ای که بر قصر کوشک سازی تو
پیه بر دنبه میگدازی تو
گر چه این قصرها طربناکست
چون به گردون نمیرسد خاکست
نردبانی چنان بساز، ای گرد
که تواند بر آسمانت برد
در رواق سپهر میباشی
چکنی نقش خانه از کاشی؟
هر کرا خانه‌ای تمام بود
دو بسازد، به عقل خام بود
خانه‌ای بس بود گروهی را
چه کشی بر سپهر کوهی را؟
روی در گفتهٔ خدای آور
حق «لا تسرفوا» بجای آور
خیمهٔ عاریت برین سر راه
بزن و دست ظلم کن کوتاه
قصر سازی و جمع مال کنی
گردن خویش پر و بال کنی
اندرین راه پر مصیبت و درد
قصر و جمعی چنین نشاید کرد
زین درست و درم به رغبت و میل
پل و بندی بساز در ره سیل
کاخ و کاشانه‌ای که خواهی هشت
پیش اهل خرد چه خوب و چه زشت؟
خیز و برکار کن رباطی چند
راه دزدان نابکار ببند
تا تو رخت و سرای را دانی
به خدای ار خدای را دانی
ناید این هر دو کار باهم راست
هر که این را فزود آن را کاست
ترک این حرص خانه گیر بده
فاردی، پای در زیاده منه
گر چه کاشیست خانه یا چینی
دل بگیرد چو بیش بنشینی
مال چون باز میبرند از پس
صد کجا میبری؟ ز صد یک بس
چکنی خانه‌ها ز خشت حرام؟
زانکه ویران شود بهشت حرام
گر حرامست خانه، کوچک به
تا حلالت کند رعیت ده
چیست این خانه با شکستن عهد؟
نیش زنبور و خانهٔ پر شهد
نتوانی ز خانهٔ بسیار
که به زنبور در رسانی کار
خانه‌ای را که روبه ویرانیست
کردنش موجب پشیمانیست
حق نداد از طهارت کعبه
به سلیمان عمارت کعبه
بهر مرغی که کشته بود به دست
یافت این نیستی بدان همه هست
مسجدی کز حرام برسازی
عاقبت خر درو کند بازی
بس بود بهر کبریا قصری
خاصه در دولت چنین عصری
آنکه او مسجد مدینه بساخت
میتوانست قصرها پرداخت
لیکن اندیشهای لقمانی
داد از آن نخوتش پشیمانی
به چنان خانه‌ای قناعت کرد
پشت بر آز و رخ به طاعت کرد
نام را بهتر از سخن مشناس
سخنی کش بلند باشد اساس
چکنی تکیه بر عمارت دار؟
این عمارت ببین و آن بگذار
اصل این سیم و زر ز زیبق خاست
زان چو زیبق بجنبد از چپ و راست
زر ز خاکست و بر زبر نرود
نهلد تا به خاک در نرود
بدهی، در بهشت کاخ شود
ندهی، دوزخت فراخ شود
هر چه در وجه آش و نان تو نیست
بفشان و بده که آن تو نیست
نخوری، دیگری بخواهد برد
تو خودش کن به کام و دندان خرد
چه نهی مال بهر فرزندان؟
که به ایشان نمیرسد چندان
پسر ار مقبلست باکش نیست
ورنه زان مال بهره خاکش نیست
کانچه از شحنه ماند و قاضی
نشود به زن بیش از آن راضی
این ابوالقاسمان که پیش رهند
چه به طفلان نارسیده دهند؟
ور از آنها فزون شود چندی
نکند با یتیم پیوندی
مال را میل آتشین چکنی؟
غصه را یار و همنشین چکنی؟
این سخنها نه از رعونت خاست
سخنی روشنست و راهی راست
در دلم نیست از کسی خاری
با کسم نیز نیست آزاری
راست زهریست شکرین انجام
کژ نباتی که تلخ دارد کام
تلخی از پند چون توان رفتن؟
راست شیرین کجا توان گفتن؟
مغز این گر جدا کنند از پوست
فاش گردد که دشمنم یا دوست
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به نهی از اسراف و جمع‌آوری بی‌رویه ثروت و اموال می‌پردازد و بر اهمیت قناعت و استفاده صحیح از دارایی‌ها تاکید می‌کند. او می‌گوید که ساختن قصرهای بزرگ و تجملی باعث نجات روح و جان نمی‌شود و باید به کارهایی مفید و سازنده پرداخت. شاعر از نیکوکاری و کمک به دیگران به‌جای انباشت ثروت سخن می‌گوید و بر این باور است که باید در راه خیر و صلاح جامعه تلاش کرد. او به دلایل فساد و زوال اموال اشاره می‌کند و از مخاطب می‌خواهد که از حرص و ولع در جمع‌آوری ثروت بپرهیزد و به جای آن به فکر امور معنوی و ساختن مکانی برای عبادت باشد.
هوش مصنوعی: ای کسی که قصر و کوشک می‌سازی، تو مانند کسی هستی که چربی گوشت را در دنبه (چربی دنده) می‌کوبی.
