چو بر جان من شد هوای تو غالب
جمال تو را جان من گشت طالب
اگر چه ندارم ز وصل تو حاصل
همی باد بر من هوای تو غالب
دلی دارم راغب دل ربودن
به عشق تو حاضر ز غیر تو غایب
به قصد تو قانع به زخم تو رافق
به جور تو مایل به ظلم تو راغب
چنین است در عاشقی مذهب من
که یکسان بود عاشقان را مذاهب
رخی داری ای قبله روی خوبان
ز خوبی برآورده صد ره عجایب
به رخ پادشاه جمالی و آنک
دو زلف سیه پوش تو چون دو حاجب
تو را جان ولایت تو را دل رعیت
تو را حسن منبر تو را عشق خاطب
نگر کز من امید توبه نداری
که باشد بر این روی تابنده تایب؟
لبت بوسه ای گر به جانی فرو شد
بخرم که بیعی بود بس مقارب
معقرب دو زلفت به گرد گل و مه
ره دیده بربسته اند از جوانب
دو زلف از دو رخ یک زمان دورتر کن
چه دانند قدر گل و مه عقارب
حساب جمال تو را درنیابد
وگر چرخ گردننده گردد محاسب
ملاحت همی از جمال تو نازد
مناقب ز صدر جهان ذوالمناقب
اجل سید شرق و غرب آنکه مثلش
نه اندر مشارق نه اندر مغارب
رئیس خراسان علی بن جعفر
جلال محافل جمال مواکب
کریم السجایا حمید المساعی
جمیل المحیا جزیل المواهب
جلالت گرفته بدو وقت نسبت
معد بن عدنان لوی بن غالب
به رتبت فزونتر ز سادات عالم
و گر چند سادات با او مناسب
بلی هر دو را صبح خوانند ولیکن
نه چون صبح صادق بود صبح کاذب
همی داردش فر سلطان و یزدان
معاف از حوادث مصون از نوایب
بیفزاید از خدمت او بزرگی
چو علم از تعلم چو عقل از تجارب
بود بی رسومش مزور مدایح
بود بی قبولش فضایل معایب
شده خدمتش را خلایق موافق
شده همتش را کواکب مراکب
چو مدحش نخوانی فصاحت فضیحت
چو نامش نگویی مناقب مثالب
زهی گوی برده زابنای گیتی
به کسب محامد به بذل رغایب
ز دست تو دریای بخشنده عاجز
ز رای تو خورشید تابنده خایب
امل را ز بذل تو تشریف و خلعت
طمع را زجود تو اجری و راتب
همت حزم صافی همت عزم ثابت
همت رسم نیکو همت رای صایب
نه مانند قدرت سپهری است عالی
نه همتای رایت شهابی است ثاقب
به دست عزیمت ببندی معادی
به چشم بصیرت ببینی عواقب
کلام تو دارد صنوف بدایع
ز کلک تو بارد فنون غرایب
ز ابر کفت قطره ای صد چو حاتم
ز بحر دلت جرعه ای صد چو صاحب
روان را هوای تو هست از فرایض
زبان را ثنای تو هست از مواجب
کند عقل را شوق مدح تو عاجز
کند روح را عشق خط تو کاتب
سخا را ز دست تو آید مقاصد
سخن را ز مدح تو آید مراتب
ز اخلاق تو در مکارم قواعد
ز الفاظ تو بر معالی قوالب
ز انفاس تو نفس در راحت افتد
همی راحت آید ز قرب اقارب
عدو تو را بیش بینم مذلت
از آن بت که بالت علیه الثعالب
ایادیت را کس نداند شمردن
که داند شمردن سرشک سحایب
به واجب که داند تو را مدح گفتن
خرد را که داند ستودن به واجب
همی تا بماند به عالم عناصر
همی تا بتابد ز گردون کواکب
همی تا طراوت بود جان و دل را
ز دیدار احباب و فصل اجانب
بزی خرم و خانه دشمن تو
محل حوادث مکان مصایب
بر این قافیت بود نظم نظامی
(به گرد رخت زنگیانند لاعب)



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر از عشق و زیبایی معشوق خود صحبت میکند و تأثیر آن را بر جان و دل خود بیان میکند. او هرچند که از وصال معشوق بینصیب است، اما به عشق او مایل و راغب است و آماده است تا درد و رنجهای ناشی از عشق را تحمل کند. شاعر با توصیف جمال و ویژگیهای یکتا و برجسته معشوق، او را به صورت قدسی و فرزانه توصیف میکند و از جامعالکمالات بودن او سخن میگوید. به همین دلیل، او از دیگران متمایز است و مدحش شایسته و فراتر از توصیف است. در پایان، شاعر میگوید که زیبایی و جمال معشوقش در میان ستارگان درخشان است و تا زمانی که جهان باقی است، شایستگی مدح و ستایش را خواهد داشت.
