در شهر ما بتی است که بر جان بود امیر
چالاک و چست و چابک و عیار و شیرگیر
در شاهدی یگانه و در دلبری دلیر
هر جا دلیست در خم زلفش بود اسیر
نبود بجز در آینه حسن ورانظیر
خندیدنش چو خنده شیر است در نظر
خندد ولی بگرید از آن خنده شیر نر
درد ز خنده زهره شیران پیل بر
ایدل نماز خنده شیرافکنش حذر
کز وی هزار بلعم با عور خورده تیر
بر مور اگر بچشم عنایت کند نگاه
مانا رباید از سر مریخ و مه کلاه
بر وی ز مکر دیو سلیمان برد پناه
بر چشم بندگان درش همچو پر کاه
دنیا کجا که ملک دو عالم بود حقیر
سرپا بر هنگان درش از ره رضا
یکسر زنند بر سر کونین پشت پا
هم بندگان مجرم آن شاه ذوالعطا
هستند گرچه خویش ز سر تا بپا خطا
بخشند جرم عالم و آوم بعون پیر
مستان جام باده لبریزش ای عجب
دریا بلب کشند و به بر لب زنند لب
مردان حق دمند و امیران حق طلب
جانشان عری ز هایله علت و سبب
لبشان خمش ز قائله قلت و کثیر
از مهر شاه سینه آن بندگان حر
همچون صدف بفلزم جانست پر زدر
چون هسنشان زکوی خرابات آبخور
خمخانه را کشند و نه چون خم شوند پر
میخانه را خورند و نه از می شوند سیر
هر یک زیمن طالع فیروز و فریخت
بر لامکان کشیده از این کل خاک رخت
گردیده عرش اعظمشان تخته ز تخت
دلها شود ز سطوت ذوالعرش لخت لخت
چون بر زنند تکیه ز اجلال بر سریر
دومش که بود دل ز غم عشق پر ز شور
سوزان بنار فرقتم این جان ناصور
ناگه کشید جذبه عشقم بکوه طور
بر کوی آن نگار بر انداخت دل عبور
در خاک آن بهشت بر اندوخت جان عبیر
عالی دری رفیعتر از عالم قیاس
گشتم عیان که عرش بد آن سطح را مماس
عنقای عقل مدرک و سیمرغ و هم ناس
در اولین دریچه آن درگه از هراس
افکنده بال و پنجه و منقار ناگزیر
ترسا مغی براه در آنجا شدم دلیل
آمد پی دخول در آن حضرتم دخیل
بردم در آن حرم که نبد محرمش خلیل
بستر نموده حاجبش از پر جبرئیل
بر چشم او دو کون کم از قدر یک شعیر
دیدم نشسته پیر بصدر مغان چو یم
از میکشان حریم وزوی صدر محترم
عیسی دمی که بود مسیحش یک از خدم
هر دم هزار عیسیش احیا زنم دم
حاجات خلق جمله و را نقش در ضمیر
رازی که دیدهاند در آئینه اهل جام
سر تابسر معآینه او را ز خشت شام
دلهای آن گروه که در عشق آن همام
بد در ثابت سختتر از آهن و رخام
یکجا بدست قدرت او نرم چون خمیر
بر دور پیر مصطبه رندان بادهنوش
بنشسته فارغ از دو جهان دوش تا بدوش
بر دور جام و نغمه نی جمله چشم و گوش
مستانه سرکشیده ز غوغای عقل و هوش
رندانه پشت پا زده بر فرق ماه و تیر
از عقل و فرق بین همه را جان پاک فرد
پوشیده جمله چشم ز تمییز سرخ و زرد
غافل ز غیر یار چه درمان بود چه درد
وارسته از خیال که گردون کدام و گرد
بیگانه زان تمیز که بالا کجا و زیر
ساقی در انتظار که زان واجبالوجود
دیگر کدام بنده شود مستحق جود
کافتادمش بخاک من رسته از قیود
دادم پس از سجود بیکتائیش درود
