پر دلی باید از عوایق دور
تا درین خلوتش دهند حضور
پر دلی کو ز جان نیندیشد
سخن آب و نان نیندیشد
گشته تسلیم ره نماینده
تا چه گردد ز وقت زاینده؟
تحفهٔ جان نهاده بر کف دست
روی دل کرده در سرای الست
سر به دریای «لا» فرو برده
تن به مرگ آشنا فرو برده
تا چو در وی کند سعادت رو
تخته بیرون برد به ساحل «هو»
خاطری تیز و فکرتی ثاقب
واردات جمال را راقب
در بر وی حواس بر بسته
به نظرهای خاص پیوسته
ترک این عدت و عدد کرده
هر چه غیر از خداست رد کرده
رستمی پشت کرده بر دستان
روی در تیغ کرده چون مستان
یاد او میکنی، به زاری کن
سر او را خزینه داری کن
به زبان نفی کن، به دل اثبات
تا دلت پر شود ز عزت ذات
چه به چپ در دهی ندا از راست؟
که جزو هر چه هست جمله هباست
از زبان در دلت گشاید راه
معجز لا اله الاالله
گله در چول و غله اندر چال
نتوان داشت چله از سر حال
از چهل خصلت ذمیمه ببر
تا تو در چله فرد باشی و حر
چیست آن کبر و نخوت و هستی
غضب و کید و غفلت و مستی
بطر و ریب و حرص و بخل و حیل
بغض و بدعهدی و دروغ و دغل
شهوت و غمز و کندی و تیزی
فسق و بهتان و فتنه‌انگیزی
طیش و کفران و مردم‌آزاری
هزل و غذر و نفاق و خونخواری
حسد و آز جبن و زرق و ریا
کسل و ظلم و جور و حقد و جفا
آنچه گفتم به خویشتن مپسند
عکس اینها ببین و کارش بند
پس به خلوت نشین و زاری کن
در فرو بند و چله داری کن
هر که زین پر شد و از آن خالی
در ممالک ولی شد و والی
دل او دفتر فرشته شود
به حروف دگر نبشته شود
خلوت اینست و چله این باشد
صفت عارفان چنین باشد
دل، که خالی نگشت بازاریست
خیز و خالیش کن که این کاریست
آنکه فرمود کار به عین صباح
گر به اخلاص نیست، نیست مباح
مهل اندر دل خود از وسواس
اثری از غرور «الخناس»
اگر این «قل اعوذ» برخوانی
«قل هوالله» باشدت ثانی
چون قوی دل شدی ز عالم غیبب
هر چه خواهی بیابی اندر جیب
مرغ همت ز گنج خانهٔ حال
بر وجود بگستراند بال
به مرید ار خبر دهند از غیب
در چنین حالتی نباشد عیب
تا به شیخش یقین درست شود
به ریاضت امین و رست شود
بشناسد جزای رنج که برد
به چنان دستگاه و گنج که برد
نظر شیخ بر دلش تابد
راز دلها برمز دریابد
شودش ذهن از آن زبان بستن
به حدیثی چو گوهر آبستن
دل او گنج هر بیان آید
وز دلش بر سر زبان آید
به چنین نیستی چو گردد هست
دلش از جام فقر گردد مست
نسیه و نقد خود بر اندازد
صدق دستور حال خود سازد
چو ز دلها شود به صدق آگاه
در دل او شود ز دلها راه
هر چه را بر دلش گذر باشد
شیخ را چون از آن خبر باشد
مهربان و شفیق او گردد
به دل و جان رفیق او گردد
ز سماع و حدیث و خفت وز خورد
آن پسندد برو که بتوان کرد
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ مفهوم خلوت و تلاش برای دستیابی به خودآگاهی و رهایی از دنیای مادی است. شاعر تأکید دارد که برای ورود به این خلوت، باید از دغدغه‌های دنیاست دور شد و دل را از صفات منفی مانند کبر، حسد و بخل پاک کرد. در این خلوت، فرد می‌تواند به معرفت و روزنه‌های الهام دست یابد و با رهایی از وسواس‌ها، به حقیقت نزدیک‌تر شود. همچنین، با کمک مریدان و استادان، می‌توان به خویشتن واقعی رسید و دل خالی از حسد و غیبت به گنجایش الهی تبدیل شود. در نهایت، شاعر دعوت می‌کند تا دل را از مشغولیت‌های دنیوی خالی کرده و به سوی معانی بلند عرفانی سوق یابیم.
هوش مصنوعی: انسان دارای دل بزرگ و با اراده باید از موانع و مشکلات فاصله بگیرد تا بتواند در این تنهایی خود را به حضور خدا یا معشوق برساند.
هوش مصنوعی: انسان شجاع و دلیر کسی است که فراتر از دغدغه‌های مادی مانند آب و نان به فکر و اندیشه می‌پردازد.