هوش مصنوعی: هرچند این قصرها زیبا و شاداب به نظر می‌آیند، اما خاک و بنیاد آنها به آسمان نمیرسد و به مقام بالا نخواهد رسید.
هوش مصنوعی: ای گرد (که به معنای ای انسان یا ای کسی که به گردون فکر می‌کنی)، نردبانی بساز که بتواند تو را تا آسمان ببرد. در واقع، دعوت به تلاش و کوشش برای رسیدن به آرزوها و جاهای بلند است.
هوش مصنوعی: در فضای آسمانی هستی، آیا می‌خواهی که نقش و نگار خانه‌ات را از کاشی زینت دهی؟ این پرسش نشان‌دهنده‌ی اهمیت سطحی و ظاهری بودن چیزی است که برایش تلاش می‌کنی.
هوش مصنوعی: هر کس که خانه‌ای کامل و بی‌نقص داشته باشد، اگر بخواهد دو تا بسازد، نشان از نادانی اوست.
هوش مصنوعی: برای گروهی، داشتن یک خانه کافی است؛ پس چرا باید بر آسمان، مانند کوه، خانه‌های زیادی بسازیم؟
هوش مصنوعی: خداوند در قرآن فرموده است که اسراف نکنید و این موضوع را به یاد داشته باشید.
هوش مصنوعی: خیمه‌ای که به صورت موقت قرار داده شده، بر سر راه باز کن و از ظلم و ستم دست بردار.
هوش مصنوعی: جمع‌آوری مال و ثروت و ساختن کاخ و قصر، باعث می‌شود که خود را به زحمت و پیچیدگی‌های بیشتری بیندازی و آزادی‌ات را محدود کنی.
هوش مصنوعی: در این مسیر پر از مشکلات و رنج، ساختن قصر و جمع‌آوری مال این‌گونه درست نیست.
هوش مصنوعی: با طلا و نقره، از روی رغبت و خواسته پل و بندی بساز تا بتوانی در برابر سیل و مشکلات ایستادگی کنی.
هوش مصنوعی: هر کاخ و خانه‌ای که می‌خواهی بسازی، باید در مقابل دیدگاه اهل خرد و دانش، چه نیکو و چه زشت، قرار گیرد.
هوش مصنوعی: بیدار شو و اقدام کن تا چند رباط (پناهگاه) بسازی و راه‌های دزدان بدکار را مسدود کنی.
هوش مصنوعی: اگر تو به کار و زندگی خود رسیدگی کنی و بر احوال خود واقف باشی، به خداوند نزدیک‌تر می‌شوی، وگرنه اگر تنها به یاد خدا باشی و کارهای خود را رها کنی، فایده‌ای نخواهی داشت.
هوش مصنوعی: این دو کار، یعنی دانستن خدای واقعی و اسراف در امور، با هم سازگار نیستند. هر کس به یکی از این دو بپردازد، دیگری را باید رها کند؛ به عبارت دیگر، اگر کسی به دنیاپرستی و زیادخواهی افزوده شود، از حقیقت خداشناسی دور خواهد شد.
هوش مصنوعی: حرص و ولع را کنار بگذار و به اندک possessions خود قناعت کن، قدم در اسراف و زیاده‌خواهی نگذار.
هوش مصنوعی: هرچند که خانه از کاشی یا چینی باشد، اما اگر در آن زیاد بمانید و اسراف کنید، دل شما را خواهد گرفت.
هوش مصنوعی: مال و ثروت را که ببرند، از کجا می‌توانی به دست بیاوری؟ حتی اگر از صد جا هم آن را بیاوری، یکی از آنها هم کافی نیست.
هوش مصنوعی: آیا می‌خواهی که خانه‌ها را از آجرهای حرام بسازی؟ زیرا چنین بنایی به بهشت حرام می‌انجامد.
هوش مصنوعی: اگر این خانه حرام است، خانهٔ کوچکی بساز که بتواند نیازهای رعیت ده را برآورده کند.
هوش مصنوعی: این بیت به شکایت از نقض پیمان در رابطه به خانه و زندگی اشاره دارد. شاعر به این موضوع می‌پردازد که اگر این خانه (زندگی) با شکستن عهد خراب شود، مانند نیش زنبور است که در این شرایط تنها می‌تواند درد و عذاب بیاورد، اگرچه ممکن است که چیزی شیرین (مثل عسل) در آن وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: نمی‌توانی از تعداد زیاد خانه‌ها بهره‌برداری کنی، زیرا نمی‌توانی کار زنبور را در آنها انجام دهی.
هوش مصنوعی: مرمت و ساختن خانه‌ای که در حال خراب شدن است، نتیجه‌ای جز پشیمانی نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: سلیمان، که پیامبر و پادشاهی بزرگ بود، نمی‌تواند با قدرت و ثروت خود برتری بر پاکی و تقدس خانهٔ کعبه (محل مقدس مسلمانان) پیدا کند. این به معنای آن است که ساخت و ساز ظاهری نمی‌تواند ارزش معنوی و روحانی مکان‌های مقدس را کم کند.
