چنان که نیل بود مانع رسیدن چشم
به خط رخ تو امان یافت از گزیدن چشم
شب گذشته کجا بوده ای که خوابیده است
بساط سبزه خط تو از چریدن چشم
ز دل چو آیینه چینم بساط حیرانی
نه شبنم که قناعت کنم به دیدن چشم
به آه و ناله محال است مهربان گردد
بتی که رام نشد از فسون دمیدن چشم
به بال بسته چه پرواز می توان کردن
چه قطع راه توان کرد از دویدن چشم
مباش بی حرکت زینهار کز گلشن
به آفتاب رسد شبنم از پریدن چشم
به روشنایی دل می توان جهان را دید
و گرنه سهل بود دیدن و ندیدن چشم
زبان و گوش چه حاجت چو هست بینایی
که با نگاه بود گفتن و شنیدن چشم
خبر ز گردش پرگار می دهد مرکز
دلیل رفتن دلهاست آرمیدن چشم
شریف را به خسیس احتیاج می افتد
که برگ کاه بود داروی پریدن چشم
چو مشت سرمه غبار وجود من صائب
به باد می رود از یک نفس کشیدن چشم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل بر محور ردیف «چشم» ساخته شده و مضمونهای گوناگونی دربارهٔ نگاه پدید میآورد: از چشمزخم و خط رخسار معشوق تا جادوی نگاه او که آه و ناله در برابرش کارگر نیست. شاعر در میانهٔ غزل به اندرز روی میآورد: تنها نگاه کردن انسان را به مقصد نمیرساند و باید کوشید، و بینایی حقیقی از روشنی دل است. در پایان، هستی خود را مانند مشتی سرمه میداند که با یک نفس چشم بر باد میرود.
هوش مصنوعی: همانگونه که نیل (رنگ نیلی) از چشمزخم جلوگیری میکند، چهرهٔ تو هم با پدید آمدن خطِ تیرهرنگ از گزند نگاه و چشمزخم در امان ماند.
هوش مصنوعی: دیشب کجا بودهای که سبزهزارِ خطِ رخسارت از چریدنِ چشمها خوابیده و پایمال شده است؟ یعنی چشمهای بسیاری بر چهرهات چریده و آن را تماشا کردهاند؛ با گلایهای عاشقانه.
هوش مصنوعی: من مانند آینه با تمام دل بساط حیرت و تماشا را میگسترم؛ شبنم نیستم که فقط به دیدن با یک چشم بسنده کنم.
هوش مصنوعی: معشوقی که با افسونِ نگاه و جادوی چشم رام نشد، محال است با آه و ناله مهربان شود.
هوش مصنوعی: با بال بسته نمیتوان پرواز کرد، و تنها با دویدنِ چشم و نگاه کردن نمیتوان راه را پیمود؛ رسیدن به مقصد کوشش و حرکت میخواهد.
هوش مصنوعی: زنهار بیحرکت مباش؛ شبنم نیز با پریدن و جنبیدن چشمش از گلشن به خورشید میرسد.
هوش مصنوعی: جهان را با روشنی دل میتوان دید؛ وگرنه دیدن یا ندیدن با چشم سر چندان اهمیتی ندارد.
هوش مصنوعی: وقتی بینایی هست، به زبان و گوش نیازی نیست؛ چون چشم با نگاه هم سخن میگوید و هم میشنود.
هوش مصنوعی: همانگونه که مرکزِ ثابت نشان میدهد پرگار به گردش است، آرامشِ چشم معشوق نیز نشانهٔ از دست رفتن و سرگشتگی دلهاست.
هوش مصنوعی: گاهی بزرگ و شریف به فرومایه نیازمند میشود؛ چنانکه برگ کاه داروی پریدن پلک چشم است.
هوش مصنوعی: صائب، غبار هستی من مانند مشتی سرمه است که با یک نفس کشیدنِ چشم بر باد میرود؛ یعنی هستیام در برابر نگاه یار ناچیز است و به اشارهای فانی میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.