خضر اینجا خاک می لیسد ز شرم ناکسی
من کیم تا تیغ او گردد به خونم ترزبان؟
غمزه اش را خط پشیمان از دل آزاری نکرد
تیغ را پیچیده کی می گردد از جوهر زبان؟
سعی کن کردارت از گفتار باشد بیشتر
همچو تیغ از جوهر ذاتی مشو یکسر زبان
چون صدف هر کس که دندان بر سر دندان نهد
گوهر شهوار جای حرفش آید بر زبان
جوهر ذاتی بود از لاف دعوی بی نیاز
آبداری بس بود در دانه گوهر زبان
هر که آب روی خجلت را شفیع خود کند
از مروت نیست آوردن گناهش بر زبان
خار را گل ز آتش سوزان سپرداری کند
در پناه مهر خاموشی بود خوشتر زبان
کشتی از موج خطر پیوسته می لرزد به خویش
رفت آسایش ز دل تا گشت بی لنگر زبان
همچو آب گوهر از موج حوادث ایمن است
هر که را در عالم آب است کوته تر زبان
همچو برگی کز هجوم میوه پنهان می شود
هست مستغرق به شکر نعمت حق هر زبان
گفتگوی آن بهشتی روی را بر لب میار
تا نشویی صائب از سرچشمه کوثر زبان
تا به وصف آن دهن شد سبزه خط ترزبان
طوطیان بر خاک می مالند از شکر زبان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیف «زبان» بیشتر در ستایش خاموشی و نکوهش پرگویی است: کردار باید بیش از گفتار باشد، گوهر ذاتی بینیاز از لاف است و زبان کوتاه آدمی را از حوادث ایمن میدارد. شاعر برای این اندیشه از تمثیل صدف، شمشیر و جوهرش، کشتی بیلنگر و گوهر بهره میگیرد. آغاز و پایان غزل عاشقانه است: از ناچیزی عاشق در برابر شمشیر معشوق سخن میگوید و در پایان یادآوری میکند که نام معشوق را جز با زبانی پاکشده به آب کوثر نباید بر زبان آورد.
هوش مصنوعی: در این درگاه حتی خضرِ جاودان از شرمِ ناچیزیِ خود خاک میلیسد؛ من کیستم که شمشیرِ معشوق به ریختن خونم زبان بگشاید و بر من رحمت آورد؟ یعنی من حتی سزاوار کشته شدن به دست او نیستم.
هوش مصنوعی: رسیدن خطِ عارض هم غمزهٔ معشوق را از آزردن دلها پشیمان نکرد؛ همانگونه که شمشیر به سبب جوهرش که شبیه زبان است، هرگز زبان پیچیده و گنگ نمیشود و از برندگی باز نمیماند.
هوش مصنوعی: بکوش کردارت بیش از گفتارت باشد؛ مانند شمشیر نباش که جوهر ذاتیاش او را سراسر به زبان بدل کرده است.
هوش مصنوعی: هر کس مانند صدف دندان بر دندان بگذارد و خاموش بماند، به جای حرف، مروارید شاهوار از دهانش بیرون میآید؛ یعنی خاموشی سخن گرانبها میپرورد.
هوش مصنوعی: کسی که گوهر ذاتی دارد به لاف و ادعا نیازی ندارد؛ برای دانهٔ مروارید، درخشش و آبداریاش خود زبان گویای اوست.
هوش مصنوعی: هر کس آبروی شرمندگیاش را شفیع خود سازد و شرمسار باشد، جوانمردی نیست که گناهش را به زبان آوری و بر او بازگویی.
هوش مصنوعی: گل که زبانش بسته است، خار را از آتشِ سوزان سپر میشود و نگه میدارد؛ زبان در پناه مهرِ خاموشی ایمنتر و خوشتر است.
هوش مصنوعی: کشتی بیلنگر همواره از موج خطر بر خود میلرزد؛ همینگونه از وقتی زبان بیلنگر و بیمهار شد، آرامش از دل رفت.
هوش مصنوعی: هر کس در این جهان زبانش کوتاهتر باشد، مانند آبِ درونِ گوهر از موج حوادث در امان است.
هوش مصنوعی: هر زبانی مانند برگی که زیر انبوه میوه پنهان میشود، غرقِ سپاس از نعمتهای فراوان خداوند است و از کثرت نعمت در آن ناپیداست.
هوش مصنوعی: صائب، تا زبانت را از سرچشمهٔ کوثر نشستهای و پاک نکردهای، سخن از آن معشوقِ بهشتیروی بر لب میاور.
هوش مصنوعی: از وقتی سبزهٔ خطِ معشوق در وصف دهانش زبانآور و شیرینسخن شد، طوطیان از شرمِ آن، زبانِ شکرینِ خود را بر خاک میمالند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
کرده تا از گرمی خویت حکایت سر زبان
شعله می رقصد بهرنگ شمع بزمم بر زبان
جلوهٔ توحید را هر ملتی آیینه است
شاهد معنی نماید در لباس هر زبان
خامشی باشد هنر در کیش ارباب کمال
[...]
گر چه جز ذکرت نمیگنجد حدیثی در زبان
چون نگینم جای نام توست خالیبر زبان
درد عشق و ساز مستوری زهی فکر محال
خار پا چون آتش اینجا میکشد از سر زبان
مزرع اهل سخن شایستهٔ آفات نیست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.