زهدت آن باشد، ای سعادت جوی
کز متاع جهان بتابی روی
روی در فضل بینیاز کنی
پشت بر فضلهٔ مجاز کنی
بر فرازی ز فقر صرف درفش
زان توجه کلاه سازی و کفش
نبود، گر ز زهد گیری رنگ
حاجت اربعین و خلوت تنگ
هر که او زهد را حصار کند
تیر شیطان برو چه کار کند؟
زهد چون قلعهایست پاس ترا
قفس آهنین حواس ترا
قلعه را در مساز بیبارو
احتما باید، آنگهی دارو
خلوت از بهر آن پسند آید
که حواس تنت به بند آید
چون شد از زهد گردنت باریک
نیست محتاج خلوت تاریک
خویشتن را ازین و آن باز آر
پس همی گیر چله در بازار
حاضر وقت باش و غایب غیر
تا توانی به استقامت سیر
چون نهادی کلاه خرسندی
بر در بندگی کمر بندی
هر دلی کو به زهد چست آید
به عبادت رسد، درست آید
زهد فرضست و زهد فضل، بدان
ترک دنیا بدین دو زهد توان
زهد فرض از حرام برگشتن
زهد فضل از حلال بگذشتن
چونکه امروز خود حلالی نیست
دومین زهد جز خیالی نیست
زاهدی، جز حلال کم نخوری
به بود کان حلال هم نخوری
هر کرا زهد پردهدار شود
محرم وحی کردگار شود
دست عثمان، که تیر شد قلمش
زهد کرد از جهانیان علمش
زاهدی ترک مال و جاه بود
ترگ چون پر شود کلاه بود
گر همی خواهی این کلاه بلند
کمر بندگی و طاعت بند
هر که او راست دید و زرق نکرد
این کله را ز تاج فرق نکرد
تاج را لازمست دری خاص
در این تاج نیست جز اخلاص



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: اوحدی در این بخش زهد را رویگرداندن از کالای دنیا و رویآوردن به فضل خدا میداند و آن را دژی در برابر شیطان و بندی برای حواس میشمارد. به نظر او کسی که زهد حقیقی دارد به چله و خلوت تاریک نیازی ندارد و میتواند در بازار هم چله بگیرد. سپس زهد را به زهد واجب (ترک حرام) و زهد فضیلت (ترک حلال) تقسیم میکند و با گلایه میگوید امروز حلالی نمانده است. در پایان زهد را کلاه و تاجی میداند که گوهرش اخلاص است و از این راه به بخش بعد دربارهٔ اخلاص میرسد.
هوش مصنوعی: ای کسی که در پی سعادتی، زهد تو آن است که از کالا و دارایی دنیا روی برگردانی.
هوش مصنوعی: رو به سوی فضل و بخشش خدای بینیاز کنی و به پسمانده و تفالهٔ این جهان مجازی پشت کنی.
هوش مصنوعی: از فقر خالص پرچمی برافرازی و از همین رویآوردن به خدا، کلاه و کفش خود را بسازی؛ یعنی فقر و توجه به حق را زینت و پوشش خود کنی.
هوش مصنوعی: اگر رنگ زهد را به خود بگیری، دیگر نیازی به چلهنشینی چهلروزه و خلوتخانهٔ تنگ نداری.
هوش مصنوعی: هر کس زهد را دژ و حصار خود کند، تیر شیطان به او کارگر نمیشود.
هوش مصنوعی: زهد مانند قلعهای نگهبان توست و برای حواس تو چون قفسی آهنین است که آنها را مهار میکند.
هوش مصنوعی: در قلعه را بیدیوار و بارو مساز؛ نخست پرهیز لازم است و پس از آن دارو. یعنی زهد و پرهیز پایه است و دیگر ریاضتها پس از آن سود دارد.
هوش مصنوعی: خلوتنشینی از آن رو پسندیده است که حواس تن را در بند میکند و از پراکندگی بازمیدارد.
هوش مصنوعی: وقتی از زهد، نفس تو لاغر و رام شد، دیگر به خلوت تاریک نیازی نداری.
هوش مصنوعی: خود را از دلبستن به این و آن بازدار؛ آنگاه میتوانی در میان بازار هم چله بنشینی.
هوش مصنوعی: در لحظه حاضر و با خدا باش و از غیر او غایب، و تا میتوانی با پایداری در این راه پیش برو.
هوش مصنوعی: چون کلاه قناعت و خرسندی بر سر نهادی، کمر بندگی را بر درگاه خدا میبندی.
هوش مصنوعی: هر دلی که در زهد چابک و استوار باشد، به عبادت راستین میرسد و درست و کامل میشود.
هوش مصنوعی: بدان که زهد دو گونه است: زهد واجب و زهد فضیلت؛ و ترک دنیا با این دو زهد ممکن است.
هوش مصنوعی: زهد واجب، دوری از حرام است و زهد فضیلت، گذشتن از حلال.
هوش مصنوعی: چون امروز حلالِ پاک یافت نمیشود، زهد دوم که گذشتن از حلال است جز خیالی نیست.
هوش مصنوعی: ای زاهد، جز حلال، آن هم اندک، نخور؛ و بهتر آن است که از همان حلال هم نخوری.
هوش مصنوعی: هر کس زهد پردهدار و نگهبان حریم دلش شود، محرم راز و وحی پروردگار میگردد.
هوش مصنوعی: عثمان که قلمش در نوشتن وحی چون تیر روان بود، زهد او را در میان مردم سرشناس و برافراشته کرد.
هوش مصنوعی: زاهدی یعنی ترک مال و مقام؛ و این ترک چون کامل شود، خود کلاه و تاج سربلندی است.
هوش مصنوعی: اگر این کلاه سربلندی را میخواهی، کمر بندگی و فرمانبرداری خدا را ببند.
هوش مصنوعی: هر کس درست دید و ریاکاری نکرد، این کلاه زهد را با تاج پادشاهی برابر دانست.
هوش مصنوعی: هر تاجی گوهری ویژه لازم دارد و گوهر این تاج زهد چیزی جز اخلاص نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.