خواندم پس از درود بهر حاجتش خبیر
اندر طلب چو پاک ز هستی شدم فنا
برداشت سر بسوی من آن خسرو بقا
آنسان که درد خسته دلانرا کند دوا
گفتا که کیستی و چه حاجت ترا بما
گفتم گدای سائل و محتاج و مستجیر
پیرم چو یافت از اثرات وجود طی
باقی نه هیچ از اثرم غیر مهر وی
بر زد نهیب ساقی سر مست را که هی
آتتش فکن بخرمن جانش ز جام می
تا زان شراب نفس حرونش شود ستیر
برداشت چست و چابک ساقی پاک ذیل
پیمانه که بود بمستان خیل کیل
از وی نموده ناب حقیقت کمیل میل
هر دم از او رسیده بتکمیل صد کمیل
کسب ضیاء کرده از او مهر مستنیر
لبریز کرد زان میسوزندهتر ز نار
زان آتشی که سوخت ز منصور اختیار
زان میکشید و گشت انالحق سرابدار
دادم بدست و گفت استغفار کن سه بار
از هستی وجود که جرمی است بس کبیر
بگرفتم و کشیدم چون جام را بسر
آتش گرفت جانم از آن باده سر بسر
فارغ شدم ز دغدغه خیر و خوف شر
ز آثار من نماند بجز صورتی اثر
زان صورتی که گشت سیر دمش اثیر
شد پوزبند و سوسهای عشق تیز دست
کامد بدست و پنجه وسواس را شکست
جانم زبند تفرقه و قید جمع رست
یکسر فتادم ازخرد و هوش دنگ و مست
شد ما سوی فرامشم از خاطر خطیر
روح صعود کرده چو از عالم عقول
در تنگنای جسم عنان داد بر نزول
گفتم سروش غیب ز اسرار مایقول
کاینک بهوش باش تو ای حامل جهول
تا در عیان ز معنی وحدت شوی خبیر
کردم چو دیده باز در آئینه روبهرو
شد سر لا اله موجه مرا در او
یعنی نبد معآینه ز آئینه غیر هو
بود آنچه در بساط ز جام می و کدو
باقی نبود هیچ بجز ذات پاک پیر
صبحست ای ندیم چو افتاده خمار
شد طالع آفتاب سر از خواب غم بر آر
چون نفی غیر میکند اثبات کردگار
زان میکه غیر کند ساغری بیار
تا دل شود ز صیقل رشحات او منیر
بر خیز تا کیشم بر سم قلندری
جام قلندرانه ز صهبای حیدری
برتر زنیم خیمه ازین چرخ چنبری
یابد مگر وجود صفات منوری
بینا شود بنور حق این دیده ضریر
تا آنکه دور دوره بخشایش و عطاست
هر مجرمی مؤید الطاف کبریاست
بیرون عطا و رحمت بیچونی از چراست
عالم تمام غرق یم رحمت خداست
مینوش و باش منتظر رحمت ای فقیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر از یک معشوقه سحرآمیز و دلربا سخن میگوید که در شهرش می درخشد و همه را اسیر خود ساخته است. او به زیباییها و جذابیتهای این معشوق میبالد و وصف میکند که چگونه دلها به سمت او جلب میشوند، حتی اگر ظاهراً دلی از خود نداشته باشند. شاعر به عشق و مستی ناشی از دیدار معشوق اشاره میکند و به الزامات روحانی اشاره مینماید که آدمی را از دردها رها میسازد. در پایان به مقام والای معشوق و محبت الهی میپردازد و از بندگان میخواهد که با نیکوکاری، منتظر رحمت و بخشش الهی باشند.
هوش مصنوعی: در شهر ما معشوقی زیبا هست که بر جانها فرمانرواست؛ چابک و زرنگ و عیار و چنان دلیر که شیر را شکار میکند.
