تا ز خط پشت لب جان بخش جانان شد سیاه
عالم روشن به چشم آب حیوان شد سیاه
چشمه خورشید در گرد کدورت غوطه زد
تا ز خط عنبرین، رخسار جانان شد سیاه
شد به اندک فرصتی فرمانروای رود نیل
روی یوسف گر ز دست انداز اخوان شد سیاه
روشنی بخش نظر باشد ز بوی پیرهن
مصر اگر بر دیده یوسف ز زندان شد سیاه
تیرگی در آستین دارد لباس عاریت
روی ماه از منت خورشید تابان شد سیاه
رومتاب از سیلی دوران که مغزافروز شد
روی عنبر تا ز دست انداز عمان شد سیاه
دیده ای کز سیرچشمی سرمه بینش نیافت
همچو میل آتشین از مد احسان شد سیاه
گوشه چشمی ز لیلی قسمت مجنون نشد
گرچه زآهش روزن چشم غزالان شد سیاه
صبر کن بر تیره بختی ها که طفل شیر را
نعمت الوان دهد مادر، چو پستان شد سیاه
درنگیرد صحبت آیینه با آب روان
بر سکندر زندگی از آب حیوان شد سیاه
جلوه لیلی به تحسینی ز خاکم برنداشت
گرچه از مشق جنون من بیابان شد سیاه
از گشودن روز محشر را سیه سازد چو شب
بس که صائب نامه عمرم ز عصیان شد سیاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیف «شد سیاه» از سیاه شدن خط معشوق آغاز میکند و سپس سیاهی و تیرگی را در تصویرهای گوناگون میآورد. صائب با نمونههایی چون یوسف، عنبر و کودک شیرخوار نشان میدهد که سختی و تیرگی اغلب مقدمهٔ روشنی و نعمت است و منتپذیری و نور عاریه تیرگی میآورد. در کنار آن از بیاعتنایی لیلی به مجنون مینالد و در پایان به سیاهی نامهٔ عمر خود از گناه اعتراف میکند.
هوش مصنوعی: از وقتی که خط (موی تازه) پشت لب جانبخش معشوق سیاه شد، جهان روشن در چشم آب حیات تیره گشت. یعنی لب معشوق که چون آب حیات است، با رستن خط، آب حیات را هم در حسرت و تیرگی فرو برد.
هوش مصنوعی: چون رخسار معشوق از خط خوشبو چون عنبر سیاه شد، چشمهٔ خورشید از رشک و اندوه در گرد تیرگی فرو رفت.
هوش مصنوعی: اگر چهرهٔ یوسف از آزار و دستدرازی برادران سیاه شد، اندکی بعد فرمانروای مصر و رود نیل گردید. یعنی سختی و تیرگی مقدمهٔ سربلندی است.
هوش مصنوعی: اگر مصر به سبب زندان در چشم یوسف تیره و تار شد، بوی پیراهن همان یوسف چشم یعقوب را روشن کرد. یعنی رنج یکی سبب روشنی دیگری شد.
هوش مصنوعی: جامهٔ عاریه و نور قرضی در آستین خود تیرگی دارد؛ چنانکه روی ماه از منتپذیری خورشید تابان سیاه شد (اشاره به لکههای ماه و نور گرفتنش از خورشید).
هوش مصنوعی: از سیلی روزگار روی برمگردان، زیرا سختی مایهٔ پرورش و خوشبویی جان است؛ همانگونه که عنبر از ضربههای دریای عمان سیاه شد و مغز را معطر میکند.
هوش مصنوعی: چشمی که با بینیازی و سیرچشمی، سرمهٔ بینش را به دست نیاورد، از کشیدن منت احسان دیگران مانند میل آتشین (که چشم را با آن کور میکردند) سیاه و نابینا شد.
هوش مصنوعی: هرچند از آه مجنون روزنهٔ چشم آهوان سیاه شد، باز هم حتی نیمنگاهی از لیلی نصیب او نشد.
هوش مصنوعی: بر بدبختیها صبر کن؛ زیرا وقتی مادر پستان را سیاه میکند (تا کودک را از شیر بگیرد)، به کودک شیرخوار غذاهای رنگارنگ میدهد. یعنی تلخی موقت راه به نعمت بیشتر میبرد.
هوش مصنوعی: آینه با آب روان سازگار نیست؛ از همین رو اسکندر که آینهساز بود، از آب حیات بهره نبرد و زندگی بر او تیره شد.
هوش مصنوعی: هرچند بیابان از تمرین دیوانگی من سیاه شد، جلوهٔ لیلی حتی با یک آفرین مرا از خاک برنداشت و به من اعتنایی نکرد.
هوش مصنوعی: صائب میگوید نامهٔ عمرم از گناه چنان سیاه شده که اگر روز محشر گشوده شود، آن روز را مانند شب تاریک میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.