هوش مصنوعی: به خاطر مرگی که به دست سلیمان (شاید به عنوان یک مثال) به وجود آمده، این نیستی و عدم، نشان می‌دهد که همه چیز به فساد می‌رسد و از بین می‌رود.
هوش مصنوعی: مسجدی که با مال حرام ساخته شده، در نهایت به ویرانی و نابودی می‌انجامد.
هوش مصنوعی: بس است برای بزرگی و عظمت، قصر خاصی در این دوران ساخته شود.
هوش مصنوعی: آن کسی که مسجد مدینه را ساخت، میتوانست قصرهای مجلل و زیبا بسازد.
هوش مصنوعی: اما اندیشه‌های لقمان، حکیم معروف، از غرور او باعث پشیمانی‌اش شد.
هوش مصنوعی: انسان باید در زندگی خود به سادگی و قناعت بپردازد و از آرزوهای بی‌پایان و زیاده‌خواهی دوری کند و به اطاعت و بندگی نسبت به خداوند روی بیاورد.
هوش مصنوعی: نام را باید از کلام و سخن بهتر شناخت، زیرا سخن می‌تواند بر پایهٔ بلند و اساسی باشد.
هوش مصنوعی: آیا بر بنا و ساختمانی که نمی‌ارزد تکیه می‌کنی؟ به این بنا نگاه کن و از آن دست بردار.
هوش مصنوعی: این بیت بیان می‌کند که اصل طلا و نقره (سیم و زر) از ماده‌ای به نام زیبق (جیوه) به وجود آمده است و چون زیبق حرکت کند، طلا و نقره نیز از جا خود جنبش خواهند کرد. به عبارتی، این مواد قیمتی هیچ‌گاه ثابت و پایدار نیستند.
هوش مصنوعی: طلا از خاک به دست نمی‌آید و بر روی زمین نمی‌ماند، مگر اینکه به خاک بیفتد و از آن جا روی دهد.
هوش مصنوعی: اگر به دیگران بدهی، در بهشت برایت نعمت و کاخ خواهد شد، اما اگر دست به بخشش نکنی، جهنم برایت وسیع و پر از عذاب خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر چیزی که به غذای تو مربوط نمی‌شود، با آزادگی خرج کن و بده، چون مال تو نیست.
هوش مصنوعی: اگر خودت نمی‌خوری، کسی دیگری بخواهد، آنچه که برای اوست را به خود بزن و بخور.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که چرا انسان باید در استفاده از مال و ثروت برای فرزندان خود صرفه‌جویی کند، در حالی که به هر حال باز هم آنچه می‌تواند به آنها برسد، کافی نیست.
هوش مصنوعی: اگر پسر به مال و ثروت روی می‌آورد، برای او اهمیت ندارد، اما اگر این مال را برای او به ارث نگذارند، به معنای واقعی هیچ بهره‌ای از آن نخواهد برد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که از شحنه (نظامیان) باقی بماند و قاضی به آن رای ندهد، باید به زن بیشتر از آن مقدار راضی باشد. یعنی در تقسیم اموال، به زن باید بیشتر از آنچه باقی‌مانده است داده شود.
هوش مصنوعی: این ابوالقاسمان (لقب فردی که در موقعیت بالای اجتماعی قرار دارد) که در مقام رهبری و قضاوت هستند، چه حقی دارند که به کودکان بی‌سرپرست چیزی بدهند، در حالی که نیاز آنها هنوز برآورده نشده است؟
هوش مصنوعی: اگر کسی از این مال (ثروت) بیشتر از نیازش داشته باشد، نباید با یتیم ارتباطی برقرار کند یا از او توقعی داشته باشد.
هوش مصنوعی: آیا می‌خواهی به سوی اسراف و تبذیر برود و مال را به راحتی حیف و میل کنی؟ آیا غم و غصه را به عنوان دوست و همدم خود انتخاب می‌کنی؟
هوش مصنوعی: این کلمات از خودبزرگ‌بینی نیستند، بلکه بیانی روشن و درست هستند که نشان‌دهنده‌ی حقایقی واضح و منطقی‌اند.
هوش مصنوعی: در دل من نسبت به کسی حسد یا کینه وجود ندارد و همچنین به هیچ‌کس هم آزار نمی‌رسانم.
هوش مصنوعی: در حقیقت، برخی از چیزها که به ظاهر شیرین و خوشمزه به نظر می‌رسند، ممکن است به علت باطن نادرست یا عواقب بد، زهرآلود باشند؛ مانند گیاهی که طعم تلخی دارد و این تلخی بر کام یا دهان اثر می‌گذارد.
هوش مصنوعی: چطور می‌توان از تلخی پند، گذشت و به شیرینی آن اشاره کرد؟ در واقع، اگر پند تلخ باشد، دیگر چگونه می‌توان درباره آن به سخن گفتن شیرین روی آورد؟
هوش مصنوعی: اگر مغز را از پوست جدا کنند، حقیقت واقعی او مشخص می‌شود و معلوم می‌شود که آیا او دوست است یا دشمن.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بی‌مثل و شبه و بی‌همتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.