هوش مصنوعی: در زیبایی یگانه و در دلربایی بیباک است؛ هر دلی که هست در پیچ زلف او گرفتار است.
هوش مصنوعی: زیبایی او هیچ همتایی ندارد، جز تصویر خودش در آینه.
هوش مصنوعی: خندهٔ او در چشم بیننده مانند دندان نمودن شیر است؛ او میخندد، اما شیر نر از هیبت آن خنده به گریه میافتد.
هوش مصنوعی: با خندهاش زهرهٔ شیرانِ فیلافکن را میدرد؛ ای دل، از خندهٔ پرناز و شیرافکن او بپرهیز.
هوش مصنوعی: زیرا هزار زاهدِ فریفته مانند بلعم باعورا از او تیر خورده و از پا درآمدهاند.
هوش مصنوعی: اگر او با نگاه لطف به موری بنگرد، آن مور گویی کلاه سروری را از سر مریخ و ماه میرباید.
هوش مصنوعی: حتی سلیمان از نیرنگ دیو به او پناه میبرد؛ در چشم بندگان درگاه او همهچیز مانند پر کاه بیارزش است.
هوش مصنوعی: دنیا که جای خود دارد، در نظر آنان پادشاهی هر دو جهان هم ناچیز است.
هوش مصنوعی: پابرهنگان درگاه او از سر رضا و خشنودی، به هر دو جهان پشت پا میزنند و از آن روی میگردانند.
هوش مصنوعی: بندگان گناهکار آن شاهِ بخشنده نیز، هرچند خودشان سراپا خطا هستند،
هوش مصنوعی: به یاری پیر و مرشد، گناه همهٔ جهان و آدم را میبخشند.
هوش مصنوعی: شگفتا که مستانِ جام لبریز او دریا را سر میکشند و باز لبتشنهاند و لب بر لب میگذارند.
هوش مصنوعی: آنان مردان خدا و سرورانِ حقجو هستند و جانشان از هراسِ بند علت و سبب آزاد است.
هوش مصنوعی: و لبشان از گفتن کم و بسیار خاموش است.
هوش مصنوعی: سینهٔ آن بندگان آزاده از مهر شاه، مانند صدف در دریای جان، پر از مروارید است.
هوش مصنوعی: چون آبشخورشان کوی خرابات است، همهٔ خمخانه را سر میکشند اما مانند خم پر نمیشوند.
هوش مصنوعی: تمام میخانه را مینوشند و از شراب سیر نمیشوند.
هوش مصنوعی: هر یک به برکت بخت پیروز و خجسته، بار خود را از این خاکدان به عالم بیمکان برده است.
هوش مصنوعی: عرش اعظم تختهای از تخت آنان شده است و دلها از هیبت خداوندِ عرش پارهپاره میشود،
هوش مصنوعی: آنگاه که با شکوه بر تخت تکیه میزنند.
هوش مصنوعی: دیشب که دلم از غم عشق پرآشوب بود و این جانِ زخمیام در آتش جدایی میسوخت،
هوش مصنوعی: ناگهان کشش عشق مرا به کوه طور برد و دلم از کوی آن معشوق گذر کرد.
هوش مصنوعی: جانم در خاک آن بهشت، عطر عبیر اندوخت.
هوش مصنوعی: درگاهی بلند دیدم، والاتر از هر قیاس عقلی؛ آشکار شد که عرش به سطح آن چسبیده است.
هوش مصنوعی: عنقای عقلِ دریابنده و سیمرغِ وهم مردمان، در نخستین دریچهٔ آن درگاه از ترس... (سخن در بند بعد ادامه دارد).
هوش مصنوعی: عنقای عقل و سیمرغ وهم، از ترس در نخستین دریچهٔ آن درگاه ناچار بال و چنگال و منقار خود را فرو افکندند. یعنی عقل و خیال توان رسیدن به آن مقام را نداشتند.
هوش مصنوعی: در آنجا مغی ترسا راهنمای من شد و برای اینکه به آن پیشگاه وارد شوم، واسطه و شفیع من گردید.
