بخش ۲۱ - در بیان اتمام حجت نمودن آن مولای بشر بنمودنِ آیت ﷲ اکبر بر نمرود سیرتان ابتر و تمامی شهادت جناب علی اصغر
بانگ زد کای ساقی بزم الست
شیرخوار از کودکی شد می پرست
شیرخوار عشق از امداد پیر
شد ز بوی باده مست و شیرگیر
شیرخوارم گرچه من شیر حقم
زهرة شیران بدرد ابلقم
اندکی گر شیرِ جانم هی کند
شیرِ گردون شیرِ جان را قی کند
شیرخوارم لیک شیرم مست شد
چرخ در میدان عزمم پست شد
صید معنی شد شکار پنجهام
هین بیا کز زخم هجران رنجهام
عزم کوی دوست چون داری بیا
ارمغانی بر، به درگاه خدا
قابل شاه ارمغان کوچک است
کو به قیمت بیش و در وزن اندک است
مختصرتر تحفه بِِه یارِ تو را
می کند سنگین نه او بار تو را
نزد شاهان تحفه اندک تر خوش است
که توان بگرفت پیش شه به دست
گوهری بر، پیش آن شاه ارمغان
کو سبک وزن است و در قیمت گران
ارمغان این لؤلؤ شهوار بر
نزد خسرو زرِّ دست افشار بر
شاهباز وحدتم من، در نشست
عیب نبود شاهم ار گیرد به دست
غیر دستت نیست جایی چون مرا
بر به دستم، نیست پایی چون مرا
نیست دست از بهر دفع دشمنت
دست آن دارم که گیرم دامنت
گر که نتوانم به میدان تاختن
سوی میدان، جان توانم باختن
گر ندارم گردن شمشیر جو
تیر عشقت را سپر سازم گلو
چون شنید از گوش غیبی بی صدا
خالق اصوات، بانگ آشنا
عشق بر پیغام اصغر شد سروش
آمد آواز علی شه را به گوش
آشنا بر گوش شه خورد آن صدا
کآشنا داند صدای آشنا
تاخت سوی خیمه گه بار دگر
تا از آن صاحب صدا جوید اثر
دید اصغر کرده عزم آن دیار
گشته از خرگاه هستی دست و بار
برگرفتش چُست و عزم راه کرد
روی همت سوی قربانگاه کرد
بند بر تفصیل نبود کار عشق
تا چه کرد آن شاه در بازار عشق
هرچه بودش پاک با حق تاخت زد
مهره ها را برد و حرف از باخت زد
زین بیان قصدم مصیبت نامه نیست
جزبه شرح عشق در کف خامه نیست
علّت گفتار من عشق است عشق
کاشف اسرار من عشق است عشق
این همه گفتم ولیکن ای حسن
خود نگفتم قطره ای زین بحر من
وصف دریا را که داند ای رفیق
آنکه در دریا بود جانش غریق
جان تو چون بیخبر ز اسرار ماست
باورت گر نیست این صحبت رواست
بحر معنیم زند در سینه جوش
سینه ها سنگ است چون باری خموش
کرده لالم ضیق صدر خلقِ گول
زآن سخن گویم به اندازه عقول
اندکی ز اسرار حق منصور گفت
شد تن سردار جان با دار جفت
چاره کو جز پست گویی ای حبیب
زآنکه من در دار خلقانم غریب
لا تخالفهم حبیبی دارِهِم
یا غریباً نازلا فی دارهم
نیست دعوت این مثال است ای صبی
بد مکن دل نه ولیم نه نبی
کیستم من رند صوفی مذهبی
بندة شاه قلندر منصبی
قطب عالم رحمت للعالمین
مظهر سجّاد زین العابدین
اوست کز کون و مکان سرکش بود
هم قلندر هم قلندروش بود
گر ز سرّ او زنم دم اندکی
مستمع را خاطر افتد در شکی
عاری از شک عارف صاحب هُش است
کز شراب عشق مست و سرخوش است
ای صفی اندر ثنای او ز بیم
چند پیچی خویشتن را در گلیم
حفظ حقت عاصم است از هر گزند
