قصیدهٔ شمارهٔ ۵ - فیمنقبت امیرالمؤمنین حسین بن علی بن ابیطالب رضیالله عنهما
این آسمان صدق و درو اختر صفاست؟
یا روضهٔ مقدس فرزند مصطفاست؟
این داغ سینهٔ اسدالله و فاطمه است؟
یا باغ میوهٔ دل زهرا و مرتضاست؟
ای دیده، خوابگاه حسین علیست این؟
یا منزل معالی و معمورهٔ علاست؟
ای تن، تویی و این صدف در «لو کشف»؟
ای دل تویی، و این گهر کان «هل اتا» ست؟
ای جسم، خاک شو، که بیابان محنتست
وی چشم آب ریز، که صحرای کربلاست
سرها برین بساط، مگر کعبهٔ دلست؟
رخها بر آستانه، مگر قبلهٔ دعاست؟
ای بر کنار و دوش نبی بوده منزلت
قندیل قبهٔ فلکی خاک این هواست
تو شمع خاندان رسولی به راستی
پیش تو همچو شمع بسوزد درون راست
بر حالت تو رقت قندیل و سوز شمع
جای شگفت نیست، نشانی ازین عزاست
قندیل ازین دلیل که: زردست روشنست
کو را حرارت از جگر ماتم شماست
هر سال تازه میشود این درد سینه سوز
سوزی که کم نگردد و دردی که بیدواست
کار فتوت از دل و دست تو راست شد
اندرجهان بگوی که: این منزلت کراست؟
در آب و آتشیم چو قندیل بر سرت
آبی که فیضش از مدد آتش عناست
قندیل اگر هوای تو جوید بدیع نیست
زیرا که گوهر تو ز دریای «لافتا» ست
زرینه شمع بر سرقبرت چو موم شد
زان آتشی که از جگر مؤمنان بخاست
ای تشنهٔ فرات، یکی دیده بازکن
کز آب دیده بر سر قبر تو دجلههاست
آتش، عجب، که در دل گردون نیوفتاد!
در ساعتی که آن جگر تشنه آب خواست
شمشیر تا ز بد گهری در تو دست برد
نامش همیشه هندو و سر تیز و بیوفاست
از بهر کشتن تو به کشتن یزید را
لایق نبود، کشتن او لعنت خداست
آن پیرهن که گشت به دست حسود چاک
اندر بر معاویه دیریست تا قباست
فرزند بر عداوت آبا پراگند
تخم خصومتی که چنین لعنتش سزاست
گردیست بر ضمیر تو، زان خاکسار و ما
بر گورت آب دیده فشانان ز چپ و راست
با دوستان خویشتن از راه دشمنی
رویت گرفته از چه و خاطر دژم چراست؟
گردون ناسزا ز شما عذر خواه شد
امروز اگر قبول کنی عذر او سزاست
شاهان بپرسش تو ز هر کشور آمدند
وانگه ببندگی تو راضی، گرت رضاست
از آب چشم مردم بیگانه گرد تو
گرداب شد، چنان که برون شد به آشناست
حالت رسیدگان غمت را گرفت شور
شورابهٔ دو دیدهٔ یک یک برین گواست
کار مخالف تو برون افتد از نوا
چون در عراق ساز حسینی کنند راست
بر عود تربت تو چوشکر بسوختیم
از شکرت بپرس که: این آتش از کجاست؟
چون کاه میکشد به خود این چهرهای زرد
این عود زن نگار، که همرنگ کهرباست
عودی که میوهٔ دل زهرا درو بود
نشگفت اگر شکوفهٔ او زهرهٔ سماست
صندوق تو ز روی به زر در گرفتهایم
وین زرفشانی ارچه برویست بیریاست
روزی ز سر گذشت تو دیدم حکایتی
زان روز باز پیشهٔ من نوحه و بکاست
تا میل قبهٔ تو در آمد به چشم من
تاریکی از دو چشم جهان بین من جداست
بر تربت تو وقف کنم کاسهای چشم
زیرا که کیسهٔ زرم از سیم بینواست
تابوت تو ز دیده مرصع کنم به لعل
وین کار کردنیست، که تابوت پادشاست
چشم ارز خون دل شودم تیره، باک نیست
در جیب و کیسه خاک تو دارم، که توتیاست
چون خاک عنبرین ترا نیست آهویی
مانندش ار به نافهٔ چینی کنم خطاست
قلب سیاه سیم تنم زر ناب شد
زین خاک سرخ فام، که همرنگ کهرباست
کردم به حله روی ز پیشت به حیله، لیک
پایم نمیرود، که مرا دیده از قفاست
زان چشم دوربین چه شود گر نظر کنی
در حال اوحدی؟ که برین آستان گداست
او را بس اینقدر که بگویی ز روی لطف
با جد و با پدر که: فلانی، غلام ماست
کردم وداع، این سخن این جا گذاشتم
بیگانه را مده سخن من، که آشناست
گر تن سفر گزید ز پیشت، مگیر عیب
دل را نگاه دار، که در خدمتت به پاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح و منقبت حسین بن علی (ع) سروده شده و به توصیف مقام والا و مصائب ایشان میپردازد. شاعر به زیبایی در وصف غم فراق و داغ دل زینب و فاطمه، برزخی بودن کربلا و تأثیر آن بر عاشقان مینویسد. او حسین را چراغ هدایت و محور عشق و اطاعت معرفی میکند و میگوید که آتش زندهداری حسینی همچنان در دلها شعلهور است. در ادامه، شاعر به محدودیتها و مصائب دوران حسین و دسیسههای دشمنان اشاره میکند و نهایتاً به عشق و ارادت خود به این بزرگوار میپردازد، زیرا جان و دل خود را در خدمت او مینهد.
