دمی به عمر نبودم از این خیال آزاد
که شد چگونه ستم بر حسین ز ابن زیاد
مخدرات پیمبر شکسته حال و اسیر
بنیامیه بعنف غلط امیر عباد
عجب نباشد از اینم که جای پیغمبر
عمر نشیند و نارد ز فضل حیدر یاد
نه ز اینکه ارث مسلمان رسد به بیگانه
ابا وجود دو فرزند و دختر و داماد
نه ار ثقیفه عجب باشد نه از شوراء
که از میانه شش تن که اولی از آحاد
و حال آنکه نمیبود مختفی بر کس
که چون علی نه در امکان بود نه در ایجاد
بجاست گر نشود باورم که آل رسول
شوند در بدر از کینه عدو ببلاد
خصوص آنکه حق اندر شئون ذوالقربا
نمود امر باسلامیان بمهرو وداد
مگر نبود در آنروزگار یک مسلم
که گوید از چه کنید این ستم بر اهل رشاد
بشصت یا که بصد سال سب و لعل علی
شود بمسجد و منبر بجای هر اوراد
بباقر و پسرش نسبت نصارائی
دهند و معتقد خلق گردد این اسناد
یکی نگفت که آینها شد از چه راه یقین
چه اعتماد بقول عوام و اهل فساد
یکی نگفت که ار جوفه است غیر شیاع
بود شیاع شهود ثقات نیک نهاد
بزاید اینکه مرا بود از این امور عجب
بدل نمودمی از جزء جزئش استبعاد
عجبتر از همه آنها که در کتب شده ضبط
بذم اهل تصوف ز اهل علم و سواد
قبایحی که ندارد وقوع در عالم
معایبی که از آن دارد انفعال جماد
چه جای آنکه بود عارفی بر آن آئین
چه جای آنکه کند عاقلی بدان ارشاد
بنا گه آمدم این امتحان که تا دانم
نباشد ایچ عجب در جهان کون و فساد
نفوس چند که خواهند مردمان دانند
صدیقشان بخبرها و در علوم عماد
پی مذمت و قدح صفی بهر محفل
دروغ چند بهم بافتند فکرت زاد
رسیده گفتند اینها باشتهار و شیاع
نو گو شیاع چرا گشت قول هر قواد
مگر شیاع نکردند حاسدان که علی
نه بر نمازش هست اعتقاد و نی بمعاد
کجا شنیده که از وی کلام نامشروع
جز اینکه قول عوام است و صحبت حساد
یکی بگفت که بدعت چسان نهد در دین
کسی که هست در اسلام قبله اوتاد
اگر که علت این جمله خواهی از تحقیق
باسم دین پی دنیا شدن باستبداد
بقتل زاده زهرا کسی کند اقدام
که حب دنیا زو برده نور استعداد
بهر زمان که نهد کس بحب دنیا دل
حسین وین خود او کشته باشد از الحاد
یکیست مایه و ماخذ اصول رسم و روش
بود بشرک و شرور ار چه شمر جز شدّاد
بمیل خاطر دیوان دین تبه گویند
جفا باهل حقیقت ددان دیو نژاد
بقتل سبط پیمبر گهی بود خرسند
بقصد گوشهنشینان گهی شود دلشاد
خدای نسبت قتل پیمبران به یهود
خود از چه تعقل کن ار توئی نقاد
نکشته بود نبیئی یهود عهد رسول
جز آنکه کردند آن کشتههای قبل حصاد
طمع بود جهه قتل انبیاء و رسل
حسد بود سبب سب حیدر و اولاد
زند به شاه ولایت بدوره ضربت
کند به پیر طریقت بنوبتی بیداد
وگرنه سب کسی را چرا کنند که بود
یگانه شخص جهان و نخست مرد جهاد
همیشه حرص و طمع بوده رهزن اشخاص
هماره بخل و حسد بوده آفت افراد
فضول نفس کجا میکند بترک حدیث
که گشته است بلذات دنیوی معتاد
بهانه بود که عثمان شهید گشته بظلم
کشندگان ورا میکند علی امداد
گر او نبود محرک یقتل ذوالنورین
چرا نمود از و اهل فته استمداد
چنین کنند هم ایراد بر صفی جهال
که پیروان و را از چه نیست رو بسداد
گر او نبود بر افعال آنکسان راضی
مرید فعل خطا چون کند بضد مراد
