بخش ۲۰ - در بیان اتصال روح سالک به حقیقت وجود درضمن آمدن حبیب ابن مظاهر و مسلم بن عوسجه از کوفه به کربلا به یاری آن دریای رحمت و جود
چونکه بار افکند شاه کربلا
بهر جانبازی در آن دشت بلا
نار جذبش در زمان شد مشتعل
آن حبیب بن مظاهر را به دل
سوی شهر کوفه وقتی مردِ راه
صوفیانه شد برون از خانقاه
شهر را دید از هجوم خلق تنگ
واندر آن غوغا رواج اسباب جنگ
کرد در آیینه دل پس نظر
تا ز دل جوید از آن غوغا خبر
زآنکه صوفی را دبیرستان دل است
در دل او علم اشیاء حاصل است
دل بود مرآت نور آگهی
گنج علم و مخزن شاهنشهی
گنج علمِ علَّم الاسماء دل است
رازدان سرّ ما اوحی دل است
هر دلی عارف به نورانیت است
مشرق انوار علم حضرت است
خواهم ار من شرح دل گویم تمام
ختم تا محشر نگردد این کلام
نی غلط گفتم که تا محشر همه
هست از دم های دل یک دمدمه
او چو همدم گشت با دمهای دل
کرد یک دم سِیر عالمهای دل
دید اندر کربلا طوفانی است
کشتی شاهی که دل را بانی است
زد به جانش شعله نار جذب دوست
سوخت زآن مجذوبِ مطلق مغز و پوست
دیگر از بازار در منزل نرفت
پای معنی بود کآن در گِل نرفت
چون تو از اسرار معنی غافلی
ای اخی از پای تا سر در گِلی
بگذر از صورت برو معنی طلب
تا برآید پایت از گِل بیتعب
اهل معنی چونکه گشتی عنقریب
برحبیب خود رسی همچون حبیب
زد حبیب آن شیشه صورت به سنگ
سوی مقصد تاخت از ره بی درنگ
کی شکیبایی بود در کار او
عاشقی کو را صدا زد یار او
رفت از سر غیرت دیرینه را
دید در ره پیر صاحب سینه را
مسلم آن کو بود او را همقدم
در طریق عشق سلطان قدم
عازم حمام جان روشنش
در کفش رنگی و بیرنگی فنش
گفت او را کای اخی آوازه بین
هل حنا از دست و رنگ تازه بین
رنگ ها را جمله دیگرگون نگر
کار عشق از رنگ و ره بیرون نگر
راه بیرنگی بجز یک گام نیست
راه عشق است این ره حمام نیست
صبغة الله است رنگ خُم هو
رنگ ها بی رنگ گردد اندر او
عشق رنگ آمیز در رنگ تو است
هرچه غیر از رنگ او ننگ تو است
رنگ بیرنگی حنای عاشق است
وآن یکی از رنگ های عاشق است
رنگ هستی را چو عاشق گم کند
صد هزاران رنگ از یک خُم کند
رنگ ها را عشق از سر ریخته
بهرِ عاشق رنگ دیگر ریخته
ریخت از خُم ولا رنگ بلا
بهر عاشق در زمین کربلا
من پی آن رنگ رفتم ای کیا
داری ار با رنگ او رویی بیا
خود سیاهی گرچه فوق رنگ هاست
وآن سواد الوجه فی الدارین ماست
لیک ز نیرنگی که عشق انگیخته
آن سیاهی رنگ هم بگریخته
گرچه رنگی از سیاهی بیش نیست
باقی آنجا رنگی از درویش نیست
لیک عشق آن را که بانگ آن سو کند
رنگ بیرنگی ز بهر او زند
خون او کاندر رکاب شاه عشق
ریزد از حقّ است ثارﷲ عشق
چیست بیرنگی در اینجا ای فقیر
یک جهت بودن به راه عشق پیر
رنگ ها را الغرض بگذاشتند
سوی بی رنگی قدم برداشتند
سینه بگشودند پیش تیرِ کین
در نماز، آن هر دو نورِ پاک دین
در نماز، آن هر دو مؤمن سینه را
پیشِ شَه دادند تیر کینه را
بارگی بر هستی خود تاختند
نقد جان در نقد جانان باختند
از ولا با اصل خود ملحق شدند
فرع را هِشتند و اصل حق شدند
آری آری عین حق گشت ای پسر
آنکه بهر حق گذشت از جان و سر
پیش اصل خویش چون بیخویش شد
رفت صورت جلوة معنیش شد
این بیان اسرار نورانیت است
حیف کت جان در حجاب ظلمت است
بس دراز است این سخن کوتاه کن
اصغر آر و سوی قربانگاه کن
تا چه کرد آن شیرخوار شیرخو
با امیر شیرخویان گفتگو



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ آمدن حبیب ابن مظاهر و مسلم بن عوسجه به کربلا برای یاری امام حسین است. روایت میکند که حبیب با حالتی صوفیانه از کوفه خارج میشود و متوجه جنگ و غوغا در شهر میگردد. او به حکمت درون دلش رجوع کرده و درک میکند که عشق و جستجوی معنای واقعی، از ضروریات زندگی است. حبیب به عشق و حقیقت نزدیک میشود و در این راه، با مسلم همقدم میگردد. آنها در مسیر عشق، چهرههای ظاهری را کنار میگذارند و آماده میشوند تا جان خود را در راه عشق و حقیقت فدای امام حسین کنند. در نهایت، عشق واقعی را در بیرنگی و فداکاری مییابند که به وصال حق میانجامد.