هوش مصنوعی: سخن از این است که دل و جان فردی به طور کامل تسلیم راهنمایی شده‌اند که او را به مقصد می‌رساند و اکنون می‌پرسد که سرنوشت یا زمان، چه چیزی را برای او به ارمغان خواهد آورد.
هوش مصنوعی: خود را به عنوان هدیه‌ای به دست آورده و در دل، یادگارهایی از عالم الست (عالم پیش از دنیا و عهدی که با خدا بسته شد) دارد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به معنای «لا» اشاره دارد که به معنای نیستی یا عدم است. او از سر بردن به دریای «لا» سخن می‌گوید، به این معنا که خود را در حالتی از عدم و حذف غرق کرده و تن خود را به مرگ که با آن آشناست، تسلیم کرده است.
هوش مصنوعی: وقتی که سعادت به درون انسان می‌آید، آن‌وقت باید غم و اندوه را کنار گذاشته و به سوی زندگی روشن و خوشایند حرکت کرد. «هو» اشاره به ساحت الهی و آگاهی و روشنی دارد.
هوش مصنوعی: ذهنی تیز و فکری هوشیار، آماده است تا زیبایی‌ها و جلوه‌ها را نظاره کند.
هوش مصنوعی: در کنار او، حواس آدمی به صورت خاصی محدود و متمرکز می‌شود.
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که فرد، تمام چیزهایی که غیر از خدا هستند را رها می‌کند و از آنها عبور می‌کند و به تعداد یا شمارش آنها نیز اهمیتی نمی‌دهد. شراب و مستی را که به خدا ارتباطی ندارد، کنار می‌گذارد.
هوش مصنوعی: رستم، قهرمان اسطوره‌ای، با قدرت و شجاعت خود بر دستانش تکیه کرده و در حالتی شبیه مستی و سرمستی، با تیغ در دست ایستاده است.
هوش مصنوعی: به یاد او گریه و زاری کن و مانند یک گنجینه از سر او محافظت کن.
هوش مصنوعی: با کلمات خودت به عواملی که به نادرستی در زندگی‌ات هستند، نه بگو و در دل‌ات وجود خدا و بزرگی او را یقین کن تا دل‌ات از احترام و بزرگی او پر شود.
هوش مصنوعی: چرا در این دنیا به چپ و راست ندا می‌زنی؟ زیرا هر آنچه در اینجا وجود دارد، فانی و بی‌مقدار است.
هوش مصنوعی: دعا یا ذکر «لا اله الا الله» (غیر از خدا هیچ الهی نیست) می‌تواند در دل انسان را به معنای واقعی خود باز کند و او را از توهمات و آشفتگی‌ها رها سازد.
هوش مصنوعی: نمی‌شود در گله‌ای که در دشت پراکنده است و در دانه‌هایی که در گودال قرار دارند، آرامش و آسایش داشت؛ چون چله (مدت چهل روز عبادت) با حال خوش به دست می‌آید.
هوش مصنوعی: برای اینکه تو در چله (زمان سختی و امتحان) به کمال و رستگاری برسی، باید از چهل صفت زشت و ناپسند فاصله بگیری و آنها را کنار بگذاری.
هوش مصنوعی: کبر و نخوت یعنی خودبزرگ‌بینی و تکبر، و همچنین غفلت از واقعیت‌ها، خشم، فریبکاری، و بی‌توجهی به حقایق را بیان می‌کند که همه اینها ویژگی‌هایی منفی هستند.
هوش مصنوعی: این بیت به صفاتی منفی اشاره دارد که می‌توان به آنها به عنوان زشتی‌ها و ناپاکی‌های انسانی نگرست. این ویژگی‌ها شامل نشئگی، تردید، حرص و طمع، بخل، مکر، کینه‌توزی، بی‌وفایی، دروغگویی و فریبکاری هستند.
هوش مصنوعی: در این بیت، به صفاتی اشاره می‌شود که سبب فساد و نقصان انسانیت می‌گردند، مانند شهوت (خواسته‌های نفسانی)، غمز (بدگویی و عیب‌جویی از دیگران)، کندی و تیزی (سستی و تندروی در اعمال ناپسند)، و بهتان و فتنه‌انگیزی (اتهام زدن و راه انداختن فتنه و جدل میان مردم).
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به ذکر مجموعه‌ای از رفتارهای ناپسند و اخلاقی می‌پردازد که شامل خشم و ناسپاسی، آزار مردم، مسخرگی، بهانه‌گیری، دورویی و خونریزی می‌شود.
هوش مصنوعی: حسادت و طمع، ترس و ناتوانی، فریبی و خودنمایی، همچنین سستی و ظلم و ستم و کینه‌توزی و بی‌رحمی از جمله صفات زشت و ناپسند هستند.
