بی نیازست از دلیل و رهنما افتادگی
می رود منزل به منزل جاده با افتادگی
از تنزل می توان آسان ترقی یافتن
بی رسن از چه برآرد عکس را افتادگی
شد دل هر کس ز دنیا سرد چون برگ خزان
با کف لرزنده گیرد از هوا افتادگی
از سپر انداختن گل امن شد از نیش خار
می کند کوته زبان خصم را افتادگی
آنقدر کز نقش پا گردن فرازی بدنماست
خوش نماید از سران چون نقش پا افتادگی
سرکشی از سر بنه چون آتش سوزان که کرد
سجده گاه سرفرازان خاک را افتادگی
چون دهم از دست دامان تنزل را، که کرد
سیر معراج اجابت اشک با افتادگی
با گرانقدران تواضع کن که برمی آورد
دانه ها را روسفید از آسیا افتادگی
ذوق منصب دیده را اندیشه ای از عزل نیست
از دویدن نیست مانع طفل را افتادگی
خاکساری پیشه خود کرده ام تا داده است
دانه را بال و پر نشو و نما افتادگی
داد شبنم را درین بستانسرا چون مردمک
در حریم دیده خورشید جاافتادگی
بگذر از تقصیر دشمن چون شدی غالب، که هست
از زبردستان عالم خوشنما افتادگی
پا به دامن کش در ایام کهنسالی که هست
بی نیاز از منت خشک عصا افتادگی
نیست از راه تواضع خاکساری دام را
حیله باشد خصم روبه باز را افتادگی
از تواضع می شود ظاهر عیار پختگی
حجت قاطع بود از میوه ها افتادگی
از ته دیوارها می آورد سالم برون
با همه بی دست و پایی سایه را افتادگی
عالمی جویند از پستی، بلندی چون غبار
تا ز خاک راه بردارد که را افتادگی
بر زمین ناورد صائب پشت ما را هیچ کس
با زمین تا پشت ما کرد آشنا افتادگی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل سراسر در ستایش افتادگی و فروتنی است و شاعر برای هر بیت تمثیلی از طبیعت میآورد: جاده، دانه، شبنم، اشک، میوهٔ رسیده و سایه. استدلال اصلی این است که فرود آمدن راه بالا رفتن و ایمن ماندن است، هرچند در بیتی یادآوری میکند که خاکساری دام و فریبکار، فروتنی واقعی نیست. در پایان صائب نتیجه میگیرد که چون خود پشتش را با خاک آشنا کرده، هیچ حریفی نمیتواند او را بر زمین بزند.
هوش مصنوعی: فروتنی به راهنما و نشانه نیازی ندارد؛ جاده چون بر خاک افتاده است، منزل به منزل پیش میرود.
هوش مصنوعی: با فرود آمدن میتوان آسان بالا رفت؛ چنانکه عکسی که در چاه افتاده، بیطناب و تنها به سبب همین فروافتادگی از چاه بیرون میآید.
هوش مصنوعی: دل هر کس مانند برگ پاییزی از دنیا سرد شود، افتادگی او را با دست لرزان از هوا میگیرد؛ یعنی دلِ وارسته مانند برگ خزان، آرام فرو میافتد و فروتن میشود.
هوش مصنوعی: گل با انداختن سپرِ گلبرگهایش از نیش خار در امان ماند؛ فروتنی زبان دشمن را کوتاه میکند.
هوش مصنوعی: همانقدر که سرکشی و گردنفرازی از جای پا زشت است، فروتنی و پستنشینی مانند جای پا از بزرگان زیباست.
هوش مصنوعی: مانند آتش سوزان سرکشی را کنار بگذار، زیرا افتادگی بود که خاک را سجدهگاه سربلندان کرد.
هوش مصنوعی: چگونه دامن فروتنی را رها کنم، در حالی که اشک با فروافتادن به معراج اجابت رسید؛ یعنی اشکِ فروریخته دعا را به اجابت میرساند.
هوش مصنوعی: با بزرگان و سنگینقدران فروتنی کن، زیرا دانهها با افتادن زیر سنگ آسیا سفیدرو (به صورت آرد سفید) بیرون میآیند.
هوش مصنوعی: کسی که لذت منصب را چشیده از برکناری نمیترسد؛ همانگونه که زمین خوردن کودک را از دویدن باز نمیدارد.
هوش مصنوعی: خاکساری را پیشهٔ خود کردهام، چون دیدم افتادن در خاک به دانه بال و پر رویش و بالیدن داده است.
هوش مصنوعی: در این باغ جهان، افتادگی به شبنم جایی در چشم خورشید داد، مانند مردمک که در حریم چشم جای دارد.
هوش مصنوعی: چون بر دشمن پیروز شدی از خطایش بگذر، زیرا فروتنی از قدرتمندان جهان زیبا و پسندیده است.
هوش مصنوعی: در روزگار پیری پا در دامن بکش و گوشه بنشین، زیرا نشستن و افتادگی از منت عصای خشک بینیاز است.
هوش مصنوعی: خاکنشینیِ دام از سر فروتنی نیست؛ افتادگی برای دشمن روباهصفت و فریبکار تنها یک حیله است.
هوش مصنوعی: عیار پختگی و کمال از فروتنی آشکار میشود؛ فروافتادن میوه دلیل قاطع رسیدن آن است.
هوش مصنوعی: سایه با آنکه دست و پایی ندارد، به سبب افتادگیاش از زیر دیوارها سالم بیرون میآید.
هوش مصنوعی: جهانیان مانند غبار از پستی در پی بلندیاند؛ باید دید افتادگی چه کسی را از خاک راه برمیدارد و بالا میبرد.
هوش مصنوعی: صائب میگوید: هیچکس نتوانست پشت ما را به خاک برساند و شکستمان دهد، زیرا افتادگی خودش پشت ما را با زمین آشنا کرده بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سرفرازی را نباشد جنگ با افتادگی
دولت خورشید را دارد بپا افتادگی
از تواضع دولت افزاید سعادتمند را
خوش بود چون سایه از بال هما افتادگی
از عزیزی می گذارد پا به چشم آفتاب
[...]
بسکه گردید آبیار ما ز پا افتادگی
سبز شد آخر چو بید از وضع ما افتادگی
میتوان از طینت ما هم رعونت خواستن
گر برآید از طلسم نقش پا افتادگی
عمرها چون اشککنج راحتی میخواستم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.