گر در میان هوا چو حبابت نمی گرفت
دریا به هیچ و پوچ حسابت نمی گرفت
می داشتی گر از دل بیدار بهره ای
شب دیده ستاره به خوابت نمی گرفت
گر پیچ و تاب عشق نمی گشت مهربان
شیرازه در بغل چو کتابت نمی گرفت
در هم نمی فشرد اگر درددل ترا
مغز جهان شمیم گلابت نمی گرفت
مجنون صفت ز عقل اگر ساده می شدی
اندیشه خطا و صوابت نمی گرفت
یک چند، جوش در دل خم گر نمی زدی
کام از لب پیاله شرابت نمی گرفت
می داشت گوهر تو اگر مغز آگهی
دنیا به دام موج سرابت نمی گرفت
باریک اگر می شدی از بوته گداز
چون ماه عید، چرخ رکابت نمی گرفت
می کرد خامسوز ترا آتش شباب
پیری اگر خبر ز کبابت نمی گرفت
صائب چراغ خانه و شمع مزار بود
دل، گرد اگر ز عالم آبت نمی گرفت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ساختار شرطیِ «اگر... نمیگرفت» نشان میدهد که ارزش و کمال آدمی در گرو درد، گداختگی، صبر و رهایی از هوس و عقل حسابگر است. شاعر با تصویرهایی چون حباب پر از هوا، گل فشرده برای گلاب، شراب جوشیده در خم و ماه نو باریک، هم سرزنش میکند که خودبینی و غفلت آدمی را بیارزش کرده و هم میگوید رنج عشق و پیری مایهٔ پختگی است. در پایان، دل را چراغی میداند که اگر غبار دنیا بر آن ننشیند، در زندگی و پس از مرگ روشنیبخش است.
هوش مصنوعی: اگر مانند حباب درونت را هوا (و هوس و خودبینی) پر نکرده بود، دریا تو را هیچ و پوچ به حساب نمیآورد. همین پُری از هوا تو را بیارزش کرده است.
هوش مصنوعی: اگر از دلِ بیدار بهرهای داشتی، چشمِ ستارگان در شب تو را در خواب نمیدید و غافل نمییافت.
هوش مصنوعی: اگر پیچ و تابِ عشق با تو مهربان نشده بود، مانند شیرازهای که اوراق کتاب را در بر میگیرد، تو را در آغوش نمیگرفت و پراکندگیات را سامان نمیداد. یعنی رنج عشق مایهٔ جمعیت خاطر تو شده است.
هوش مصنوعی: اگر درد، دلت را مانند گل در هم نمیفشرد، بوی گلابِ وجود تو به مشام جهان نمیرسید. همانگونه که گلاب از فشردن گل به دست میآید، کمال آدمی نیز از درد پدید میآید.
هوش مصنوعی: اگر مانند مجنون از عقل رها و سادهدل میشدی، اندیشهٔ درست و نادرست و حسابگری گریبانت را نمیگرفت.
هوش مصنوعی: اگر مدتی در دل خم نمیجوشیدی و پخته نمیشدی، لب پیاله شرابِ تو را به کام نمیکشید. یعنی بیصبر و بیجوش و خروش درونی، کسی قدرت را نمیداند.
هوش مصنوعی: اگر گوهر وجود تو از آگاهی مغز و حقیقتی داشت، دنیا تو را در دام موجِ سراب فریبندهاش گرفتار نمیکرد.
هوش مصنوعی: مقصود این است که اگر در بوتهٔ رنج نمیگداختی و باریک و نزار نمیشدی، آسمان همچون ماه نوِ عید (که به شکل رکاب است) رکابت را نمیگرفت و خدمتت نمیکرد. لاغری و گداختگی مایهٔ ارجمندی است.
هوش مصنوعی: اگر پیری به سراغ کباب وجودت نمیآمد و آن را نمیپخت، آتش جوانی تو را نیمپخته میسوزاند؛ یعنی جوانی شتابزده و خام است و پختگی را پیری میآورد.
هوش مصنوعی: صائب، اگر دل از عالم آب و گل (جهان مادی) گرد و غبار نمیگرفت، هم چراغ خانه در زندگی بود و هم شمع مزار پس از مرگ.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.