شنیدستم که وقت برگریزان
شد از باد خزان، برگی گریزان
میان شاخهها خود را نهان داشت
رخ از تقدیر، پنهان چون توان داشت
بخود گفتا کز این شاخ تنومند
قضایم هیچگه نتواند افکند
سموم فتنه کرد آهنگ تاراج
ز تن ها سر، ز سرها دور شد تاج
قبای سرخ گل دادند بر باد
ز مرغان چمن برخاست فریاد
ز بن برکند گردون بس درختان
سیه گشت اختر بس نیکبختان
به یغما رفت گیتی را جوانی
کرا بود این سعادت جاودانی
ز نرگس دل، ز نسرین سر شکستند
ز قمری پا، ز بلبل پر شکستند
برفت از روی رونق بوستان را
چه دولت بی گلستان باغبان را
ز جانسوز اخگری برخاست دودی
نه تاری ماند زان دیبا، نه پودی
بخود هر شاخهای لرزید ناگاه
فتاد آن برگ مسکین بر سر راه
از آن افتادن بیگه، برآشفت
نهان با شاخک پژمان چنین گفت
که پروردی مرا روزی در آغوش
بروز سختیم کردی فراموش
نشاندی شاد چون طفلان بمهدم
زمانی شیردادی، گاه شهدم
بخاک افتادنم روزی چرا بود
نه آخر دایهام باد صبا بود
هنوز از شکر نیکیهات شادم
چرا بی موجبی دادی به بادم
هنرهای تو نیرومندیم داد
ره و رسم خوشت، خرسندیم داد
گمان میکردم ای یار دلارای
که از سعی تو باشم پای بر جای
چرا پژمرده گشت این چهر شاداب
چه شد کز من گرفتی رونق و آب
بیاد رنج روز تنگدستی
خوشست از زیردستان سرپرستی
نمودی همسر خوبان باغم
ز طیب گل، بیاکندی دماغم
کنون بگسستیم پیوند یاری
ز خورشید و ز باران بهاری
دمی کز باد فروردین شکفتم
بدامان تو روزی چند خفتم
نسیمی دلکشم آهسته بنشاند
مرا بر تن، حریر سبز پوشاند
من آنگه خرم و فیروز بودم
نخستین مژدهٔ نوروز بودم
نویدی داد هر مرغی ز کارم
گهرها کرد هر ابری نثارم
گرفتم داشتم فرخنده نامی
چه حاصل، زیستم صبحی و شامی
بگفتا بس نماند برگ بر شاخ
حوادث را بود سر پنجه گستاخ
چو شاهین قضا را تیز شد چنگ
نه از صلحت رسد سودی نه از جنگ
چو ماند شبرو ایام بیدار
نه مست اندر امان باشد، نه هشیار
جهان را هر دم آئینی و رائی است
چمن را هم سموم و هم صبائی است
ترا از شاخکی کوته فکندند
ولیک از بس درختان ریشه کندند
تو از تیر سپهر ار باختی رنگ
مرا نیز افکند دست جهان سنگ
نخواهد ماند کس دائم بیک حال
گل پارین نخواهد رست امسال
ندارد عهد گیتی استواری
چه خواهی کرد غیر از سازگاری
ستمکاری، نخست آئین گرگست
چه داند بره کوچک یا بزرگست
تو همچون نقطه، درمانی درین کار
که چون میگردد این فیروزه پرگار
نه تنها بر تو زد گردون شبیخون
مرا نیز از دل و دامن چکد خون
جهانی سوخت ز اسیب تگرگی
چه غم کز شاخکی افتاد برگی
چو تیغ مهرگانی بر ستیزد
ز شاخ و برگ، خون ناب ریزد
بساط باغ را بی گل صفا نیست
تو برگی، برگ را چندان بها نیست
چو گل یک هفته ماند و لاله یکروز
نزیبد چون توئی را ناله و سوز
چو آن گنجینه را گلشن شد از دست
چه غم گر برگ خشکی نیست یا هست
مرا از خویشتن برتر مپندار
تو بشکستی، مرا بشکست بازار
کجا گردن فرازد شاخساری
که بر سر نیستش برگی و باری
نماند بر بلندی هیچ خودخواه
درافتد چون تو روزی بر گذرگاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر "برگ گریزان" از پروین اعتصامی حاکی از درد و رنج یک برگ است که با آمدن باد خزان از درخت جدا میشود. این برگ در دل خود نگران آینده و زوال است و به یاد روزهای شاداب خود، از بیمهریهای طبیعت و سرنوشت گلهمند است. او به یاد دوران خوب زندگیاش میافتد و به یاد میآورد که چطور از شاخ درخت آویزان بوده و حالا به زمین افتاده است. در این میان، برگ متوجه میشود که سرنوشت همه موجودات چنان دستنیافتنی و بیثبات است و هرکسی ممکن است روزی به همین سرنوشت دچار شود. او در نهایت درمییابد که در این جهان هیچ چیز پایدار نیست و همه چیز در رفت و آمد و تغییر است.
