کاهلی در گوشهای افتاد سست
خسته و رنجور، اما تندرست
عنکبوتی دید بر در، گرم کار
گوشه گیر از سرد و گرم روزگار
دوک همت را به کار انداخته
جز ره سعی و عمل نشناخته
پشت در افتاده، اما پیش بین
از برای صید، دائم در کمین
رشتهها رشتی ز مو باریکتر
زیر و بالا، دورتر، نزدیکتر
پرده می ویخت پیدا و نهان
ریسمان می تافت از آب دهان
درس ها می داد بی نطق و کلام
فکرها میپخت با نخ های خام
کاردانان، کار زین سان می کنند
تا که گویی هست، چوگان می زنند
گه تبه کردی، گهی آراستی
گه درافتادی، گهی برخاستی
کار آماده ولی افزار نه
دایره صد جا ولی پرگار نه
زاویه بی حد، مثلث بی شمار
این مهندس را که بود آموزگار؟!
کار کرده، صاحب کاری شده
اندر آن معموره معماری شده
این چنین سوداگری را سودهاست
وندرین یک تار، تار و پودهاست
پای کوبان در نشیب و در فراز
ساعتی جولا، زمانی بندباز
پست و بی مقدار، اما سربلند
ساده و یک دل، ولی مشکل پسند
اوستاد اندر حساب رسم و خط
طرح و نقشی خالی از سهو و غلط
گفت کاهل کاین چه کار سرسری ست؟
آسمان، زین کار کردنها بری ست
کوهها کارست در این کارگاه
کس نمیبیند ترا، ای پر کاه
می تنی تاری که جاروبش کنند؟
می کشی طرحی که معیوبش کنند؟
هیچ گه عاقل نسازد خانهای
که شود از عطسهای ویرانهای
پایه می سازی ولی سست و خراب
نقش نیکو می زنی، اما بر آب
رونقی می جوی گر ارزندهای
دیبهای می باف گر بافندهای
کس ز خلقان تو پیراهن نکرد
وین نخ پوسیده در سوزن نکرد
کس نخواهد دیدنت در پشت در
کس نخواهد خواندنت ز اهل هنر
بی سر و سامانی از دود و دمی
غرق در طوفانی از آه و نمی
کس نخواهد دادنت پشم و کلاف
کس نخواهد گفت کشمیری بباف
بس زبر دست ست چرخ کینهتوز
پنبه ی خود را در این آتش مسوز
چون تو نساجی، نخواهد داشت مزد
دزد شد گیتی، تو نیز از وی بدزد
خسته کردی زین تنیدن پا و دست
رو بخواب امروز، فردا نیز هست
تا نخوردی پشت پایی از جهان
خویش را زین گوشه گیری وارهان
گفت آگه نیستی ز اسرار من
چند خندی بر در و دیوار من؟!
علم ره بنمودن از حق، پا ز ما
قدرت و یاری از او، یارا ز ما
تو به فکر خفتنی در این رباط
فارغی زین کارگاه و زین بساط
در تکاپوییم ما در راه دوست
کارفرما او و کارآگاه اوست
گرچه اندر کنج عزلت ساکنم
شور و غوغایی ست اندر باطنم
دست من بر دستگاه محکمی ست
هر نخ اندر چشم من ابریشمی است
کار ما گر سهل و گر دشوار بود
کارگر می خواست، زیرا کار بود
صنعت ما پردههای ما بس است
تار ما هم دیبه و هم اطلس است
ما نمیبافیم از بهر فروش
ما نمی گوییم کاین دیبا بپوش
عیب ما زین پردهها پوشیده شد
پرده ی پندار تو پوسیده شد
گر، درد این پرده، چرخ پرده در
رخت بر بندم، روم جای دگر
گر سحر ویران کنند این سقف و بام
خانه ی دیگر بسازم وقت شام
گر ز یک کنجم براند روزگار
گوشه ی دیگر نمایم اختیار
ما که عمری پردهداری کردهایم
در حوادث، بردباری کردهایم
گاه جاروبست و گه گرد و نسیم
کهنه نتوان کرد این عهد قدیم
ما نمیترسیم از تقدیر و بخت
آگهیم از عمق این گرداب سخت
آنکه داد این دوک، ما را رایگان
پنبه خواهد داد بهر ریسمان
هست بازاری دگر، ای خواجه تاش