هوش مصنوعی: هنگامی که امام حسین، شاه کربلا، برای جانفشانی در آن دشت پر بلا فرود آمد و بار انداخت.
هوش مصنوعی: در همان لحظه آتشِ کششِ او در دل حبیب بن مظاهر شعلهور شد.
هوش مصنوعی: در آن هنگام حبیب، که اهل سلوک بود، به شیوهٔ صوفیان از خانقاه بیرون آمد و رو به شهر کوفه رفت.
هوش مصنوعی: دید شهر از انبوه مردم تنگ شده و در آن هیاهو ابزار جنگ رونق و خریدار یافته است.
هوش مصنوعی: آنگاه در آینهٔ دل خود نگریست تا از راه دل از راز آن غوغا آگاه شود.
هوش مصنوعی: زیرا مکتب و آموزشگاهِ صوفی دلِ اوست و دانشِ همه چیز در دلش به دست میآید.
هوش مصنوعی: دل آینهای است که نور آگاهی در آن میتابد؛ گنجینهٔ دانش و خزانهٔ شاهانه است.
هوش مصنوعی: دل گنجینهٔ همان دانشی است که خدا با آموختن همهٔ نامها به آدم داد، و دل رازدانِ آن وحی پنهان است که خدا به پیامبر فرستاد.
هوش مصنوعی: هر دلی که با نورانیت به معرفت رسیده باشد، جای برآمدنِ پرتوهای دانشِ الهی است.
هوش مصنوعی: اگر بخواهم شرح دل را کامل بگویم، این سخن تا روز قیامت به پایان نمیرسد.
هوش مصنوعی: نه، نادرست گفتم؛ زیرا همهٔ زمان تا قیامت خود تنها یک دم از دمهای دل است.
هوش مصنوعی: حبیب چون با دمهای دل همراه شد، در یک لحظه همهٔ عالمهای دل را سیر کرد.
هوش مصنوعی: در دل دید که در کربلا طوفانی برپاست و کشتیِ شاهی که نگهبان و سازندهٔ دلهاست در آن گرفتار است.
هوش مصنوعی: شعلهٔ آتشِ کششِ دوست به جانش افتاد و آن دلباختهٔ کامل، از درون و بیرون یکسره سوخت.
هوش مصنوعی: دیگر از بازار به خانه بازنگشت؛ زیرا پای جانِ او پای معنا بود و در گِلِ دلبستگیها فرو نماند.
هوش مصنوعی: ای برادر، تو چون از رازهای معنا بیخبری، از سر تا پا در گِل گرفتار ماندهای.
هوش مصنوعی: از ظاهر بگذر و معنا را بجوی تا پایت بیرنج از این گِل بیرون آید.
هوش مصنوعی: چون اهل معنا شوی، بهزودی مانند حبیب به محبوب و دوستِ خود میرسی؛ شاعر با نام حبیب بازی کرده است.
هوش مصنوعی: حبیب شیشهٔ ظاهر و دلبستگیهای صوری را بر سنگ زد و شکست و بیدرنگ به سوی مقصد شتافت.
هوش مصنوعی: عاشقی که یارش او را فراخوانده، چگونه میتواند در کار خود شکیبایی و درنگ کند؟
هوش مصنوعی: او از سرِ غیرت و دلبستگی دیرینه روانه شد و در راه، پیرِ روشندل و صاحبدلی را دید.