در به روی از طعنِ خار و خس مبند
یاری از حق جوی و دل با یار کن
وز حقایق سرّ حق اظهار کن
ور ز رسوایی تو را پرواستی
طبل پنهانی مزن رسواستی
دی که مُهرت بر لب از گفتار بود
گفتگویت بر سر بازار بود
حالیا کاظهار مطلب کرده ای
چونکه مرگ آمد چرا تب کرده ای
مُهر بردار از لب و اسرار گو
خلق گر دیوند با دیوار گو
مر صفی دانست هر کس صوفی است
صاحب دلق و دم معروفی است
نایب معروف و صاحب سینهای
خود رضا را بندة دیرینهای
گرچه دانیم اینکه با زیبندگی
ادعا نبود تو را جز بندگی
آری آری هرکه او را ادعاست
بی خبر از معنی فقر و فناست
این سخن را فاش گو تشویش نیست
هر که دارد ادعاء درویش نیست
هر که را دیدیم دعوی کار بود
دزد راه فقر و دکان دار بود
جملهء این داعیان دین فروش
اهل دکّانند گر داری تو هوش
وقت تنگ است این بیان را هِل ز کف
زآنکه بحر عشق اصغر کرده کف
گو بجوشد بَحرم از سودای عشق
جمله جوش و کف بود دریای عشق
چون به میدان بر سر دست پدر
آیت کبرای حق شد جلوه گر
ابن سعد آن پیشوای اهل شر
از کمین گه با کمان آمد به در
گفت بر من جمله باشید ای سپاه
در حضور زادة سفیان گواه
کز کمان کفر دامن گیر من
بر حسین اول رها شد تیر من
ز اجتهاد خویش و حکم مفتیان
من کشیدم بر حسین اول کمان
هر به شرع احمد است او معتقد
بایدش نک پیرویّ مجتهد
چون شنیدند این سخن تقلیدیان
از زبان آن لعین تیره جان
دل ز حق یکبارگی پرداختند
وجه حق را تیرباران ساختند
جان نمرود شقی گفتی هله
بود در جسم پلید حرمله
تیر او چون کفر او بالا گرفت
در گلوی حق نژادی جا گرفت
شرع بازان حِرز جان قرآن کنند
تیر پس بر صاحب قرآن زنند
این کنند آن خودپرستان دغل
تا تو دانی سرّ علم بی عمل
زین سخن فهمت نلغزد دار حلم
این نگفتم بهر جرح اهل علم
عالمانِ با عمل را بیگمان
بنده باید بود از جان این بدان
در شریعت علم شرعت لازم است
هم تو را لازم وجود عالِم است
گفتم این در شرع تا گر رهروی
با بصیرت پیرو عالم شوی
عالمان بی شریعت بیحدند
که به دزدی بر سر راه آمدند
این به عالِم هم ندارد اختصاص
دزدها هستند در دلق خواص
تا تو بشناسی ولیِّ پاک را
هم شناسی رهزن بیباک را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بیان عشق و عواطف عمیق نسبت به شخصیتهای مذهبی و حکمتهای مربوط به ایمان و شریعت میپردازد. شاعر با اشاره به شیرخوار علیاصغر به عنوان نماد عشق و فداکاری، از همدلی و محبت در مواجهه با دشمنان سخن میگوید. او بر نقش علم و عمل تأکید میکند و هشدار میدهد که عالمان بیعمل، خطراتی برای دین دارند. در ادامه، با اشاره به مصیبتهای حسین و فاجعه عاشورا، عشق و پیوند عمیق با حقیقت الهی را تجسم میکند و میافزاید که قربانیان عشق، بار غم و رنج را بر دوش میکشند. در انتها، شاعر بر لزوم یادگیری و پیروی از عالمان واقعی تأکید میکند و بر مشاهده واقعیات عشق و ایمان تاکید دارد.