کاندر آنجا میشناسند این قماش
صد خریدار و هزاران گنج زر
نیست چون یک دیده ی صاحب نظر
تو ندیدی پرده ی دیوار را
چون ببینی پرده ی اسرار را
خرده میگیری همی بر عنکبوت
خود نداری هیچ جز باد بروت
ما تمام از ابتدا بافندهایم
حرفت ما این بود تا زندهایم
سعی کردیم آنچه فرصت یافتیم
بافتیم و بافتیم و بافتیم
پیشهام این ست، گر کم یا زیاد
من شدم شاگرد و ایام اوستاد
کار ما اینگونه شد، کار تو چیست؟
بار ما خالی است، دربار تو چیست؟
می نهم دامی، شکاری می زنم
جولهام، هر لحظه تاری میتنم
خانه ی من از غباری چون هباست
آن سرایی که تو می سازی کجاست؟
خانه ی من ریخت از باد هوا
خرمن تو سوخت از برق هوی
من بری گشتم ز آرام و فراغ
تو فکندی باد نخوت در دماغ
ما زدیم این خیمه ی سعی و عمل
تا بدانی قدر وقت بی بدل
گر که محکم بود و گر سست این بنا
از برای ماست، نز بهر شما
گر به کار خویش میپرداختی
خانهای زین آب و گل میساختی
می گرفتی گر به همت رشتهای
داشتی در دست خود سر رشتهای
عارفان، از جهل رخ برتافتند
تار و پودی چند در هم بافتند
دوختند این ریسمان ها را به هم
از دراز و کوته و بسیار و کم
رنگرز شو، تا که در خم هست رنگ
برق شد فرصت، نمی داند درنگ
گر بنایی هست باید برفراشت
ای بسا امروز کان فردا نداشت
نقد امروز ار ز کف بیرون کنیم
گر که فردایی نباشد، چون کنیم؟
عنکبوت، ای دوست، جولای خداست
چرخهاش می گردد، اما بی صداست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ تلاش و همت انسانهاست که در برابر کسالت و تنبلی به کار و کوشش میپردازند. کاهلی و تنبلی مورد انتقاد قرار میگیرد و در مقابل، عنکبوتی به عنوان نماد کار و پشتکار معرفی میشود که در تلاش بیوقفه برای بافتن تارهایش است. شاعر به اهمیت سعی و عمل تأکید میکند و نشان میدهد که حتی در مواجهه با دشواریها باید به تلاش ادامه داد. در پایان، به این حقیقت اشاره میشود که فرصتها گذرا هستند و باید از آنها بهرهبرداری کرد، زیرا زندگی دائماً در حال تغییر است.
هوش مصنوعی: انسانی که در زندگی دچار تنبلی و بیتحرکی شده و در گوشهای نشسته، به نظر ضعیف و رنجور میآید، اما در واقع هنوز سالم و تندرست است.
هوش مصنوعی: عنکبوتی را میبیند که در درگاه مشغول کار است و به حالت انزوا و گوشهگیری، به دنبال نتیجهای از زندگی خود در برابر مشکلات و ناملایمات روزگار است.
هوش مصنوعی: عنکبوت همت خود را در کار افتاده و تنها راه رسیدن به هدف را تلاش و عمل میداند و هیچ راه دیگری را نمیشناسد.
هوش مصنوعی: اگرچه شخصی پشت در انتظار نشسته، اما با آگاهی و بینش بالا از آنچه در اطرافش میگذرد، همواره در حال کمین و آماده برای شکار فرصتهاست.
هوش مصنوعی: رشتهها به باریکی مو هستند و به صورت پیچیده در زیر و بالا و همچنین دورتر و نزدیکتر قرار دارند. این تصویر به پیچیدگی و ظرافت رشتة حکمت و ارتباطات اشاره دارد.
هوش مصنوعی: پردهای که در اینجا بیان شده، هم آشکار و هم پنهان است و بهنوعی بین واقعیت و نماد اشاره دارد. او با آب دهان، رشتهای میسازد که نشاندهندهی ارتباط عمیق و پیچیدهای میان افکار و احساسات انسانی است.
