یکی مشت زن بخت و روزی نداشت
نه اسباب شامش مهیا نه چاشت
ز جور شکم گل کشیدی به پشت
که روزی محال است خوردن به مشت
مدام از پریشانی روزگار
دلش حسرت آورد و تن سوگوار
گهش جنگ با عالم خیرهکش
گه از بخت شوریده، رویش ترش
گه از دیدن عیش شیرین خلق
فرو میشدی آب تلخش به حلق
گه از کار آشفته بگریستی
که کس دید از این تلختر زیستی؟
کسان شهد نوشند و مرغ و بره
مرا روی نان مینبیند تره
گر انصاف پرسی نه نیکوست این
برهنه من و گربه را پوستین
چه بودی که پایم در این کار گل
به گنجی فرو رفتی از کام دل!
مگر روزگاری هوس راندمی
ز خود گرد محنت بیفشاندمی
شنیدم که روزی زمین میشکافت
عظام زنخدان پوسیده یافت
به خاک اندرش عقد بگسیخته
گهرهای دندان فرو ریخته
دهان بی زبان پند میگفت و راز
که ای خواجه با بینوایی بساز
نه این است حال دهن زیر گل
شکر خورده انگار یا خون دل
غم از گردش روزگاران مدار
که بی ما بگردد بسی روزگار
همان لحظه کاین خاطرش روی داد
غم از خاطرش رخت یک سو نهاد
که ای نفس بی رای و تدبیر و هش
بکش بار تیمار و خود را مکش
اگر بندهای بار بر سر برد
وگر سر به اوج فلک بر برد
در آن دم که حالش دگرگون شود
به مرگ از سرش هر دو بیرون شود
غم و شادمانی نماند ولیک
جزای عمل ماند و نام نیک
کرم پای دارد، نه دیهیم و تخت
بده کز تو این ماند ای نیکبخت
مکن تکیه بر ملک و جاه و حشم
که پیش از تو بودهست و بعد از تو هم
خداوند دولت غم دین خورد
که دنیا به هر حال میبگذرد
نخواهی که ملکت برآید بهم
غم ملک و دین هر دو باید بهم
زرافشان، چو دنیا بخواهی گذاشت
که سعدی در افشاند اگر زر نداشت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، مردی تنگدست با زندگی پرمشغله و تلخی دست و پنجه نرم میکند. او از کمبود امکانات زندگی و غم روزگار رنج میبرد و حسرت عیش و آرامش را در دل دارد. در نهایت، از خاکی که در آن زندگیش را میسازد، نجوایی برمیخیزد که به او میگوید غم و شادی ماندگار نیستند و تنها عمل نیک انسان و نام نیک اوست که باقی میماند. بدین ترتیب، مرد یاد میگیرد که نباید به دنیا و زرق و برق آن وابسته باشد، بلکه باید بر کردار خود متمرکز گردد و از زندگی به بهترین شکل ممکن بهرهبرداری کند.
هوش مصنوعی: مردی که در زندگیاش خوششانس نبود، نه چیزی برای شام داشت و نه برای صبحانه.
هوش مصنوعی: به دلیل گرسنگی و فشار زندگی، به سختی و عذاب دچار شدهای و هیچ امیدی برای به دست آوردن روزی و خوراک نیست.
هوش مصنوعی: او بهواسطهٔ مشکلات و پریشانیهایی که در زندگیاش دارد، همیشه دلش پر از حسرت است و از این وضعیت غمگین و دلشکسته به سر میبرد.
هوش مصنوعی: گاهی او با دنیا در جنگ است و دیگر زمانها به خاطر بخت بدش، چهرهاش درهم و ترشرو است.
هوش مصنوعی: گاه به خاطر دیدن شادی و لذت مردم، دلش میگرفت و تلخی زندگیاش را با نوشیدن آب تلخ به حلق فرو میبرد.