هوش مصنوعی: علیاصغر، کودک شیرخوار، به زبان حال امام را صدا زد: ای ساقی مجلس الست، این شیرخوار از همان کودکی شیفتهٔ شراب عشق شده است.
هوش مصنوعی: این شیرخوارِ عشق با یاری پیر و مرشد، تنها از بوی بادهٔ عشق مست و دلیر شد، چنانکه شیر را شکار میکند.
هوش مصنوعی: گرچه شیرخوارم، در حقیقت شیرِ خدایم و مرکبِ من زهرهٔ شیران را میدرد.
هوش مصنوعی: اگر شیرِ جانم اندکی بغرّد و بتازد، شیرِ آسمان (برج اسد) از هیبت آن شیری را که خورده بالا میآورد. شاعر میان دو معنای شیر بازی کرده است.
هوش مصنوعی: شیرخوارم، اما شیرِ جانم مست شده و آسمان در برابر عزم و همت من خوار و پست است.
هوش مصنوعی: صید حقیقت و معنا در چنگ من گرفتار شده است؛ بیا که از زخم دوری رنجورم.
هوش مصنوعی: اکنون که قصد کوی دوست کردهای، بیا و هدیهای به درگاه خدا ببر.
هوش مصنوعی: هدیهٔ شایستهٔ شاه، هدیهای کوچک است که بهایش بسیار و وزنش اندک باشد.
هوش مصنوعی: برای یار تو هدیهٔ کوچکتر بهتر است؛ چنین هدیهای بار تو را سنگین نمیکند.
هوش مصنوعی: نزد پادشاهان هدیهٔ کوچکتر پسندیدهتر است، زیرا میتوان آن را با دست پیش شاه برد.
هوش مصنوعی: گوهری را بهعنوان هدیه نزد آن شاه ببر که وزنش سبک و بهایش گران است. مقصود خود علیاصغر است.
هوش مصنوعی: این مروارید شاهوار را ارمغان کن و این زرِ ناب و نرم را که در دست فشرده میشود، نزد پادشاه ببر.
هوش مصنوعی: من شاهباز وحدتم؛ عیبی ندارد اگر شاهم هنگام نشستن مرا بر دست بگیرد.
هوش مصنوعی: برای من جایی جز دست تو نیست؛ مرا در دست خود ببر، چون پایی برای رفتن ندارم.
هوش مصنوعی: دستی برای راندن دشمنانت ندارم، اما توان آن را دارم که دامنت را بگیرم.
هوش مصنوعی: اگر نمیتوانم در میدان جنگ بتازم، میتوانم در راه میدان جانم را فدا کنم.
هوش مصنوعی: اگر گردنی ندارم که به جنگ شمشیر برود، گلویم را سپر تیر عشق تو میکنم. اشاره به تیری است که بر گلوی علیاصغر نشست.
هوش مصنوعی: آفرینندهٔ صداها با گوش غیبی آن بانگ آشنا را که بیصدا بود شنید.
هوش مصنوعی: عشق پیامرسانِ پیغام اصغر شد و صدای علیاصغر به گوش امام رسید.
هوش مصنوعی: آن صدای آشنا به گوش شاه رسید، زیرا آشنا صدای آشنا را میشناسد.
هوش مصنوعی: امام بار دیگر به سوی خیمهها تاخت تا از صاحب آن صدا نشانی بیابد.
هوش مصنوعی: دید که اصغر قصد سفر به آن دیار کرده و از خیمهٔ هستی دل کنده است.
هوش مصنوعی: امام او را چابک در آغوش گرفت، راهی شد و با همت به سوی قربانگاه رفت.
هوش مصنوعی: کار عشق را نمیتوان به شرح و تفصیل درآورد؛ نمیتوان گفت آن شاه در بازار عشق چه کرد.
هوش مصنوعی: هرچه داشت یکسره با خدا معامله کرد؛ در این قمار همهٔ مهرهها را برد، اما سخن از باختن گفت.
هوش مصنوعی: هدف من از این گفتار سرودن سوگنامه و روضه نیست؛ قلمم فقط برای شرح عشق در دست من است.
