ما تخم درین مزرعه جز اشک نکشتیم
یک رشته درین غمکده جز آه نرشتیم
چون آبله در زیر قدم راهروان را
بردیم بسر عمری و هموار نگشتیم
با گرمروی چون جرس از ناله شبگیر
یک خفته درین بادیه بر جای نهشتیم
از دانه ناگشته چه امید توان داشت؟
افسوس بود حاصل تخمی که نکشتیم
نقصان نکند هیچ کس از جود و سخاوت
در خوشه رسیدیم گر از دانه گذشتیم
از بوته به سیم و زر خالص نرسد نقص
با ما چه کند دوزخ اگر پاک سرشتیم
هر چند ز بی بال و پری خانه نشینیم
چون آهوی وحشت زده در دامن دشتیم
در مشق جنون گرچه سر آمد همه عمر
سطری که توان داد به دستی ننوشتیم
این آن غزل سعدی شیراز که فرمود
خرما نتوان خورد ازین خار که کشتیم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر حاصل عمر خود را اشک و آه و بیقراری میداند و از زبان «ما» از ناآرامی و آوارگی دل سخن میگوید. در میانهٔ غزل این اندیشه را پیش میکشد که هر کس آنچه را کاشته درو میکند: بخشش زیان ندارد، دانهٔ ناکاشته حاصلی جز افسوس نمیدهد و سرشت پاک از آتش دوزخ آسیب نمیبیند. در پایان تصریح میکند که این غزل را به استقبال غزل سعدی با ردیف «کشتیم» سروده است و مصراع مشهور او را دربارهٔ خار و خرما نقل میکند.
هوش مصنوعی: ما در این کشتزار دنیا جز اشک دانهای نکاشتیم و در این غمخانه جز آه رشتهای نرشتیم؛ یعنی همهٔ کار و حاصل عمر ما گریه و آه بود.
هوش مصنوعی: مانند تاولی که زیر پای رهروان است، عمری را به سختی گذراندیم و هرگز صاف و هموار و آسوده نشدیم؛ همیشه برآمده و دردناک ماندیم.
هوش مصنوعی: مانند زنگ کاروان، با شتاب و شور حرکت کردیم و با نالهٔ سحرگاهی خود هیچ خفتهای را در این بیابان بر جای نگذاشتیم؛ همه را بیدار کردیم و به راه انداختیم.
هوش مصنوعی: از دانهای که کاشته نشده نمیتوان امید محصول داشت؛ حاصل تخمی که نکاشتیم چیزی جز حسرت و افسوس نیست.
هوش مصنوعی: هیچکس از بخشش و سخاوت زیان نمیبیند؛ ما اگر از یک دانه گذشتیم و آن را کاشتیم، به خوشهٔ کامل رسیدیم.
هوش مصنوعی: کورهٔ آتش به نقره و طلای ناب آسیبی نمیرساند و فقط آن را آشکارتر میکند؛ اگر سرشت ما پاک باشد، دوزخ هم نمیتواند به ما زیانی بزند.
هوش مصنوعی: گرچه چون بال و پر نداریم ناچار در خانه نشستهایم، اما دلمان مانند آهوی رمیده در پهنهٔ دشت آواره و بیقرار است.
هوش مصنوعی: هرچند همهٔ عمر در تمرین دیوانگی و عشق گذشت، حتی یک سطر هم ننوشتیم که بتوان آن را به دست کسی سپرد؛ یعنی حاصل قابلعرضهای نیافتیم، یا جنون ما به نظم و قاعده درنیامد.
هوش مصنوعی: این غزل در استقبال همان غزل سعدی شیرازی است که گفت: از خاری که خود کاشتیم نمیتوان خرما خورد؛ یعنی هر کس حاصل کار خود را میبرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خرما نتوان خوردن از این خار که کشتیم
دیبا نتوان کردن از این پشم که رشتیم
همین شعر » بیت ۹
این آن غزل سعدی شیراز که فرمود
خرما نتوان خورد ازین خار که کشتیم
خرما نتوان خوردن از این خار که کشتیم
دیبا نتوان کردن از این پشم که رشتیم
بر حرف معاصی خط عذری نکشیدیم
پهلوی کبائر حسناتی ننوشتیم
ما کشتهٔ نفسیم و بس آوخ که برآید
[...]
خرما نتوان خورد ازین خارکه کشتیم
دیبا نتوان بافت بدین پشم که رشتیم
اطلس نتوان دوخت از ین پنبه که کشتیم
کمخا نتوان بافت ازین پشم که رشتیم
با جامه چرکن بسیه چال جحیمیم
[...]
گیریم که خود خار بلا اینهمه کشتیم
سر رشته تقدیر بتدبیر نوشتیم
دایم دل ما رام بهشتی صفتان است
پیداست ازین شیوه که مرغان بهشتیم
زان روی سفیدیم که با نامه سیاهی
[...]
دیبا نتوان یافت از این پشم که رشتیم
خرما نتوان خورد از این خاک که کشتیم
گر خواجه شفاعت نکند روز قیامت
شاید که زمشاطه نرنجیم که زشتیم
از یار ز ناسازی اغیار گذشتیم
از کثرت خار از گل بی خار گذشتیم
این باده زیاد از دهن ساغر ما بود
مخمور ز لعل لب دلدار گذشتیم
جایی که سخن سبز نگردد نتوان گفت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.