هوش مصنوعی: مرا به حرمی برد که حتی ابراهیم خلیل محرم آن نبود و دربانش از پر جبرئیل برای خود بستر ساخته بود.
هوش مصنوعی: در چشم او هر دو جهان از ارزش یک دانهٔ جو کمتر بود.
هوش مصنوعی: پیر مغان را دیدم که مانند دریا در صدر مجلس نشسته بود؛ حریم از میکشان آراسته بود و صدر مجلس به او حرمت یافته بود.
هوش مصنوعی: آن پیر دمی عیسوی داشت و مسیح یکی از خدمتگزاران او بود؛ هر لحظه با دم خود هزار عیسی را زنده میکرد.
هوش مصنوعی: همهٔ نیازهای مردم در دل و ضمیر او نقش بسته بود و از آن آگاه بود.
هوش مصنوعی: رازی را که اهل جام در آینه دیدهاند، او از آغاز تا پایان آشکارا در خشت خام میبیند. اشاره به این مثل که آنچه جوان در آینه بیند، پیر در خشت خام بیند.
هوش مصنوعی: دلهای کسانی که در عشق آن بزرگوار در پایداری از آهن و سنگ مرمر سختتر بود،
هوش مصنوعی: همه یکباره در دست قدرت او مانند خمیر نرم بود.
هوش مصنوعی: گرداگرد پیر میکده، رندان بادهنوش شانه به شانه نشسته بودند و از هر دو جهان آسوده بودند.
هوش مصنوعی: همه چشم به گردش جام و گوش به نوای نی داشتند و مستانه از هیاهوی عقل و هوش کناره گرفته بودند.
هوش مصنوعی: رندانه بر سر ماه و عطارد پشت پا زده بودند؛ یعنی آسمان و ستارگان را به هیچ میگرفتند.
هوش مصنوعی: همه از عقل و جداییبینی رها و جانهایی پاک و یگانه بودند و چشم از تشخیص سرخ و زرد بسته بودند.
هوش مصنوعی: از هر چه جز یار غافل بودند و درمان و درد برایشان یکی بود؛ از اندیشهٔ اینکه آسمان کدام است و خاک کدام رها بودند.
هوش مصنوعی: با این تمایز که بالا کجاست و پایین کجا بیگانه بودند.
هوش مصنوعی: ساقی چشم به راه بود که از سوی آن واجبالوجود، کدام بندهٔ دیگر سزاوار بخشش شود.
هوش مصنوعی: من که از بندها رسته بودم، در برابر پیر به خاک افتادم و پس از سجده بر یگانگی او درود فرستادم.
هوش مصنوعی: پس از درود، او را به حاجت خود آگاه و دانا خواندم.
هوش مصنوعی: چون در راه طلب از هستی خود پاک و فانی شدم، آن پادشاه بقا سر به سوی من برداشت.
هوش مصنوعی: به گونهای که درد دلشکستگان را درمان میکند، گفت: کیستی و چه نیازی به ما داری؟
هوش مصنوعی: گفتم: گدایی خواهنده و نیازمند و پناهجو هستم.
هوش مصنوعی: چون پیر دید که نشانههای هستیام سپری شده و از من جز مهر او چیزی نمانده است،
هوش مصنوعی: بر ساقی سرمست بانگ زد که هان، از جام می آتش در خرمن جان او بیفکن.
هوش مصنوعی: تا از آن شراب، نفس سرکش او رام و پوشیده و خاموش شود.
هوش مصنوعی: ساقی پاکدامن چالاک و زیرکانه پیمانهای را برداشت که سنجه و پیمانهٔ گروه مستان بود.
هوش مصنوعی: کمیل از این پیمانه شراب نابِ حقیقت را خواست، و هر لحظه صدها کسِ همچون کمیل به کمک آن به کمال رسیدهاند. اشاره است به پرسش کمیل از امام علی دربارهٔ حقیقت.