بیاد نارد کاندر زمان ختم رسل
ز صد هزار یکی بوذراست یا مقداد
ز مابقی نتوان کرد نفی ملت و دین
نه لازمست که باشند جمله از زهاد
ز نسل حیدر و زهرا بهر زمان اندک
کنند حفظ مقامات و رتبه اجداد
خطاست نفی سیادت نمودن از ایشان
که گفته است خود اولاد ماست چون اکباد
در این زمان پینسخ کتاب و دین حنیف
زهر گروه بود خود زیاده از تعداد
کسی بهیچ نگوید ز کافری غیبت
کسی بهیچ نگیرد ز فاسفی ایراد
بود شریعت و اسلام بهر سب خواص
نه بهر آنکه شود ملک معرفتآباد
شوند منکر تفسیر او ز بخل چنانک
شدند منکر قرآن و قائلش ز عناد
که نیست این ز محمد بود ز حبر و یسار
دو اعجمی که نمیداشتند تازی یاد
خدای گوید کای احمق این سخن تازیست
عجم ندارد از آن ربط تا کند انشاد
بیا ببین که صفی قلزمی است پهناور
بهر حدیث و هر آیت بیان کند هفتاد
یکی از آن همه تفسیر اوست که آن
برون چو گوهری از بحر بیکران افتاد
هنوز هست هزاران گهر در این مخزن
که باب دانش او را خدا بکس نگشاد
اگر که نیست ترا باور این بیا و ببین
که نور علم چسان تا بدت بصدر و فوآد
کسی که نبودش این ذوق نگرود بصفی
تو حلق خود مدران هیچ واعظ از فریاد
ملامت تو بر اهل یقین بدان ماند
که باز کوبند از پنبه آتشین فولاد
نموده صوفی بازار خویش را ویران
دگر نیاید بر یاد او رواج و کساد
نه هیچ در غم محراب و منبر است فقیر
نه آنکه بوسه بدستش دهند در اعیاد
نه مانده است ز مصر وجود او یک خشت
تو بر خلیفهگذار آنچه هست در بغداد
نه از کسی طمع ملک و مال و رشوه کند
نه بر تجری و تکفیر خالق استشهاد
ز علم بیخبران چون شنیدی از تحقیق
ز جهل بیخردان نیز بشنو از اشهاد
ز مردان غلطکار بیاصول که هیچ
زکودکی نه پدر دیدهاند و نه استاد
شده به مدرسه اما نه بهر خواندن درس
شده بخانقه اما نه بهر استرشاد
ببزم اهل طریقت موحد و حق جو
بجمع اهل طبیعت قدح کش و نراد
بسلک فقر شدند از ره هوس داخل
ولی چه سود که آتش نبودشان به رماد
ز قصد خویش ندیدند حاصلی جز آنک
شدند منهی از هر خلاف و هر افساد
نداشتند بمنظور حق سفره و نان
که دارد آن بنظر دزد و رهزن و جلاد
بقدح پیر طریقت بذم اهل طریق
بسی نمودند اقوال ناسزا بنیاد
ولیک بیخبر از آنکه خود معرف خود
بعیب گشته به نزدیک هر بخیل و جواد
کنیم ختم سخن بر نبی ز حق صلوات
دگر بحیدر و اولاد و عترت و امجاد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به نقد ظلم و ستمی میپردازد که بر اهل بیت پیامبر صورت گرفته است، بهویژه بر حسین و خانوادهاش. شاعر به این موضوع اشاره میکند که چگونه خلفای بنیامیه، با غصب مقام و حق علی و فرزندانش، به دین اسلام آسیب رساندهاند. در این اثر، ناامیدی از مسلمانان و کسانی که در برابر این ظلمها سکوت کردهاند، مشهود است و شاعر به چالشهای فکری دینی و اجتماعی میپردازد. همچنین، او به فساد و حسدهایی که در تاریخ اسلام ایجاد شده، انتقاد میکند و بر لزوم توجه به حقایق دینی و تاریخی تأکید مینمود. شعر به نوعی تهاجم به افرادی است که خود را عالم میدانند اما در عمل از حقایق منحرف شدهاند.
هوش مصنوعی: در همهٔ عمر لحظهای از این اندیشه رها نبودهام که ابنزیاد چگونه بر حسین ستم کرد.