هوش مصنوعی: آنچه را که دربارهٔ حسد و بدی‌ها گفتم، بر خود نپسند و به جای آن، کار و رفتار خوب و مثبت را ببین و در آن مشغول شو.
هوش مصنوعی: بنشین در خلوت و ناله و زاری کن، در دل خود را جمع کن و سختی‌ها را تحمل کن.
هوش مصنوعی: هر کسی که از این پر شد و از آن خالی شد، در سرزمین‌ها به مقام ولی (ولی‌عهد یا حاکم) رسید و والی (مدیر) شد.
هوش مصنوعی: دل او همانند دفتری می‌شود که فرشتگان بر آن می‌نویسند و در نوشته‌هایش چیزهای نو و متفاوتی درج می‌شود.
هوش مصنوعی: خلوت و چله به حالتی اشاره دارد که عارفان در آن قرار می‌گیرند؛ یعنی دوری از دنیا و مردم برای تمرکز بر خود و درک عمیق‌تر معنای هستی.
هوش مصنوعی: دل همانند بازاری است که هیچ چیزی در آن نیست؛ پس برخیز و آن را خالی کن، زیرا این کار از اهمیت بالایی برخوردار است.
هوش مصنوعی: اگر کسی که در کارش صداقت و اخلاص ندارد، صبحگاه ظاهراً کار نیکو انجام دهد، عملش در واقع بی‌ارزش است و نمی‌توان آن را مشروع دانست.
هوش مصنوعی: وسواس و نگرانی در دل خود را رها کن و از غرور و خودبینی که موجب فریب می‌شود، دوری کن. «الخناس» اشاره به وسوسه‌گر پنهانی دارد که انسان را به خودپسندی می‌کشاند.
هوش مصنوعی: اگر این آیات «قل اعوذ» (بخوان) را بخوانی، دومی (یعنی «قل هوالله» که به یگانگی خدا اشاره دارد) به تو داده خواهد شد.
هوش مصنوعی: زمانی که با دل قوی و ایمان به عالم غیب به سر می‌بری، هر آنچه که بخواهی، در دلت و در زندگی‌ات پیدا خواهد شد.
هوش مصنوعی: مرغ همت، که نماد امید و اراده است، از گنجینهٔ تجربه‌ها و وضعیت کنونی روحی‌اش به پرواز درمی‌آید و بال‌هایش را بر وجود خودش می‌گستراند. این بدان معناست که با تلاش و اراده، می‌تواند به موفقیت و تعالی برسد.
هوش مصنوعی: اگر به شاگرد خبر دهند از عالم غیب، در این وضعیت هیچ اشکالی ندارد.
هوش مصنوعی: برای اینکه یقین شیخ (استاد) به درستی حاصل شود، باید شخص با ریاضت (تمرین‌های سخت و ممارست) درستی به هدف خود برسد و پاک و رستگار شود.
هوش مصنوعی: او باید جزای رنج‌هایی را که از طریق ریاضت و تلاش به دست آورده، بشناسد و متوجه شود چه گنجی را به دست آورده است.
هوش مصنوعی: چشم شیخ (که احتمالاً به یک عارف یا عالم اشاره دارد) بر دل او می‌افتد و با این دید، اسرار دلها را می‌بیند و رمزها و رازهای پنهان را درمی‌یابد.
هوش مصنوعی: او به خاطر بستن زبانش و نگفتن رازها، ذهنش مملو از افکار و اندیشه‌های ناب می‌شود، مانند مادری که در انتظار زاییدن فرزندی با ارزش و گران‌بهاست.
هوش مصنوعی: دل او پر از معانی است و احساساتش به گونه‌ای است که هر چیزی از دل او به زبان می‌آید و بیان می‌شود.
هوش مصنوعی: در چنین نیستی (کمبود و فقر) وقتی که به وجود (بخشیی از زندگی) تبدیل شود، دل او از شراب فقر شاد و سرمست می‌شود.
هوش مصنوعی: انسان برای دستیابی به حقیقت و صدق، باید از بارهای مادّی و بدهی‌های خود رها شود و حالتی را برای خود ایجاد کند که با وضعیت واقعی‌اش در هماهنگی باشد.
هوش مصنوعی: هنگامی که دلها با صداقت آگاه شوند، راهی به دل انسان پیدا می‌شود و او از دلها باخبر می‌گردد.
هوش مصنوعی: شیخ (شخصی عارف و دانا) هر چیزی را که در دلش بیفتد و فکر کند، در صورت آگاهی از آن، از آن خبر دارد.
هوش مصنوعی: او با دل و جان به دوستانش مهربان و شفیق می‌شود و به آنها نزدیک می‌شود.
هوش مصنوعی: او از سماع (رقص و موسیقی) و صحبت و خواب و نیز از خوراک آنچه را که مناسب باشد، می‌پسندد و بر آن اساس رفتار می‌کند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بی‌مثل و شبه و بی‌همتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.