هوش مصنوعی: از آن هنگام که عشق تو بر جانم چیره شد، جان من خواهان زیبایی تو گشت.
هوش مصنوعی: هرچند از وصال تو بهرهای ندارم، آرزو میکنم عشق تو همواره بر من چیره بماند.
هوش مصنوعی: دلی دارم که مشتاق است دلش را تو بربایی؛ در عشق تو حاضر است و از هر کس جز تو غایب.
هوش مصنوعی: به آنچه تو قصد کنی خرسندم، با زخم تو مدارا میکنم و به ستم و جفای تو هم رغبت دارم.
هوش مصنوعی: آیین من در عاشقی چنین است، و آیین همهٔ عاشقان یکسان است.
هوش مصنوعی: ای کسی که قبلهٔ زیبارویانی، چهرهای داری که از زیبایی صدبار شگفتی آفریده است.
هوش مصنوعی: با چهرهات پادشاه زیبایی هستی و دو زلف سیاهپوشت مانند دو حاجب و دربان این پادشاهاند.
هوش مصنوعی: جانها قلمرو فرمانروایی تو و دلها رعیت تو هستند؛ زیباییات منبر است و عشق، خطیبی که به نام تو خطبه میخواند.
هوش مصنوعی: بدان که از من امید توبه از عشق نداشته باش؛ چه کسی میتواند از عشق چنین چهرهٔ درخشانی توبه کند؟
هوش مصنوعی: اگر بوسهای از لبت به بهای یک جان فروخته شود، آن را میخرم، زیرا معاملهای منصفانه و نزدیک به ارزش است.
هوش مصنوعی: دو زلف پیچیده و کژدممانندت که گرد چهرهٔ گلگون و ماهوارت حلقه زدهاند، از هر سو راه نگاه را بستهاند.
هوش مصنوعی: دو زلفت را لحظهای از چهرهات دورتر کن؛ کژدمها قدر گل و ماه را چه میدانند؟
هوش مصنوعی: حتی اگر آسمان گردنده حسابگر شود، نمیتواند اندازهٔ زیبایی تو را حساب کند.
هوش مصنوعی: ملاحت به زیبایی تو مینازد، همانگونه که فضیلتها به صدر جهانِ صاحبفضیلت مینازند؛ و از اینجا شعر به ستایش ممدوح میگراید.
هوش مصنوعی: او بزرگترین سید شرق و غرب است که مانندش نه در خاورها هست نه در باخترها.
هوش مصنوعی: رئیس خراسان، علی بن جعفر، که مایهٔ شکوه مجلسها و زینت موکبها و کاروانهاست.
هوش مصنوعی: خویهایش بزرگوارانه، کوششهایش ستوده، چهرهاش زیبا و بخششهایش فراوان است.
هوش مصنوعی: شکوه و بزرگی از راه نسب به او رسیده است، نسبی که به معد بن عدنان و لؤی بن غالب، نیاکان پیامبر، میرسد.
هوش مصنوعی: در مرتبه از همهٔ سادات جهان برتر است، هرچند سادات با او همنسب و خویشاوندند.
هوش مصنوعی: آری، هر دو را صبح مینامند، ولی صبح دروغین مانند صبح راستین نیست؛ یعنی همنسبی دلیل برابری نیست.
هوش مصنوعی: شکوه و عنایت سلطان و خداوند او را از پیشامدها و گرفتاریهای روزگار در امان نگه میدارد.
هوش مصنوعی: خدمت کردن به او بر بزرگی آدمی میافزاید، همانگونه که دانش با آموختن و خرد با تجربه افزوده میشود.
هوش مصنوعی: بیبخششها و آیینهای او، ستایشها دروغین و ساختگی است و اگر او فضیلتی را نپذیرد، آن فضیلت عیب به شمار میآید.
هوش مصنوعی: همهٔ مردم بر خدمت او همداستان شدهاند و ستارگان مرکب همت بلند او گشتهاند.
هوش مصنوعی: اگر مدح او را نخوانی، فصاحتت مایهٔ رسوایی است و اگر نامش را نبری، فضیلتهایت عیب و نقص شمرده میشود.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که در کسب ستایشها و بخشیدن عطاهای دلخواه، از همهٔ مردم جهان پیشی گرفتهای.
