جوانی ز ناسازگاریِ جُفت
بِرِ پیرمردی بنالید و گفت
گرانباری از دست این خصمِ چیر
چنان میبرم کآسیاسنگِ زیر
به سختی بنه گفتش، ای خواجه، دل
کس از صبر کردن نگردد خجل
به شب سنگ بالایی ای خانهسوز
چرا سنگ زیرین نباشی به روز؟
چو از گُلبنی دیده باشی خوشی
روا باشد اَر بارِ خارش کِشی
درختی که پیوسته بارَش خوری
تحمل کن آنگه که خارَش خوری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
این حکایت از بوستان سعدی، روایتگر گفتوگوی جوانی با پیری خردمند دربارهٔ ناسازگاری و تندخویی همسر است. جوان با ابراز درماندگی از سلطهجویی و فشارهای رفتاری شریک زندگیاش، وضعیت خود را به «سنگ زیرین آسیاب» تشبیه میکند که پیوسته باری گران را تاب میآورد. پیر دانا در پاسخ، او را به خویشتنداری و رعایت انصاف فرا میخواند و استدلال میکند که کامروایی و خوشیهای زندگی مشترک، ملازم با مدارا و بردباری در برابر ناملایمات روزمره است؛ بنابراین کسی که در پی بهرهمندی و موقعیت بالادستی است، باید تاب تحمل سختیها و ایفای نقش صبورانه را نیز داشته باشد. پیرمرد برای تثبیت این نگرش اخلاقی، دو تمثیل طبیعیِ «گل و خار» و «درخت میوهدار و تیغ» را پیش میکشد و یادآور میشود که انصاف اقتضا میکند انسان در ازای برخورداری مداوم از ثمره و مواهب یک رابطه، رنجها و نقایص ناگزیر آن را نیز پذیرا باشد. درونمایهٔ محوری این ابیات، بر مدار موازنه میان حقوق و تکالیف، شکیبایی در پیوند زناشویی و پرهیز از ناسپاسی در برابر شریک زندگی استوار است.
جوانی از ناسازگاری و بدخلقی همسرش، نزد پیرمردی باتجربه و دانا زبان به گلایه و ناله گشود و گفت:
از دست این همسرِ چیره و سلطهجو چنان فشار و بار سنگینی را تحمل میکنم که درست مثل سنگ زیرین آسیاب شدهام (که پیوسته زیر فشارِ سنگِ بالایی میماند و خم به ابرو نمیآورد)
پیرمرد به او پاسخ داد: ای مرد، در برابر ناملایمات و سختیها دل استوار دار و صبوری کن؛ چرا که هیچکس از شکیبایی و بردباری پشیمان و شرمسار نمیشود.
تو که شبها در بستر کامروا و بالادستی (مانند سنگ بالایی آسیاب)، چرا روزها اهل مدارا و فروتنی نیستی تا مانند سنگ زیرین، سختیهای زندگی و تندیِ او را تحمل کنی؟
وقتی از یک بوته گل سرخ لذت، زیبایی و عطر دیدهای، کاملاً شایسته و منصفانه است که اگر خاری هم دارد، رنجِ آن خار را به جان بخری.
درختی را که همواره از میوه شیرینش سود میبری و میخوری، باید هنگامی هم که تیغ و خارش به دستت نشست، صبور باشی و رنجش را تحمل کنی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۱ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.