سرشک تلخ را مشک بود صاحب اثر کردن
وگرنه سهل باشد آب شیرین را گهر کردن
پر تیر تو می ریزد به خاک ای شمع بی پروا
ندارد صرفه ای پروانه را بی بال و پر کردن
چنان خود را درین دریای پر شور سبک کردم
که چون کف می توانم کشتی از موج خطر کردن
ستم بر زیر دستان نیست از مردانگی، ورنه
به آهی می توانم چرخ را زیر و زبر کردن
مرا بر دل غباری نیست از خاک فراموشان
که بی مانع در آنجا می توان خاکی به سر کردن
ز جمعیت بود دشوار دل برداشتن، ورنه
چو تیر آسان بود از خانه خاکی سفر کردن
شود همدست با فرهاد چون عشق قوی بازو
تواند دست جرأت بیستون را در کمر کردن
شرر خرج هوا گردید تا شد جلوه گاه صاب
به بال سنگ و آهن تا کجا بتوان سفر کردن؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل از دشواری اثربخش کردن اشک و رنج عاشق میگوید و از سبکباری خود در دریای پرآشوب جهان، و از اینکه با وجود قدرت آهش از روی جوانمردی بر زیردستان ستم نمیکند. سپس به دشواری دل کندن از تعلقات و آسانی سفر از تن خاکی اشاره میکند و نیروی عشق را با داستان فرهاد و بیستون نشان میدهد. در پایان با تصویر جرقهای که در هوا فانی میشود تا جلوه کند، نتیجه میگیرد که با تکیه بر اسباب مادی نمیتوان راه درازی رفت.
هوش مصنوعی: مؤثر کردن و به ثمر رساندن اشک تلخ کار دشواری است؛ وگرنه تبدیل آب شیرین باران به مروارید در دل صدف کار آسانی است. «مشک» در مصراع نخست ظاهراً همان «مشکل» است.
هوش مصنوعی: ای شمع بیپروا، پر تیر تو بر خاک میریزد. بیبال و پر کردن پروانه برای تو سودی ندارد، چون با سوختن پروانه گویی پرِ تیر خودت را از دست میدهی.
هوش مصنوعی: در این دریای پرآشوب جهان خود را چنان سبکبار کردهام که مانند کف روی آب، میتوانم از خود موج خطر کشتی بسازم و بر آن سوار شوم و غرق نشوم.
هوش مصنوعی: ستم کردن بر زیردستان و ناتوانان از جوانمردی به دور است؛ وگرنه من میتوانم با یک آه، فلک را زیر و رو کنم.
هوش مصنوعی: از خاک گور فراموششدگان رنجشی به دل ندارم، چون در آنجا بیهیچ مانعی میتوان خاک بر سر ریخت و آزادانه سوگواری کرد.
هوش مصنوعی: دل کندن از آرامش و جمع بودن خاطر و همنشینی یاران دشوار است؛ وگرنه رفتن از این خانهٔ خاکیِ تن، مانند جهیدن تیر از کمان، کار آسانی است.
هوش مصنوعی: هرگاه عشقِ نیرومند یار و همدست فرهاد شود، دستِ جرأت او میتواند کمر کوه بیستون را در آغوش بگیرد و آن را از جا برکند.
هوش مصنوعی: ای صائب، جرقه تا خود را در هوا خرج و فنا نکرد، به جلوه و روشنی نرسید. با بال سنگ و آهن، یعنی با تکیه بر اسباب مادی، تا کجا میتوان سفر کرد؟ باید خود را فدا کرد تا به جلوه رسید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چه باشد شیوهٔ عاشق؟ به معشوقان نظر کردن
چه باشد کار معشوقان؟ دل عاشق سپر کردن
در آن وادی که طاوس ملایک پر بیندازد
مگس را اندران میدان چه فکر بال و پر کردن؟
نگویم از سر و از جان به پیش روی آن جانان
[...]
کسی هم بوده کز شوخی بزور یک نظر کردن
تواند صد هزاران خانه را زیر و زبر کردن
کسی هم بوده کز مردم اگر عالم شود خالی
تواند در دل جن و ملک مهرش اثر کردن
کسی هم بوده از دلها اگر نبود اثر پیدا
[...]
ز کوی یار آسانی کی توان قطع نظر کردن؟
که بیرون رفتن از دنیاست از کویش سفر کردن
مشو غافل ز حال زیردستان در زبردستی
که سر را پاس می دارد به زیر پا نظر کردن
تپیدن های دل آماده است این مژدگانی را
[...]
خوشا ذوق فنا و وحشت ساز شرر کردن
ز سر تا پای خود محو یک انداز نظرکردن
غرور ناز و آنگه خاک گردیدن چه ننگست این
حیا کن از دم تیغی که میباید سپر کردن
حوادثکمکند آشفته اوضاع ملایم را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.