با زلف تو دم می زند از نافه گشایی
بی شرمی مشک است ز مادر بخطایی!
از وصل نگیرد دل سودازده آرام
در بحر همان موج کند سلسله خایی
چون گوی شدم بی سروپا تا شوم آزاد
سرگشتگیم بیش شد از بی سرو پایی
از آینه تردست اگر زنگ زداید
غم هم کند از دل به می ناب جدایی
افزایش ناقص بود از شهرت کاذب
بر خود مه نو بالد از انگشت نمایی
هر چند گلوسوز بود چاشنی وصل
از دل نبرد تلخی ایام جدایی
چون شانه شمشاد به سر جای دهندش
با دست تهی هر که کند عقده گشایی
تا هست به جا رشته ای از خرقه هستی
از خار علایق نتوان یافت رهایی
آن را که بود در ته پا آتش شوقی
در راه نگردد گره از آبله پایی
زان زلف گرهگیر حذر کن که ز صیاد
در چین کمندست نهان مد رسایی
صائب نرود داغ کلف از رخ زردش
تا ماه کند نور ز خورشید گدایی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل مجموعهای از مضمونهای تمثیلی سبک هندی است. شاعر با تشبیههایی از مشک، موج، گوی، ماه نو، شانه و کمند نکتههایی اخلاقی و عاشقانه را بیان میکند. این نکتهها بیقراری همیشگی عاشق حتی در وصال، بیارزشی شهرت دروغین، ارجمندی گرهگشایی بیچشمداشت و رهاییناپذیری از دلبستگی تا زمانی که هستی باقی است را دربرمیگیرد. غزل با این نکته پایان مییابد که گدایی، حتی برای ماه، داغ خواری بر چهره میگذارد.
هوش مصنوعی: مشک در برابر زلف تو ادعای خوشبویی و نافهگشایی میکند. این بیشرمی در ذات مشک است، زیرا از مادر در «خطا» زاده شده است. «خطا» هم به معنای سرزمین ختا، خاستگاه مشک، است و هم به معنای گناه و اشتباه.
هوش مصنوعی: دل شیدا و دیوانه حتی با وصال هم آرام نمیگیرد. موج نیز با آنکه در دل دریاست، باز مانند دیوانگان زنجیر میجود و بیقرار است.
هوش مصنوعی: مانند گوی، سر و پا و همهچیز را رها کردم تا آزاد شوم. اما همین بیسروپایی سرگردانیام را بیشتر کرد، همانطور که گوی بیسروپا بیشتر میچرخد.
هوش مصنوعی: اگر دست چیرهدست بتواند زنگار را از آینه بزداید، شراب ناب هم میتواند غم را از دل جدا کند.
هوش مصنوعی: بالیدنی که از شهرت دروغین برآید، بالیدن ناقص است. ماه نو از اینکه با انگشت نشانش میدهند به خود میبالد، در حالی که هنوز ناقص و باریک است.
هوش مصنوعی: هرچند مزهٔ وصال تند و گلوسوز است، باز تلخی روزگار جدایی را از دل نمیزداید.
هوش مصنوعی: هر کس بیچشمداشت و با دست خالی گره از کار دیگران بگشاید، او را مانند شانهٔ شمشادی بر سر مینشانند و عزیز میدارند.
هوش مصنوعی: تا وقتی رشتهای از خرقهٔ هستی و خودی باقی است، نمیتوان از خار دلبستگیها رها شد، چون خار به همان رشته گیر میکند.
هوش مصنوعی: کسی که آتش شوق زیر پایش باشد، تاول پا او را در راه متوقف نمیکند.
هوش مصنوعی: از آن زلف گرهدار و گیرا بپرهیز. شکارچی دست و رسایی بلند خود را در پیچوتاب کمند پنهان کرده است.
هوش مصنوعی: ای صائب، تا وقتی ماه نور را از خورشید گدایی میکند، لکههای کلف از چهرهٔ زردش پاک نمیشود. یعنی گدایی و وامگیری، داغ خواری بر چهره میگذارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دل تنگ مدار ای مَلَک از کار خدایی
آرام و طرب را مده از طبع جدایی
صد بار فتادهست چنین هر ملکی را
آخر برسیدند به هر کامروایی
آن کس که ترا دید و ترا بیند در جنگ
[...]
ای خواجه، تو را در دل اگر هست صفائی
بر هستی آن چونکه تو را نیست ضیائی؟
ور باطنت از نور یقین هست منور
بر ظاهر آن چونکه تو را نیست گوائی؟
آری چو بود ظاهر تحقیق، ز تلبیس
[...]
ای ترک من امروز نگویی به کجایی
تا کس نفرستیم و نخوانیم نیایی
آنکس که نباید بر ما زودتر آید
تو دیرتر آیی به بر ما که ببایی
آن روز که من شیفتهتر باشم برتو
[...]
تا تو ز من ای لعبت فرخار جدایی
رفت از دل من خسته همه کام روایی
هر روز مرا انده هجران چه نمایی
هر روز به من برغم عشقت چه فزایی
ای کرده دلم سوختهٔ درد جدایی
از محنت تو نیست مرا روی رهایی
معذوری اگر یاد همی نایدت از ما
زیرا که نداری خبر از درد جدایی
در فرقت تو عمر عزیزم به سر آمد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.