هوش مصنوعی: انگیزهٔ سخن گفتن من فقط عشق است و آنچه رازهای درونم را آشکار میکند نیز عشق است.
هوش مصنوعی: شاعر خود را به نام اصلیاش، حسن، خطاب میکند: اینهمه گفتم، اما از این دریای عشق حتی قطرهای را هم بیان نکردم.
هوش مصنوعی: ای دوست، وصف دریا را فقط کسی میداند که جانش در آن دریا غرق شده باشد؛ یعنی عشق را تنها عاشقِ فانیشده میشناسد.
هوش مصنوعی: چون جان تو از رازهای ما بیخبر است، اگر این سخنان را باور نکنی جای شگفتی نیست و حق داری.
هوش مصنوعی: دریای معنا در سینهٔ من میجوشد، اما چون دلهای مردم مانند سنگ سخت و نپذیرنده است، بهتر است خاموش بمانم.
هوش مصنوعی: تنگحوصلگی و کمظرفیتی مردم نادان مرا لال کرده است؛ از این رو به اندازهٔ فهم آنان سخن میگویم.
هوش مصنوعی: منصور حلاج اندکی از رازهای حق را فاش کرد و در نتیجه بر سر دار رفت و جانش با دار همراه شد.
هوش مصنوعی: ای دوست، چارهای جز ساده و فروتر سخن گفتن ندارم، زیرا من در سرای مردم غریبم.
هوش مصنوعی: به عربی میگوید: ای دوست، با مردم مخالفت نکن و با آنان مدارا کن، ای غریبی که در خانهٔ ایشان فرود آمدهای.
هوش مصنوعی: ای کودکدل، این سخن ادعای مقام نیست، فقط مثالی است؛ دربارهٔ من بدگمان مباش، که من نه ولیام و نه پیامبر.
هوش مصنوعی: من کیستم؟ رندی صوفیمسلک و بندهٔ شاهی که مقام قلندری دارد.
هوش مصنوعی: آن شاه، قطب عالم و رحمتی برای جهانیان است و جلوهگاه امام سجاد، زینالعابدین؛ این بیت به نام و لقب پیر شاعر، زینالعابدین رحمتعلیشاه، نیز اشاره دارد.
هوش مصنوعی: او کسی است که از هر دو جهان و از هر جا و مکان سر برتافته و دل نبسته است؛ هم قلندر است و هم به شیوهٔ قلندران رفتار میکند.
هوش مصنوعی: اگر اندکی از راز او بگویم، دل شنونده به شک و تردید میافتد.
هوش مصنوعی: تنها عارفِ هوشیار و آگاه از این شک رهاست، کسی که از شراب عشق مست و شادمان است.
هوش مصنوعی: شاعر خود را خطاب میکند: ای صفی، تا کی از ترس، در ستایش او خود را در گلیم میپیچی و پنهان میکنی؟
هوش مصنوعی: نگهبانی حق تو را از هر آسیبی حفظ میکند؛ پس از ترس طعنهٔ مردم بیارزش که مانند خار و خساند، در سخن را به روی خود مبند.
هوش مصنوعی: از خدا یاری بخواه، دلت را با یار یکی کن و از حقیقتها، راز حق را آشکار کن.
هوش مصنوعی: اگر از رسوایی میترسی، پنهانی طبل نزن؛ زیرا طبل پنهانی زدن بیفایده است و تو هماکنون رسوا شدهای.
هوش مصنوعی: دیروز هم که لبت بسته بود و چیزی نمیگفتی، باز هم سخن تو در بازار بر سر زبانها بود.
هوش مصنوعی: اکنون که مقصودت را آشکار کردهای، دیگر ترسیدن بیمعناست؛ وقتی مرگ آمده است، تب کردن چه معنایی دارد؟
هوش مصنوعی: مهر سکوت را از لب بردار و رازها را بگو؛ اگر مردم دیوصفت و نافهماند، با دیوار سخن بگو.
هوش مصنوعی: هر صوفی میداند که صفی صاحب خرقه و نَفَس معروفی است؛ یعنی به سلسلهٔ معروف کرخی پیوسته است.