هوش مصنوعی: و اینکه بانوان پردهنشین خاندان پیامبر شکستهحال و اسیر شدند، و بنیامیه به زور و به ناحق فرمانروای بندگان خدا گشتند.
هوش مصنوعی: از این در شگفت نیستم که عمر بر جای پیامبر بنشیند و از برتری علی یادی نشود.
هوش مصنوعی: و نه از اینکه میراث پیامبر با وجود دو پسر و دختر و داماد او به بیگانه برسد.
هوش مصنوعی: نه ماجرای سقیفه شگفت است و نه شورای ششنفره که علی را، که شایستهترین بود، یکی از افراد عادی آن جمع شمردند.
هوش مصنوعی: با آنکه بر هیچکس پوشیده نبود که همانند علی نه ممکن است و نه آفریده شده است.
هوش مصنوعی: سزاست اگر باور نکنم که خاندان پیامبر از کینهٔ دشمن در شهرها آواره شوند.
هوش مصنوعی: بهویژه آنکه خداوند دربارهٔ خویشاوندان پیامبر به مسلمانان فرمان مهر و دوستی داده بود.
هوش مصنوعی: آیا در آن روزگار حتی یک مسلمان نبود که بگوید چرا بر اهل هدایت چنین ستم میکنید؟
هوش مصنوعی: شگفت است که شصت یا صد سال در مسجد و بر منبر به جای ذکر و دعا، علی را دشنام و لعن کنند.
هوش مصنوعی: و به امام باقر و پسرش امام صادق نسبت مسیحیگری دهند و مردم این نسبت دروغ را باور کنند.
هوش مصنوعی: هیچکس نپرسید این سخنان از چه راهی ثابت شده و چگونه میتوان به گفتهٔ عوام و فتنهگران اعتماد کرد.
هوش مصنوعی: هیچکس نگفت که شایعهٔ بیپایه با شهرتی که بر پایهٔ گواهی گواهان مورد اعتماد و نیکسرشت باشد فرق دارد.
هوش مصنوعی: افزون بر این، من از این امور در شگفت بودم و در دل تکتک آنها را بعید میشمردم.
هوش مصنوعی: شگفتتر از همه، سخنانی است که اهل علم و درس در کتابها در نکوهش صوفیان ثبت کردهاند.
هوش مصنوعی: زشتیهایی که هرگز در جهان رخ نمیدهد و عیبهایی که حتی سنگ و جماد از آن شرم میکند.
هوش مصنوعی: تا چه رسد به اینکه عارفی بر چنان روشی باشد یا خردمندی مردم را به آن راهنمایی کند.
هوش مصنوعی: ناگاه این آزمایش برای خودم پیش آمد تا بدانم که در این جهان گذرا هیچ چیز شگفت نیست.
هوش مصنوعی: چند تن که میخواهند مردم آنان را در گفتار راستگو و در دانش تکیهگاه بدانند،
هوش مصنوعی: برای نکوهش و بدگویی از صفی (خود شاعر) در هر مجلسی چند دروغ ساختهٔ ذهن خود را به هم بافتند.
هوش مصنوعی: گفتند این سخنان به شهرت و آوازه رسیده است؛ تو بگو چرا سخن هر فرومایهای باید شهرت و سند شود؟
هوش مصنوعی: مگر حسودان شایع نکردند که علی نه به نماز باور دارد و نه به معاد؟
هوش مصنوعی: کجا کسی از او سخن نامشروعی شنیده است؟ جز اینکه این گفتهٔ عوام و حرف حسودان بود.
هوش مصنوعی: یکی پرسید: کسی که در اسلام قبلهٔ اولیا و اوتاد است چگونه در دین بدعت مینهد؟
هوش مصنوعی: اگر از روی تحقیق علت همهٔ این تهمتها را بخواهی، این است که کسانی به نام دین و با زورگویی دنبال دنیا رفتهاند.
هوش مصنوعی: کسی دست به کشتن فرزند زهرا یعنی امام حسین میزند که دنیادوستی نور استعداد و فهم را از او گرفته باشد.
هوش مصنوعی: در هر روزگاری هر کس دل به دنیادوستی ببندد، از سر بیدینی حسینِ زمانِ خود را میکشد.
هوش مصنوعی: ریشه و سرچشمهٔ این رسم و روشها یکی است و از شرک و بدی برمیخیزد، هرچند نام ستمگران گوناگون باشد، مثلاً شمر غیر از شداد باشد.