هوش مصنوعی: گاهی از کارهای نامنظم و بههمریختهات گریه میکنی، اما آیا کسی از این زندگی تلختر هم دیده است؟
هوش مصنوعی: برخی افراد زندگی خوبی دارند و از نعمتها بهرهمند هستند، اما من در فقر و تنگدستی به حدی افتادهام که حتی نمیتوانم سبزی خردل (تره) روی نان خود ببینم.
هوش مصنوعی: اگر انصاف را در نظر بگیری، این وضعیت مناسب نیست که من و گربهام بدون پوشش و عریان باشیم و در برابر دیگران قرار بگیریم.
هوش مصنوعی: چه چیزی باعث شد که من در این کار، مانند گل، به گنجی بیفتم و از آرزوی دل به واقعیتم نرسم؟
هوش مصنوعی: آیا روزگاری من به دنبال لذت و خوشی نرفتم و خودم را در درد و رنج غوطهور نکردم؟
هوش مصنوعی: روزی شنیدم که زمین شکافته شد و استخوانهای فک و چانهای پوسیده پیدا شد.
هوش مصنوعی: در خاک، دندانهایی که در گذشته بهعنوان جواهر و ارزشمند شناخته میشدند، پخش و پراکنده شدهاند و دیگر هیچ فایدهای ندارند.
هوش مصنوعی: دهانی که سخن نمیگوید، پند و اندرز میداد و رازی را فاش میکرد که ای آقا، برای زندگی با فقر و تنگدستی باید سازگاری و مدارا کنی.
هوش مصنوعی: این وضعیت دهان بیزبان همچون کسی است که شکر خورده، ولی در واقعش چیزی جز خون دل نیست؛ به عبارتی دیگر، ظاهری شیرین و دلنشین دارد، اما باطنی دردناک و غمگین.
هوش مصنوعی: غم و اندوه را به خاطر نگردش و تغییرات روزگار نباید تحمل کرد، زیرا بدون وجود ما نیز زمان به حرکت خود ادامه خواهد داد.
هوش مصنوعی: در همان لحظهای که این فکر در دل او شکل گرفت، غم از درون او کنار رفت و از وجودش رخت بربست.
هوش مصنوعی: ای نفس که نه فکر و تدبیری داری و نه هشیاری، بار غم و درد را به دوش بکش و خودت را رنج نده.
هوش مصنوعی: اگر کسی در سختیها و مشکلاتی زندگیاش را تحمل کند و بار سنگینی بر دوش بکشد، یا حتی اگر به اوج عظمت و مقام دست یابد، در نهایت هر دو حالت به سرنوشت او ارتباطی ندارند.
هوش مصنوعی: زمانی که حالت فرد تغییر کند و مرگ بر او ناگهان فرود آید، در آن لحظه، هر دو (دنیا و آخر) از او جدا خواهند شد.
هوش مصنوعی: در نهایت نه غم و شادی باقی میماند، بلکه تنها پاداش اعمال و نام نیک انسان باقی میماند.
هوش مصنوعی: بخشش و generosity من برعکس سلطنت و تاج و تخت است، زیرا این کار از تو به یادگار میماند و تو را نیکبخت میکند.
هوش مصنوعی: به موقعیت و قدرت خود تکیه نکن، زیرا این امتیازها دائمی نیستند و پیش از تو هم افرادی بودهاند که در جایگاه تو بودند و بعد از تو نیز خواهند بود.
هوش مصنوعی: کسی که دارای قدرت و ثروت است، باید نگران سرنوشت دین و مذهب باشد، زیرا دنیا به هر حال به پایان میرسد و میگذرد.
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی که سرزمینت دچار ویرانی و نابودی شود، باید به هر دو موضوع ملک و دین اهمیت بدهی و به هر دو رسیدگی کنی.
هوش مصنوعی: اگر به دنبال دنیای بزرگ و مادیاتی هستی، باید بدانی که سعدی توان افشاندن طلا و ثروت را ندارد، پس در واقعیات زندگی به ثروت و زر مادی نباید بسنده کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.