دست رد مشکل بود بر توشه عقبی زدن
ورنه آسان است پشت پای بر دنیا زدن
از سبکروحی اگر بر دل گذاری بار خلق
می توانی همچو کشتی سینه بر دریا زدن
می کشد سنگ انتقام خویش از آهن دلان
شد سر فرهاد شق از تیشه بر خارا زدن
از نصیحت منع کردن نیکخواهان را خطاست
از ادب دورست سوزن بر لب عیسی زدن
گر کنی در راستی استادگی، بی چشم زخم
می توان بر قلب لشکر چون علم تنها زدن
در گلستانی که می باید سراپا چشم شد
بخیه می باید مرا بر دیده بینا زدن
گر به دل خوردن شوی قانع درین مهمانسرا
می توان صائب به چرخ سفله استغنا زدن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل اخلاقی و عرفانی دربارهٔ وارستگی و بینیازی است. شاعر میگوید ترک دنیا آسان است و ترک طمع آخرت دشوار، و بارکشی از خلق، راستی و پذیرفتن پند خیرخواهان را میستاید. با مثال فرهاد نشان میدهد که سختی کردن به خود آدمی بازمیگردد، و در پایان قناعت به غم درونی را راه بینیازی از چرخ فرومایه میداند.
هوش مصنوعی: پشت کردن به دنیا و لذتهای آن کار آسانی است؛ دشوار آن است که آدمی از توشه و پاداش آخرت هم چشم بپوشد و آن را رد کند. یعنی وارستگی کامل، رها کردن طمع بهشت و ثواب نیز هست.
هوش مصنوعی: اگر از روی سبکروحی و گشادهدلی بار مردم را بر دل خود بپذیری، مانند کشتی که بار میبرد و سینه بر دریا میزند، از دریای سختیها به سلامت میگذری. بارکشی از خلق مایهٔ نجات است نه غرق شدن.
هوش مصنوعی: سنگ از سنگدلان و آهندلان انتقام خود را میگیرد؛ چنانکه فرهاد چون با تیشه بر سنگ خارا کوبید، سرانجام سرش با همان تیشه شکافته شد. هر که بر دیگری سختی کند، عاقبت به خود او بازمیگردد.
هوش مصنوعی: بازداشتن خیرخواهان از پند دادن نادرست است؛ همانطور که دوختن لب عیسی با سوزن، که سخنش جانبخش بود، دور از ادب است. سوزن همراه عیسی بود و شاعر به آن اشاره دارد.
هوش مصنوعی: اگر در راستی و درستی پایدار بمانی، میتوانی مانند عَلَم (پرچم) که راست و استوار است، تنها و بیآسیب به قلب لشکر بزنی. راستی پشتیبان و نگهدار آدمی است.
هوش مصنوعی: در گلستانی که سزاوار است انسان سراپا چشم شود و تماشا کند، من باید چشم بینایم را بدوزم و ببندم. یعنی در این جهان پرجلوه، از سر پرهیز یا غیرت، از نگاه کردن چشم میپوشم.
هوش مصنوعی: ای صائب، اگر در این مهمانسرای دنیا به خوردن دل خود، یعنی غم و رنج درونی، قناعت کنی، میتوانی از آسمان فرومایه بینیاز شوی و به آن پشت پا بزنی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
طالب توحید را باید قدم بر «لا» زدن
بعد از آن در عالم وحدت دم از الا زدن
شرط اول در طریق معرفت دانی که چیست؟
طرح کردن هر دو عالم را و پشت پا زدن
گر شوی چون اهل وحدت مالک ملک وجود
[...]
عیب دانشور بود با ناکسان صهبا زدن
در حضور باده خواران حرف بی پروا زدن
می زدن نیکو بود در کیش دانایان ولی
شرط دانش نیست جز با مردم دانا زدن
چیست با بی دانشان گفتن سخنهای دقیق
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.