هوش مصنوعی: تو جانشین معروف و صاحبدل هستی و خود بندهٔ دیرینهٔ امام رضا به شمار میآیی؛ معروف کرخی دربان امام رضا بود.
هوش مصنوعی: هرچند میدانیم که با همهٔ شایستگیات، جز بندگی ادعای دیگری نداری.
هوش مصنوعی: آری، هر کس ادعایی دارد از معنای فقر و فنا در راه حق بیخبر است.
هوش مصنوعی: این سخن را آشکارا بگو و نگران نباش: هر کس ادعا دارد درویش واقعی نیست.
هوش مصنوعی: هر کس را دیدیم که کارش ادعا کردن بود، دزدِ راه فقر و دکاندار بود و از دین و طریقت کاسبی میکرد.
هوش مصنوعی: اگر هوشیار باشی، میبینی که همهٔ این مدعیانِ دینفروش اهل دکان و تجارتاند.
هوش مصنوعی: وقت تنگ است؛ این سخن را رها کن، زیرا دریای عشقِ علیاصغر به جوش آمده و کف کرده است.
هوش مصنوعی: بگذار دریای دلم از شور عشق بجوشد؛ دریای عشق سراسر جوش و کف است.
هوش مصنوعی: هنگامی که علیاصغر، که نشانهٔ بزرگ خداوند بود، بر روی دستان پدرش حسین در میدان جلوه کرد،
هوش مصنوعی: عمر سعد، پیشوای اهل شر، با کمان از کمینگاه بیرون آمد.
هوش مصنوعی: به سپاه گفت: ای لشکر، همه در پیشگاه پسر زادهٔ ابوسفیان (یزید) برای من گواهی دهید،
هوش مصنوعی: که نخستین تیر از کمان کفرِ من، که گریبانگیرم خواهد شد، به سوی حسین رها شد.
هوش مصنوعی: من بنا بر اجتهاد خود و فتوای مفتیان نخستین کسی بودم که بر حسین کمان کشیدم.
هوش مصنوعی: هر کس به شریعت پیامبر معتقد است، اکنون باید از مجتهد پیروی کند (و همین کار را بکند).
هوش مصنوعی: وقتی مقلدان کورکورانه این سخن را از زبان آن ملعونِ تیرهجان شنیدند،
هوش مصنوعی: یکباره دل از حق خالی کردند و چهرهٔ حق (امام حسین) را تیرباران کردند.
هوش مصنوعی: گویی جانِ نمرودِ بدبخت در تن پلید حرمله جای داشت.
هوش مصنوعی: تیر حرمله همچون کفرش اوج گرفت و در گلوی آن کودکِ حقنژاد (علیاصغر) نشست.
هوش مصنوعی: این بازیکنندگان با شریعت قرآن را تعویذ جان خود میکنند، ولی سپس بر صاحب قرآن تیر میزنند.
هوش مصنوعی: آن خودپرستان فریبکار چنین میکنند تا تو راز علمِ بیعمل را دریابی.
هوش مصنوعی: بردبار باش تا فهمت از این سخن به خطا نرود؛ این را برای نکوهش اهل علم نگفتم.
هوش مصنوعی: بدان که بیگمان باید از جان بندهٔ عالمانِ اهل عمل بود.
هوش مصنوعی: در شریعت دانستن احکام شرع بر تو لازم است و وجود عالم نیز برایت ضروری است.
هوش مصنوعی: این را دربارهٔ شرع گفتم تا اگر رهرو هستی، با بینش و آگاهی پیرو عالم شوی.
هوش مصنوعی: عالمانی که خود پایبند شریعت نیستند بیشمارند و برای دزدی بر سر راه نشستهاند.
هوش مصنوعی: این حکم تنها مخصوص عالمان نیست؛ در جامهٔ درویشان و خواص هم دزدانی هستند.
هوش مصنوعی: این را گفتم تا هم ولیِّ پاک را بشناسی و هم راهزنِ گستاخ را.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.