هوش مصنوعی: بدون اینکه حرفی بزند، درسهای مهمی را منتقل میکرد و افکار را با خامیها و بیتجربگیها میپروراند.
هوش مصنوعی: دانایان و افرادی که با مهارت و تجربه هستند، کار خود را به گونهای انجام میدهند که انگار در حال بازی با توپ هستند؛ یعنی با دقت و مهارت، کارها را سامان میبخشند و به پیش میبرند.
هوش مصنوعی: گاهی کار را خراب کردی، گاهی آن را درست کردی، گاهی به زمین افتادی و گاهی بلند شدی.
هوش مصنوعی: کارها در حال آمادهسازی است، اما ابزار لازم برای انجام آن فراهم نیست؛ به این معنا که هرچند دایرههای زیادی وجود دارد، اما پرگار برای کشیدن آنها در دسترس نیست.
هوش مصنوعی: مهندس، با وجود اینکه در کارش توانایی و استعداد زیادی دارد، به تنهایی نمیتواند محدوده و تعداد اشکال را درک کند؛ او نیاز به آموزگاری دارد که او را راهنمایی کند.
هوش مصنوعی: کسی که در یک کار زحمت کشیده و تلاش کرده، به نتیجه و ثمراتی در آن کار دست یافته است و در این دنیای آباد و رونق، در واقع به مقام و مرتبهای رسیده است.
هوش مصنوعی: این سوداگری که در دنیا مشغول است، از هر یک از افکار و کارهایش بهرهمند میشود و در واقع در هر جزء و جزئی از زندگیاش، ارزش و معنا وجود دارد.
هوش مصنوعی: سالیان سال است که جولا (جولایی، آدمی که در کارش تردست است) در حال حرکت و نوسان است؛ او لحظهای در پایین و لحظهای در بالا میرقصد و میچرخد.
هوش مصنوعی: انسانی که به ظاهر پست و بیارزش است، اما در عین حال خود را با عزت نگه داشته و درونی صادق و پاک دارد، با این حال، در انتخاب مسائل و موضوعات خود سختگیر و دشوارپسند است.
هوش مصنوعی: او استادی است که در حساب و نگارش، طرح و نقشی بدون هیچ اشتباه و خطایی دارد.
هوش مصنوعی: کاهل (تنبل) میگوید که این کارها واقعاً چه اهمیتی دارد؟ آسمان از انجام دادن این کارها بیخود است و هیچ بهرهای نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: در این کارگاه بزرگ که کوهها مانند کارگران سختکوش هستند، کسی تو را نمیبیند، ای آدم تنبل و بیتوجه که فقط از کار فرار میکنی.
هوش مصنوعی: آیا تو به آن تارهایی که با جاروی آنها جمعآوری میشوند، میافزایی؟ آیا طرحی را میکشی که آن را معیوب و خراب کنند؟
هوش مصنوعی: عاقل هیچگاه خانهای نمیسازد که با یک عطسه خراب شود. یعنی نمیتوان بناهایی را که پایهاش سست است، کارساز دانست.
هوش مصنوعی: تو بنا میسازی، اما این بنا بیپایه و سست است؛ و نقشی زیبا بهجا میگذاری، ولی آن نقش روی آب است و پایدار نخواهد ماند.
هوش مصنوعی: اگر به دنبال رونق و شکوفایی هستی، تلاش کن که کار ارزنده و با ارزش انجام دهی؛ و اگر بافندهای (نساجی میکنی)، هنر خود را در بافتن پارچهای با کیفیت و زیبا به کار ببر.
هوش مصنوعی: هیچیک از مردم به فکر تو نیستند و پیراهنی برای تو نمیدوزند و این نخ کهنه نیز در سوزن نمیرود.
هوش مصنوعی: هیچکس نمیخواهد تو را در پشت در ببیند و هیچکس نمیخواهد صدای تو را بشنود، حتی از سوی اهل هنر.
هوش مصنوعی: در اینجا گوینده از حالت بینظمی و بیثباتی خود میگوید و بیان میکند که در آتش ناملایمات و غمها غرق شده است و در عذاب و ناراحتی به سر میبرد.
هوش مصنوعی: هیچکس به تو پشم و نخ نمیدهد و هیچکس هم به تو نخواهد گفت که جوری بافندگی کنی.