هوش مصنوعی: شنیدهام که وقتی فصل خزان فرا میرسد، برگی از درخت به خاطر وزش باد جدا میشود و به زمین میافتد.
هوش مصنوعی: برگ بهدلیل ترس از سرنوشت خود، میان شاخهها پنهان شده و سعی دارد خود را از تقدیر (سرنوشت) دور نگهدارد.
هوش مصنوعی: به خود گفت که از این درخت تنومند (یعنی جایگاه و قدرتش) سرنوشتش هرگز نمیتواند او را بیندازد یا از بین ببرد.
هوش مصنوعی: فصل فتنه و آشوب شروع شده و در نتیجه، مردم تحت حمله قرار گرفتهاند. تاج و اعتبار افراد در این وضعیت از سرشان دور میشود و از آنها گرفته میشود.
هوش مصنوعی: از درختان باغ، جامهای قرمز و زیبا به تندباد سپردند و در اثر این شرایط، پرندگان باغ از ناگواری و خسارتی که به وجود آمده، فریاد میزنند.
هوش مصنوعی: از ریشه، گردون (آسمان) درختان زیادی را قطع کرد و به همین دلیل، ستارههای خوشبختی هم از بین رفتند و دیگر وجود نخواهند داشت.
هوش مصنوعی: جوانی و زندگی با نشاط در این دنیا، به شکل نامناسب و بیملاحظهای به یغما رفته است؛ این سعادت و خوشبختی که پایدار است، در واقع برای چه کسی باقی مانده است؟
هوش مصنوعی: از دل نرگس (مظهر زیبایی) و گل نسرین (نماد عشق) شکستند، و از پای قمری (چکاوک) و از پر بلبل (پرندهای پرآواز) بازماندند. این ابیات به فقدان زیبایی و عشق اشاره میکند که از چمن و باغ رخت بر بستند.
هوش مصنوعی: وقتی که باغ از زیبایی و طراوت خالی شود، چه سودی دارد برای باغبان آن، اگر نتواند گلها را ببیند و از آنها لذت ببرد؟
هوش مصنوعی: از دل آتش، دودی بلند شد که نه تار و نه الیافی از پارچهٔ لطیف باقی ماند.
هوش مصنوعی: هر شاخهای ناگهان لرزید و برگ ستمدیدهای بر زمین افتاد و در مسیر قرار گرفت.
هوش مصنوعی: از افتادن برگ، بیخبر از آن که چه غمی در دلش نهفته است، به شاخک پژمان (شاخک پژمان به معنی شاخک زبان مانند است که بیانگر خشم یا ناراحتی است) گفت.
هوش مصنوعی: هیچگاه مرا فراموش نکن، چون روزی در سختیها و مشکلات، همچون مادر، در آغوش محبت و نوازش خود پروراندی.
هوش مصنوعی: تو مرا شاد کردی مانند کودکان که در آغوشم آرام میگیرند. در برخی لحظات، از شیر و در برخی دیگر، از عسل به من نوشاندی.
هوش مصنوعی: روزی چرا به زمین افتادم و در دلی دلتنگ شدم، مگر اینکه دایهام، یعنی پرورشدهندهام، باد صبا بود که به آرامی و بیخبر از من به سوی نامعلومی رفت.
هوش مصنوعی: هنوز هم به خاطر خوبیها و مهربانیهایت شادمان هستم، چرا که بدون دلیل خاصی مرا به خُود آوردی و به سمت خود کشاندی.
هوش مصنوعی: هنرهای تو باعث قدرت و استواری ما شده است و ما از روش و رفتار خوشایندت بسیار خرسندیم.
هوش مصنوعی: من فکر میکردم که تو ای دوست عزیز، با تلاش و کوششهای خود، باعث ماندگاری و ثبات من خواهی شد.
هوش مصنوعی: چرا چهرهٔ شاداب تو پژمرده شد؟ چه شد که از من رونق و زیبایت را گرفتید؟
هوش مصنوعی: یادآوری رنج و سختیهای روزگار فقر، برای من در مقایسه با کمک به افراد پایینتر از خودم خوشایند است.
هوش مصنوعی: تو باعث شدی که همسران خوب را به یاد آورم و این یادآوری از خوشبویی گل مرا به شوق آورده و سرمست کرده است.
هوش مصنوعی: اکنون پیوند دوستی ما از خورشید و باران بهاری گسسته است.
هوش مصنوعی: مدتی در آغوش تو آرام گرفته و خوش گذشتهام، گویی در لحظات دلپذیر بهاری که باد فروردین میوزد، در کنار تو خوابیدهام.
هوش مصنوعی: نسیمی خوشایند و لطیف به آرامی مرا بر روی زمین نشاند و پارچهای نرم و سبز مانند حریر بر تنم کشید.