هوش مصنوعی: دریای بخشنده در برابر دست بخشندهٔ تو ناتوان است و خورشید درخشان در برابر اندیشهٔ روشن تو ناکام و شرمسار است.
هوش مصنوعی: آرزو از بخشش تو جامه و خلعت افتخار میگیرد و طمع از جود تو مقرری و جیرهٔ همیشگی دارد.
هوش مصنوعی: تو هم دوراندیشی پاک داری، هم ارادهای استوار، هم آیین و روشی نیکو و هم اندیشهای درست.
هوش مصنوعی: هیچ آسمان بلندی همانند جایگاه تو نیست و هیچ شهاب درخشانی همتای رأی نافذ تو نیست.
هوش مصنوعی: با دست اراده دشمنان را به بند میکشی و با چشم بینش، پایان کارها را از پیش میبینی.
هوش مصنوعی: سخن تو گونهگون نوآوری و زیبایی دارد و از قلم تو هنرهای شگفت میبارد.
هوش مصنوعی: یک قطره از ابر دست بخشندهٔ تو به اندازهٔ صد حاتم سخاوت دارد و یک جرعه از دریای دل تو برابر صد صاحب (صاحب بن عباد) است.
هوش مصنوعی: دوستی تو بر جان واجب است و ستایش تو بر زبان فرض و لازم است.
هوش مصنوعی: اشتیاق ستایش تو خرد را ناتوان میکند و عشق به خط زیبای تو روح را به نویسندگی وامیدارد.
هوش مصنوعی: سخاوت به خواستههای خود از دست تو میرسد و سخن از ستایش تو به مرتبه و ارج دست مییابد.
هوش مصنوعی: اخلاق تو در جوانمردیها قاعده و الگو شده و الفاظ تو برای معانی بلند همچون قالب است.
هوش مصنوعی: از دم و حضور تو جان آسوده میشود، چنانکه از نزدیکی خویشاوندان آسایش پدید میآید.
هوش مصنوعی: دشمن تو را خوارتر از آن بتی میبینم که روباهان بر آن ادرار کردند؛ اشاره به مَثَل عربی که هر که روباهان بر او بشاشند، بهراستی خوار است.
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند نعمتها و بخششهای تو را بشمارد، همانگونه که کسی نمیتواند قطرههای باران ابرها را بشمارد.
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند تو را چنانکه سزاوار است بستاید؟ همانگونه که کسی نمیتواند خرد را آنچنانکه باید ستایش کند.
هوش مصنوعی: تا وقتی عناصر در جهان پایدارند و تا وقتی ستارگان از آسمان میدرخشند،
هوش مصنوعی: و تا وقتی جان و دل از دیدار دوستان و دوری از بیگانگان تازه و شاداب میشود،
هوش مصنوعی: شاد و خرم زندگی کن و خانهٔ دشمنت جایگاه پیشامدهای بد و مصیبتها باد.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید شعری از نظامی بر همین قافیه سروده شده است که مصراعی از آن چنین است: «گرد چهرهٔ تو زنگیان (زلف و خال سیاه) بازی میکنند»؛ یعنی این قصیده در استقبال آن شعر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ایا سرفرازی که خورشید پر دل
که تندابرش چرخ او راست مرکب
ز بیم تو با تیغ گردد همه روز
ز سهم تو در خاک غلتد همه شب
شوی پی سپر همچو چوب معلّم
[...]
قم اللیل یا صاحبی بالرکایب
و قطع لاجلی الفلا و السباسب
الی دار سلمی و بلغ سلامی
بدان گلعذار مسلسل ذوایب
ز مأوای مألوف دورم ولیکن
[...]
سقی الله لیلا، کصدغ الکواعب
شبی عنبرین خال مشکین ذوایب
فلک را به گوهر مرصع، حواشی
هوا را به عنبر مستر، جوانب
درفش بنفش سپاه حبش را
[...]
سلام علی دار ام الکواعب
بتان سیه چشم مشکین ذوائب
در جواب او
(لبسنا لباسا لطیف الجبائب)
شی صوف مشکین صفت در غیاهب
[...]
بدا برق بطحاء و الدمع ساکب
زهی عشق مستولی و شوق غالب
خوش آن برق رخشان که از کوی جانان
درخشد چو بر آسمان نجم ثاقب
نگاری که روبند حوران جنت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.