هوش مصنوعی: چرخهای ظلم و کینه، بسیار نیرومند و سخت شدهاند، بنابراین مواظب باشید که پنبهی خود را (یعنی نعمتها و داشتههایتان) در آتش این کینه و بدخواهی نسوزانید.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به مسئله ناعادلانه بودن زندگی اشاره میکند و میگوید که اگر تو در کار بافندگی مشغول هستی، از دیگران که در دنیا کلاهبرداری میکنند، انتظاری برای پاداش نخواهی داشت. در واقع، این تعبیر به ناپایداری و ناهنجاری وضع موجود در زندگی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: خسته شدی از تلاش و زحمت کشیدن، حالا استراحت کن و بخواب، چون فردا هم فرصت کار کردن و تلاش کردن هست.
هوش مصنوعی: تو تا وقتی که از مردم و دنیای خودت آسیب نخوردهای، نباید از این انزوا و گوشهگیری دست برداری.
هوش مصنوعی: تو از رازهای من آگاه نیستی، پس چرا بر در و دیوار من میخندی؟
هوش مصنوعی: علم نشاندهندهٔ راه و حقیقت است، اما ما در این مسیر به قدرت و یاری الهی نیاز داریم که از جانب او به ما داده میشود.
هوش مصنوعی: تو در این مکان (رباط) مشغول خواب و راحتی هستی و از این کارگاه و همهٔ این لوازم و سازوکارها بیخبر و بیتوجهی.
هوش مصنوعی: ما در تلاش و کوشش برای دستیابی به دوست (مصرف کلمهٔ "دوست" به معنای خدایی و والا) هستیم. در این مسیر، خداوند کارفرما و ناظر بر این تلاشها و کوششهای ماست.
هوش مصنوعی: هرچند که در گوشهای دور از مردم زندگی میکنم و به نظر میرسد سکوت و آرامش است، اما در درونم احساسات و هیجانات شدیدی جریان دارد.
هوش مصنوعی: من در دستم یک ابزار محکم دارم که هر رشتهای در دنیای من لطیف و نرم است، مانند ابریشم.
هوش مصنوعی: هرچند کار ما ممکن است سخت یا آسان باشد، اما به کمک نیروی کارگر نیاز داریم، زیرا این تنها یک کار است که به انجامدادن آن نیاز داریم.
هوش مصنوعی: کار ما بافتن پردههایی است که از هنر و مهارت ما حاصل میشود؛ تارهای ما هم به جنسهای نازک و باارزش چون دیبا و اطلس ساخته شدهاند.
هوش مصنوعی: ما در کار خود قصد سودجویی نداریم و از این رو نمیگوییم که این پارچهٔ زیبا را برای پوشیدن به دیگران میفروشیم.
هوش مصنوعی: عیب و نواقص ما به خاطر این پردهها پنهان مانده است، اما پردهٔ تصورات تو خراب و فرسوده شده است.
هوش مصنوعی: اگر درد و رنج این پرده (پردهٔ پندار یا دنیای ظاهری) را احساس کنم، از این عالم (دنیا) جدا میشوم و به مکان یا وضعیت دیگری میروم.
هوش مصنوعی: اگر در صبحگاهی روزگار این خانه ویران شود، در غروب یک خانهٔ دیگر میسازم.
هوش مصنوعی: اگر روزگار من را از یک گوشه خانهام براند، من در گوشهای دیگر شروع به زندگی میکنم و خودم انتخاب میکنم که کجا باشم.
هوش مصنوعی: ما در طول عمر خود همواره سعی کردهایم که حوادث و مشکلات را تحمل و در برابر آنها صبور باشیم.
هوش مصنوعی: گاهی سرنوشت و تقدیر ما را جارو میزند و گاهی هم ما با نسیم و تغییرات گذرا روبهرو میشویم، اما نمیتوان این پیمان و تعهد را که در طول زمان داریم، نادیده گرفت.
هوش مصنوعی: ما از سرنوشت و تقدیر نمیترسیم، زیرا به خوبی از مشکلات و گرفتاریهای این موقعیت سخت آگاهیم.