هوش مصنوعی: حتی خورشیدِ تابان روشنایی خود را از این پیمانه گرفته است.
هوش مصنوعی: ساقی پیمانه را از شرابی سوزندهتر از آتش پر کرد؛ از همان آتشی که اختیار را از منصور حلاج گرفت و سوزاند.
هوش مصنوعی: منصور از آن شراب نوشید و با گفتن «اناالحق» بر سر دار رفت. ساقی آن را به دست من داد و گفت سه بار استغفار کن.
هوش مصنوعی: از هستی و وجودِ خود استغفار کن، زیرا خودِ هستی داشتن گناهی بسیار بزرگ است. یعنی دیدنِ خود در برابر حق گناه است.
هوش مصنوعی: پیمانه را گرفتم و تا ته سر کشیدم، و از آن باده سراسر جانم آتش گرفت.
هوش مصنوعی: از نگرانیِ خیر و ترسِ شر آسوده شدم، و از نشانههای وجودم جز صورتی ظاهری چیزی باقی نماند.
هوش مصنوعی: همان صورتی که نَفَسش به عالم بالا رفت و لطیف و آسمانی شد.
هوش مصنوعی: عشقِ چیرهدست مانند پوزهبندی بر دهانِ وسوسه شد؛ از راه رسید و پنجهٔ وسواس را شکست.
هوش مصنوعی: جانم از بندِ «تفرقه» و قیدِ «جمع» آزاد شد، و یکسره از عقل و هوش افتادم و حیران و مست شدم.
هوش مصنوعی: هر چه جز خدا بود از ذهن و خاطرم فراموش شد.
هوش مصنوعی: روح پس از آنکه از عالم عقول بالاتر رفته بود، دوباره به سوی تنگنای جسم بازگشت و فرود آمد.
هوش مصنوعی: فرشتهٔ غیب از رازهایی که میگوید به من گفت: اکنون هوشیار باش، ای حاملِ نادانِ امانت. اشاره به آیهٔ امانت است که انسان را «ظلوم و جهول» خوانده است.
هوش مصنوعی: تا در مشاهدهٔ آشکار، از معنای وحدت آگاه شوی.
هوش مصنوعی: وقتی چشم گشودم و در آینهٔ روبهرو نگریستم، رازِ «لا اله» در آن برایم آشکار شد.
هوش مصنوعی: یعنی در آینه جز «او» (حق) دیده نمیشد، و هر چه در آن بزم بود، از جام می و کدوی شراب،
هوش مصنوعی: هیچکدام باقی نماند و جز ذاتِ پاکِ پیر چیزی نبود.
هوش مصنوعی: ای همنشین، صبح شده و خماری از سرمان رفته است؛ خورشید برآمده، سر از خوابِ اندوه بردار.
هوش مصنوعی: چون نفیِ غیر به اثباتِ خدا میانجامد، از آن شرابی که غیر را از میان میبرد جامی بیاور.
هوش مصنوعی: تا دل از صیقلِ قطرههای آن روشن شود.
هوش مصنوعی: برخیز تا به رسمِ قلندران جامی قلندرانه از بادهٔ حیدری (منسوب به امام علی) بنوشم.
هوش مصنوعی: تا خیمهٔ خود را بالاتر از این آسمانِ حلقهوار برپا کنیم، شاید وجودمان صفاتی نورانی بیابد.
هوش مصنوعی: و این چشمِ نابینا با نور حق بینا شود.
هوش مصنوعی: تا روزگار، روزگارِ بخشش و عطاست، هر گناهکاری از لطف خداوند بزرگ پشتیبانی میشود.
هوش مصنوعی: بخشش و رحمتِ خدای بیچون بیرون از «چرا» و چونوچراست، و همهٔ جهان در دریای رحمت خدا غرق است.
هوش مصنوعی: ای درویش، می بنوش و چشمبهراهِ رحمت باش.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.