هوش مصنوعی: درندگانِ دیوسیرت به میل خود دین را تباهشده میخوانند و به اهل حقیقت ستم میکنند.
هوش مصنوعی: همین دنیادوستی گاهی از کشتن نوهٔ پیامبر خشنود است و گاهی از آزار گوشهنشینان و درویشان شاد میشود.
هوش مصنوعی: ای که اهل نقد و سنجشی، بیندیش که چرا خداوند کشتن پیامبران را به یهودیان نسبت داده است.
هوش مصنوعی: یهودیانِ روزگار پیامبر خود پیامبری نکشته بودند، جز آنکه کشتارهای پیشینیان را که پیش از آنان انجام شده بود پذیرفتند و از همان کشت بهره بردند؛ پس شریک آن گناه شمرده شدند.
هوش مصنوعی: آزمندی انگیزهٔ کشتن پیامبران و فرستادگان خدا بود و حسد علت دشنام دادن به علی و فرزندانش.
هوش مصنوعی: همین آز و حسد در روزگاری بر شاه ولایت یعنی علی ضربت میزند و در نوبتی دیگر به پیر طریقت ستم میکند.
هوش مصنوعی: وگرنه چرا کسی را دشنام دهند که یگانهٔ جهان و نخستین مرد جهاد بود؟
هوش مصنوعی: همیشه حرص و طمع راهزن مردم بوده و بخل و حسد آفت افراد.
هوش مصنوعی: نفسِ زیادهخواه که به لذتهای دنیا خو گرفته، کی از یاوهگویی و بدگویی دست برمیدارد؟
هوش مصنوعی: بهانهٔ دشمنان علی این بود که عثمان به ستم کشته شد و علی به کشندگان او یاری میرساند.
هوش مصنوعی: میگفتند اگر علی محرک کشتن عثمان نبود، چرا فتنهگران از او یاری میجستند؟
هوش مصنوعی: نادانان به همین شیوه بر صفی خرده میگیرند که چرا پیروانش رو به درستی و راستی ندارند.
هوش مصنوعی: میگویند اگر صفی از کارهای آنان راضی نبود، چگونه مرید برخلاف خواست مراد کار خطا میکند؟
هوش مصنوعی: خردهگیر به یاد نمیآورد که در زمان خاتم پیامبران نیز از صد هزار نفر تنها یکی چون ابوذر یا مقداد بود.
هوش مصنوعی: با این حال نمیتوان دین و آیین دیگران را نفی کرد؛ لازم نیست همه زاهد باشند.
هوش مصنوعی: از نسل علی و زهرا نیز در هر زمانی تنها اندکی مقام و مرتبهٔ نیاکان خود را نگاه میدارند.
هوش مصنوعی: نادرست است که سیادت را از آنان نفی کنیم، زیرا پیامبر فرموده است فرزندان ما جگرگوشههای ما هستند.
هوش مصنوعی: در این روزگار از هر گروهی بیش از شمار کسانی هستند که در پی از میان بردن قرآن و دین پاکاند.
هوش مصنوعی: با این همه هیچکس از کافری بدگویی نمیکند و هیچکس بر گناهکاری خرده نمیگیرد؛ یعنی تنها اهل حق آماج سرزنشاند.
هوش مصنوعی: این مدعیان شریعت و اسلام را وسیلهای برای دشنام دادن به خاصّان و اهل حق کردهاند، نه برای آنکه سرزمین معرفت را آباد کنند.
هوش مصنوعی: آنان از روی بخل و حسد تفسیر صفی را انکار میکنند، همانگونه که کافران از سر دشمنی قرآن و گویندهٔ آن را انکار کردند.
هوش مصنوعی: کافران میگفتند این سخن از محمد نیست، بلکه از جبر و یسار است، دو غیرعرب که زبان عربی هم نمیدانستند. اشاره به تهمت مشرکان که قرآن را آموختهٔ دیگران میدانستند.
هوش مصنوعی: خدا در پاسخ میگوید: ای نادان، این سخن به زبان عربی روشن است و غیرعرب را با آن پیوندی نیست که بتواند چنین سخنی بسراید.
هوش مصنوعی: بیا و ببین که صفی دریایی پهناور است و برای هر حدیث و هر آیه هفتاد معنا و بیان آشکار میکند.
