد، که جهان به برکت دولت تو در سایهبان امنیت و آرامش آرمیده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
جان را هوای روی تو بر جای جان نشست
مهر توام درون دل مهربان نشست
گنج روان توئی و بهر تار موی تو
مار شکنج بر سر گنج روان نشست
هر دل که از کنار تو برخاست یک زمان
[...]
بر تخت هند والی هندوستان نشست
جان جهان به مردم چشم جهان نشست
اقبال خاندان همایون بلند شد
زین دولتی همای که بر آشیان نشست
تسکین گرفت فتنه و ترتیب یافت ملک
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.