هوش مصنوعی: آن پیر مسلم بن عوسجه بود که در راه عشقِ پادشاهِ ازلی با او همگام و همراه بود.
هوش مصنوعی: مسلم با جانی روشن آهنگ گرمابه داشت؛ در دستش رنگ، یعنی حنا، بود، اما هنرِ درونیاش بیرنگی و رهایی از تعلق بود.
هوش مصنوعی: حبیب به او گفت: ای برادر، این ندا و آوازه را ببین؛ حنا را از دست بگذار و رنگی تازه، یعنی رنگِ خونِ شهادت، را بنگر.
هوش مصنوعی: حبیب به مسلم میگوید: ببین که همهٔ رنگها دگرگون شده است و بدان که کار عشق از رنگ و راههای ظاهری بیرون است.
هوش مصنوعی: راه رسیدن به بیرنگی بیش از یک گام نیست؛ این راه عشق است، نه راه رفتن به حمام و خضاب کردن.
هوش مصنوعی: رنگ حقیقی، رنگ خدا (صبغة الله) است که رنگِ خمِ «هو» است و همهٔ رنگها در آن بیرنگ میشوند.
هوش مصنوعی: عشقِ رنگرز در وجود تو رنگ میزند؛ هر رنگی جز رنگ او برای تو مایهٔ ننگ است.
هوش مصنوعی: حنای عاشق، رنگِ بیرنگی است و آن خضاب ظاهری تنها یکی از رنگهای فرعی عاشق است.
هوش مصنوعی: وقتی عاشق رنگ هستی خود را گم کند، از یک خم وحدت صدها هزار رنگ پدید میآورد.
هوش مصنوعی: عشق همهٔ رنگها را از سر ریخته و برای عاشق رنگ تازهای فراهم کرده است.
هوش مصنوعی: عشق از خم ولایت، رنگ بلا را برای عاشق در زمین کربلا ریخته است.
هوش مصنوعی: حبیب میگوید: ای بزرگوار، من در پی آن رنگ رفتم؛ اگر تو هم روی آن رنگ را داری، همراه من بیا.
هوش مصنوعی: هرچند گفتهاند بالاتر از سیاهی رنگی نیست، و آن «روسیاهی در دو جهان» که در حدیث فقر آمده حال ما درویشان است،
هوش مصنوعی: اما با افسونی که عشق برانگیخته، حتی آن رنگ سیاه هم گریخته و از میان رفته است.
هوش مصنوعی: هرچند رنگی برتر از سیاهی نیست، در آن مقام هیچ رنگی از هستی درویش باقی نمیماند.
هوش مصنوعی: ولی عشق برای کسی که او را به آن سو فرا خواند، رنگ بیرنگی میزند.
هوش مصنوعی: خون کسی که در رکاب شاه عشق، یعنی امام حسین، ریخته شود از حق است و خونی است که خونخواهش خداست.
هوش مصنوعی: ای درویش، بیرنگی در اینجا یعنی یکدل و یکجهت بودن در راه عشقِ پیر و رهبر.
هوش مصنوعی: خلاصه آن دو یار همهٔ رنگها را رها کردند و به سوی بیرنگی گام برداشتند.
هوش مصنوعی: آن دو نور پاک دین، هنگام نماز، سینهشان را برابر تیر دشمن گشودند.
هوش مصنوعی: آن دو مؤمن در هنگام نماز، سینهٔ خود را پیش امام سپر تیرهای کینه کردند.
هوش مصنوعی: مرکب همت را بر هستی خود تاختند و آن را پایمال کردند و جان خود را در راه محبوب باختند.
هوش مصنوعی: از راه ولایت و دوستی به اصل خود پیوستند؛ فرع را رها کردند و به اصل حق رسیدند.
هوش مصنوعی: آری ای پسر، کسی که برای حق از جان و سر بگذرد، عین حق میشود.
هوش مصنوعی: چون در برابر اصل خود از خویشتن تهی شد، صورت ظاهرش رفت و جلوهگاه معنای حقیقیاش شد.
هوش مصنوعی: این سخن، بیان رازهای نورانی است؛ افسوس که جان تو در پردهٔ تاریکی است و آن را درنمییابد.
هوش مصنوعی: شاعر به خود میگوید: این سخن بسیار دراز است، کوتاهش کن و علیاصغر را بیاور و به سوی قربانگاه ببر.
هوش مصنوعی: تا ببینیم آن کودک شیرخوارِ شیرخصلت با امیر شیرمردان، امام حسین، چه گفتگویی کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.