هوش مصنوعی: کسی که این دوک (محل پیچیدن نخ) را به ما داد، به صورت مجانی برای ما پنبه نیز فراهم خواهد کرد تا بتوانیم از آن ریسمان بسازیم.
هوش مصنوعی: دردیگر بازاری وجود دارد، ای خواجه، که در آنجا این جنس را شناسایی میکنند.
هوش مصنوعی: با وجود صدها خریدار و هزاران گنج و زر، ارزش واقعی چیزی نیست جز یک نگاه عمیق و بصیرت از طرف کسی که میفهمد.
هوش مصنوعی: تو هنوز پردهٔ دیوار را که تنها یک مانع است ندییدهای، پس چگونه میخواهی پردهٔ اسرار را که رازها و نکات عمیق را در خود دارد، ببینی؟
هوش مصنوعی: تو بر تار عنکبوتی ایراد میگیری، در حالی که خودت هیچ چیزی جز باد و تهی بودن نداری.
هوش مصنوعی: ما از ابتدا تا به حال، همواره در حال بافتن و ایجاد بودهایم و این پیامی است که تا زمانی که زندهایم، خواهیم گفت.
هوش مصنوعی: همه تلاش ما این بوده که در مدت زمانی که داشتیم، به اندازهای که ممکن بوده, کار کرده و اثر خلق کنیم.
هوش مصنوعی: کار من همین است، چه کم باشد و چه زیاد، من شاگرد او (خدا) هستم و این روزها نیز روزهای استادی اوست.
هوش مصنوعی: کار ما به این شکل درآمده است؛ تو چه کار میکنی؟ بار و مسوولیت ما خالی است؛ تو چه موضوعی را در پیش داری؟
هوش مصنوعی: من دام میگذارم و شکار میکنم و در هر لحظه به زندگی خود رنگ و شکل تازهای میزنم.
هوش مصنوعی: خانهٔ من پر از گرد و غبار است و مانند هبا که به سرعت میگذرد، میپندارم؛ آن خانهای که تو میسازی، کجاست؟
هوش مصنوعی: زندگی من از طوفان و آشفتگی به هم ریخته است و در عوض، خوشی و آرزوهای تو به خاطر پیروی از هوسها و خواستههای نفسانی نابود شده است.
هوش مصنوعی: من از آرامش و آسایش تو جدا شدم و تو باد خودخواهی و تکبر را در سرم پخش کردی.
هوش مصنوعی: ما برای خود، این خیمهٔ تلاش و کوشش را برپا کردیم تا بدانی که ارزش زمان بینهایت است و قابل مقایسه با هیچ چیز دیگری نیست.
هوش مصنوعی: این بنا، چه محکم باشد و چه سست، به خاطر ما ساخته شده است و نه به خاطر شما.
هوش مصنوعی: اگر به امور خود توجه میکردی و در کارهایت میکوشیدی، میتوانستی خانهای از این آب و گل (بدن) بسازی.
هوش مصنوعی: اگر با تلاش و اراده خود رشتهای در دست میگرفتی، میتوانستی بسیاری از امور را به دست بگیری و به نتیجه برسانی.
هوش مصنوعی: عارفان به خاطر نادانی فاصله گرفتند و چندین رشته از علم و معرفت را به هم بافتند.
هوش مصنوعی: عارفان این ریسمانها را به یکدیگر دوختند و با هم ترکیب کردند، با اندازهها و طولهای مختلف که برخی بلند و برخی کوتاه و تعدادشان هم زیاد و کم است.
هوش مصنوعی: رنگرز شو و کاری کن، زیرا در ظرف رنگ، رنگ آماده است. فرصت برای این کار در حال حاضر است و هیچکس نمیداند که درنگ کردن ممکن است چه اثرات منفی داشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر قرار است بنایی ساخته شود، باید همین حالا شروع کرد، زیرا امروز زمانی است که فردا ممکن است وجود نداشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر امروز انتقاد و اعتراضی را از دست بدهیم و فردایی برای آن وجود نداشته باشد، چگونه میتوانیم از آن عبور کنیم؟
هوش مصنوعی: عنکبوت، ای دوست، نماد کار و تلاش الهی است که به آرامی و بیسر و صدا مشغول کار خود است و چرخه زندگی را به پیش میبرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.