هوش مصنوعی: تفسیر او تنها یکی از آن همه معانی است که مانند گوهری از دریای بیکران بیرون افتاده است.
هوش مصنوعی: هنوز هزاران گوهر دیگر در این گنجینه نهفته است، زیرا خدا درِ دانش او را به روی هر کسی نگشوده است.
هوش مصنوعی: اگر این را باور نداری، بیا و ببین که چگونه نور دانش او بر سینه و دلت میتابد.
هوش مصنوعی: کسی که این ذوق را ندارد به صفی نمیگرود؛ پس ای واعظ، بیهوده با فریاد و داد گلوی خود را پاره مکن.
هوش مصنوعی: سرزنش تو بر اهل یقین مانند آن است که با پنبه بر فولاد گداخته بکوبند؛ یعنی کاری بیهوده و بیاثر است.
هوش مصنوعی: صوفی بازار دنیاداری خود را ویران کرده و دیگر به رونق یا کسادی آن نمیاندیشد.
هوش مصنوعی: درویش نه در غم محراب و منبر و مقام دینی است و نه در پی آنکه در روزهای عید دستش را ببوسند.
هوش مصنوعی: از هستی او حتی یک خشت باقی نمانده است؛ هرچه در بغداد هست، یعنی قدرت و ملک دنیا، از آنِ خلیفه باشد.
هوش مصنوعی: او نه از کسی ملک و مال و رشوه طمع دارد و نه برای متهم کردن مردم به گستاخی و کفر گواه میآورد.
هوش مصنوعی: اکنون که دربارهٔ دانش بیخبران به تحقیق شنیدی، دربارهٔ نادانی بیخردان نیز از گواهان بشنو.
هوش مصنوعی: سخن از مردان خطاکار و بیاصلی است که از کودکی نه تربیت پدر دیدهاند و نه استاد.
هوش مصنوعی: به مدرسه رفتهاند اما نه برای درس خواندن، و به خانقاه رفتهاند اما نه برای طلب ارشاد و هدایت.
هوش مصنوعی: در مجلس اهل طریقت خود را یکتاپرست و حقجو نشان میدهند و در جمع اهل دنیا و طبیعت بادهنوش و نردباز میشوند.
هوش مصنوعی: از روی هوس وارد سلک درویشی شدند، اما سودی نداشت، چون در خاکسترشان آتشی از شوق و حال نبود.
هوش مصنوعی: از مقصود خود جز این بهرهای نبردند که به سبب مخالفت و فسادشان از جمع درویشان رانده و منع شدند.
هوش مصنوعی: آنان سفره و نانی برای رضای حق نداشتند، چیزی که حتی دزد و راهزن و جلاد نیز آن را در نظر دارند.
هوش مصنوعی: برای عیبجویی از پیر طریقت و نکوهش اهل طریقت، سخنان ناسزای بسیاری ساختند و رواج دادند.
هوش مصنوعی: اما غافل بودند که با این کار، خودشان عیب خود را نزد همه، از بخیل تا بخشنده، آشکار کردهاند.
هوش مصنوعی: سخن را با درود خدا بر پیامبر و پس از او بر علی و فرزندان و خاندان و بزرگان او به پایان میبریم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
جهان به کام خداوند باد و دیر زیاد
بر او به هیچ حوادث زمانه دست مداد
درست و راست کناد این مثل خدای ورا
اگر ببست یکی در، هزار در بگشاد
خدای عرش جهان را چنین نهاد نهاد
[...]
خدای عرش جهان را چنین نهاد نهاد
که گاه مردم ازو شادمان و گه ناشاد
مباش غمگین یک لفظ یاد گیر لطیف
شگفت و کوته ، لیکن قوی و با بنیاد
یمین دولت شاه زمانه با دل شاد
بفال نیک کنون سوی خانه روی نهاد
بتان شکسته و بتخانه ها فکنده ز پای
حصارهای قوی بر گشاده لاد از لاد
هزار بتکده کنده قوی تر از هرمان
[...]
همی ستیزه برد زلف یار با شمشاد
شگفت نیست گر از وی همیشه باشم شاد
گهی بپیچد و بستر بسیجد از دیبا
گهی بتازد و زنجیر سازد از شمشاد
ز قیر بر گل خندان هزار سلسله بست
[...]
دگر نخواهم گفتن همی ثنا و غزل
که رفت یکسره بازار و قیمت سرواد
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.