کسی که بر سر نرد جهان قمار نکرد
سیاه روزی و بدنامی اختیار نکرد
خوش آنکه از گل مسموم باغ دهر رمید
برفق گر نظری کرد، جز به خار نکرد
به تیه فقر، ازان روی گشت دل حیران
که هیچگه شتر آز را مهار نکرد
نداشت دیدهٔ تحقیق، مردمی کاز دور
بدید خیمهٔ اهریمن و فرار نکرد
شکار کرده بسی در دل شب، این صیاد
مگو که روز گذشت و مرا شکار نکرد
سپهر پیر بسی رشتهٔ محبت و انس
گرفت و بست بهم، لیک استوار نکرد
مشو چو وقت، که یک لحظه پایدار نماند
مشو چو دهر، که یک عهد پایدار نکرد
برو ز مورچه آموز بردباری و سعی
که کار کرد و شکایت ز روزگار نکرد
غبار گشت ز باد غرور، خرمن دل
چنین معامله را باد با غبار نکرد
سفینهای که در آن فتنه بود کشتیبان
برفت روز و شب و ره سوی کنار نکرد
مباف جامهٔ روی و ریا، که جز ابلیس
کس این دو رشتهٔ پوسیده پود و تار نکرد
کسی ز طعنهٔ پیکان روزگار رهید
که گاه حملهٔ او، سستی آشکار نکرد
طبیب دهر، بسی دردمند داشت ولیک
طبیب وار سوی هیچ یک گذار نکرد
چرا وجود منزه به تیرگی پیوست
چرا محافظت پنبه از شرار نکرد
ز خواب جهل، بس امسالها که پار شدند
خوش آنکه بیهده، امسال خویش پار نکرد
روا مدار پس از مدت تو گفته شود
که دیر ماند فلانی و هیچ کار نکرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر پندهایی را ارائه میدهد که به زندگی و رفتار انسانها میپردازد. شاعر به اهمیت خودداری از قمار و حسرت بر سرنوشت تأکید میکند و از کسانی یاد میکند که از آفات دنیا دوری گزیدهاند. او به لزوم تلاش و بردباری اشاره میکند و یادآور میشود که مانند مورچه باید در برابر مشکلات ایستادگی کرد. همچنین، بر بیفایده بودن ریا و فریب تأکید میکند و میگوید انسان باید در برابر دشواریها مقاوم باشد و از درسهای گذشته بیاموزد. در نهایت، شاعر به این نکته میپردازد که گذر زمان و بیعملی میتواند به زوال انسان منجر شود.
هوش مصنوعی: کسی که در بازیهای دنیا ریسک نکرد و در قمار زندگی دخالت نکرد، دچار بدبختی و بدنامی نشد.
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که از نیرنگها و فریبهای زندگی (باغ دهر) دوری کرد و اگر هم به چیزی (گل) نگریست، تنها به چیزهای آسیبزننده (خار) نرسید.
هوش مصنوعی: در بیابان فقر، به خاطر آنکه دلش حیرتزده شد، هیچگاه نتوانست مهار شتر آز و خواستههایش را بهدست گیرد.
هوش مصنوعی: مردمی که دورتر از خود را نمیشناسد و به دلایل عمیق متوجه واقعیتهای بد (مثل خیمهٔ اهریمن) نمیشود، نمیتواند وضعیت خطرناک خودش را درک کند و از آن فرار نکند.
هوش مصنوعی: این صیاد در دل شب به شکار پرداخت و نباید بگویی که روز سپری شد و او مرا شکار نکرد؛ یعنی او در این مدت نتوانسته است من را به دام اندازد.
هوش مصنوعی: آسمان قدیمی بسیار رشتههای محبت و دوستی را به هم بافته و اتصال داده است، اما هیچکدام را به طور محکم و پایدار نکرده است.
هوش مصنوعی: زمان و دنیا همیشه در حال تغییرند و هیچ چیز در آنها ثابت نمیماند، بنابراین نباید مانند زمان رفتار کنی که هیچ عهد و پیمانی را پایدار نمیداند.
هوش مصنوعی: از مورچه یاد بگیر که چقدر صبور و کوشنده است و هرگز از سختیها و ناملایمات زندگی شکایت نمیکند.
هوش مصنوعی: دل انسانی که به خاطر غرور و تکبر دچار گرد و غبار میشود، به این راحتیها ارزشمند نیست و همچون گندم خرمن، نمیتوان با باد معامله کرد؛ یعنی این دل را نمیتوان به سادگی نادیده گرفت.
هوش مصنوعی: کشتیای که در آن آشفتگی و فساد وجود داشت، ناخدای آن به خاطر خطرات و ناپایداری آن، نه در روز و نه در شب به ساحل نرفت و از مسیر خود منحرف نشد.
هوش مصنوعی: جامهٔ روی و ریا به معنای ظاهرسازی و تظاهر است، و این نوع رفتار جز از ابلیس (دشمن بشریت) کسی دیگر برنمیآید. بنابر این، باید از این دو خصیصه پرهیز کرد، زیرا این دو بافتههای پوسیدهای هستند که ارزشی ندارند.
هوش مصنوعی: تنها کسی میتواند از طعنهها و سختیهای روزگار رهایی یابد که در برابر مشکلات و سختیها بهگونهای پایدار و محکم رفتار کند و هرگز نشانهای از ضعف و سستی از خود نشان ندهد.
هوش مصنوعی: زمانه به دور از دردی که برای بسیاری از مردم دارد، اما پزشک این دوران هیچگاه به یکی از آنها توجه نکرد و به کمکشان نشتافت.
هوش مصنوعی: چرا وجود پاک و بیگناه به گناهان و زشتیها آمیخته شد و چرا از آسیبهای آتش (گناهان) محافظت نشد؟
هوش مصنوعی: مدتها در خواب نادانی بودیم و سالها گذشت، اما خوب است که امسال بدون هیچ فایدهای، خود را از این خواب بیدار نکردیم.
هوش مصنوعی: به این نکته توجه کن که بعد از گذشت زمان، نباید بگذاری که دربارهات بگویند فلانی زیاد ماند ولی هیچ کار مفیدی انجام نداد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
خیال گلشن رویت بدل گذار نکرد
که مو بموی تنم را چو لاله زار نکرد
اگرچه شانه زسر تا بپای شد انگشت
حساب حلقه آنزلف تابدار نکرد
پیاده وادی دیوانگی بسر نرساند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.