هوش مصنوعی: من در آن زمان که روزگار خوب و خوش بود، نخستین خبر از آغاز سال نو را آورده بودم.
هوش مصنوعی: هر پرندهای به من خبر خوشی داد و مانند دُرّ، ابرها بر من باریدند.
هوش مصنوعی: گرفتن فرخنده نامی و داشتن شهرت چیزی به من نداد؛ چه فایدهای دارد که من تنها یک صبح و یک شام زندگی کردهام؟
هوش مصنوعی: گفت: دیگر بر روی درختان، برگی نمیماند و حوادث بهقدری بیرحم و خشن است که باعث میشود گیاهان نیز نتوانند تاب بیاورند.
هوش مصنوعی: وقتی قضا (تقدیر) مانند شاهینی با چنگال تیز بر واقعیتها حمله میکند، نه از دوستی و صلح فایدهای بهدست میآید و نه از جنگ و نبرد.
هوش مصنوعی: در شب سخت و تاریک، وقتی روزهای بیداری به طول میانجامد، نه مست (غافل) میتواند در امان باشد و نه هشیار (آگاه) میتواند به راحتی زندگی کند.
هوش مصنوعی: جهان همیشه در حال تغییر و دگرگونی است و هر لحظه طرز تفکر و رفتار خاصی دارد. چمن نیز تحت تأثیر این تغییرات، هم بادهای گرم و ناسالم (سموم) و هم بادهای ملایم و خوشایند (صباء) را تجربه میکند.
هوش مصنوعی: تو را از شاخهای کوتاه واداشتند، اما به خاطر این که خیلی از درختان را ریشهکن کردهاند، تو هنوز هم به برابری با آنها میرسی.
هوش مصنوعی: اگر تو به خاطر تیرگی و مشکلات زندگی، رنگ و حال من را هم باختی، جهانی که در آن زندگی میکنیم هم مرا تحت فشار قرار داده و سنگین کرده است.
هوش مصنوعی: هیچکس در وضعیت ثابت و دائمی باقی نمیماند و مانند گل پارین (گلی که در اختیاری تابش خورشید است) در هر سال، بار دیگر نخواهد شکفت.
هوش مصنوعی: دنیا هیچگونه ثبات و پایداری ندارد؛ پس چه میتوانی از زندگی انتظار داشته باشی جز اینکه با شرایط موجود سازگار شوی؟
هوش مصنوعی: ستمکاری در اصل طبیعت گرگ است و او نمیداند که برهٔ کوچک یا بزرگ چیست. در واقع، گرگ به خاطر ویژگی ذاتیاش، به ستمگری ادامه میدهد بیآنکه به اندازه و ارزش بره توجه کند.
هوش مصنوعی: تو مانند یک نقطهای هستی که در این کار، راهگشا و درمانکنندهای هستی، زیرا وقتی این پرگار فیروزهای (در اینجا نماد کار و کوشش) میچرخد، تو همچنان مرکزیت و ثبات را حفظ کردهای.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر از ظلم و ستم زمانه سخن میگوید و میگوید که نه تنها به تو (معشوق یا انسانها) آسیب رسیده، بلکه من نیز از دل و وجود خود، دچار درد و رنج و خونریزی شدهام. به نوعی تأکید بر مشترکبودن سرنوشتها و مصیبتهاست.
هوش مصنوعی: جهان از آسیب و خرابی ناشی از تگرگ سوخته است، پس چه جای نگرانی است اگر یک برگ از شاخه بیفتد؟
هوش مصنوعی: وقتی که تیر مهر و دوستی به آدمی زده میشود، از درخت وجودش شاخ و برگها بریده میشود و خون والای وجودش به زمین میریزد.
هوش مصنوعی: باغ برای زیبایی و خوشبوئی نیاز به گل دارد و بدون گل، صفا و زیبایی آن از بین میرود. تو تنها یک برگ هستی و ارزش یک برگ به اندازه گل نیست.
هوش مصنوعی: هرچند گل یک هفته و لاله یک روز عمر میکند، اما درد و حسرتی که از نبود تو در دل دارم، با هیچ چیز قابل مقایسه نیست.
هوش مصنوعی: وقتی که آن گنجینه (دوست یا محبوب) از دست رفت و دیگر در باغ خاصی (گلشن) نیست، چه اهمیتی دارد اگر برگهای خشک وجود داشته باشد یا نه؟
هوش مصنوعی: مرا برتری بر خودم تصور نکن، تو باعث شدی که من شکسته شوم، همانگونه که بازار را شکستهای.
هوش مصنوعی: در کجا شاخساری میتواند خود را بلند کند و خود را به رخ دیگران بکشد که بر روی آن نه برگی وجود دارد و نه باری (میوهای) برای نشان دادن؟
هوش مصنوعی: هیچ فرد خودخواهی بر بلندی و مقام خود باقی نمیماند و روزی به زمین میافتد، همانگونه که تو نیز روزی بر سر راه زندگیات به زمین خواهی افتاد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.