هوش مصنوعی: آیا این آسمان، نمایانگر راستگویی و ستارههای درخشان است یا نشاندهندهٔ باغ معنوی و مقدس فرزند پیامبر اسلام، یعنی حسین بن علی است؟
هوش مصنوعی: این درد و غم که در دل ابوالفضل (علی اکبر) و زهرا (فاطمه) وجود دارد، آیا نتیجهٔ شهادت حسین (علیهالسلام) است یا نشانهای از خوشحالی و سرسبزی زندگی آنها به عنوان فرزندان علی (علی) و فاطمه (سلاماللهعلیها)؟
هوش مصنوعی: ای چشم، آیا اینجا محل خواب حسین (علی بن ابیطالب) است؟ یا اینکه اینجا منزلی است با بلندیها و آبادانیهای فوقالعاده؟
هوش مصنوعی: آیا ای بدن، تو خودی و این صدفی که در «لو کشف» (آیهای در قرآن) وجود دارد؟ آیا ای دل، تو خودی و این گوهر، از کان «هل اتی» (آیهای دیگر در قرآن) است؟ در این ابیات، شاعر به ارتباط میان وجود و چیزهای معنوی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ای بدن، به خاک تبدیل شو، زیرا این دنیای پر از مشکلات و سختی است و همینطور ای چشمان اشکریز، تو در صحرای کربلا هستی.
هوش مصنوعی: آیا سرها بر روی این زمین، جایی مثل کعبهٔ دل نیست؟ آیا چهرهها در آستانهٔ این مکان، مانند قبلهای برای دعا نیستند؟
هوش مصنوعی: ای که در کنار پیامبر (نبی) جایگاه بلندی داری، مانند چراغی هستی که در زیر گنبد آسمانی این زمین میدرخشد.
هوش مصنوعی: تو شمع (نورانی و روشن) خاندان پیامبر (حضرت محمد) هستی و بیشک در برابر تو، شمعهای دیگر هم باید همچون شمع درونی بسوزند و روشنایی خود را در برابر تو از دست بدهند.
هوش مصنوعی: سوزش شمع و نرمش قندیل به حالت تو برمیگردد و این موضوع چیز عجیبی نیست، زیرا این نشانهای از عزت و بزرگی تو است.
هوش مصنوعی: قندیل (چراغ) به خاطر این که رنگش زرد است، روشنایی دارد. این روشنایی به خاطر حرارتی است که از جگر ناراحت و داغی که به خاطر ماتم شما (امام حسین) دارد، ایجاد شده است.
هوش مصنوعی: این درد سینه که هر سال تازه میشود، به خاطر سوگواری برای حسین بن علی است و این آتش سوزان هرگز کم نمیشود و درمانی برای آن وجود ندارد.
هوش مصنوعی: کار جوانمردی و نیکوکاری به دل و دست تو وابسته است. در جهان بگو که این مقام و منزلت متعلق به چه کسی است؟
هوش مصنوعی: ما در سختیها و مشکلات مثل قندیل زیر نور تو هستیم، زیرا آبی که به ما فیض میدهد، نتیجهی کمک و وجود آتش توست که نماد قدرت و الطاف الهی است.
هوش مصنوعی: اگر قندیل (چراغ) به دنبال تو باشد کار عجیبی نیست، چرا که ارزش و زیبایی تو از دریاهایی عمیق و غنی سرچشمه میگیرد. «لافتا» به معنی چیزهای بینهایت و ارزشمند است و نشاندهندهی عظمت و بیکرانگی شخصیت تو است.
هوش مصنوعی: شمع زردی که بر سر قبر تو قرار دارد، به خاطر آتش عشق و اشتیاقی است که از دل مؤمنان برمیخیزد و آن را ذوب کرده است.
هوش مصنوعی: ای تشنهٔ فرات (حسین بن علی)، یکی از چشمانت را باز کن تا ببینی که از اشکهایمان رود دجله بر سر قبر تو جاری است.
هوش مصنوعی: آتش عجیبی است که در آسمان نیفتاد، در زمانی که آن شخص، یعنی امام حسین، به شدت تشنه آب بود.
هوش مصنوعی: شمشیر که بهدست کسی است که ذات بد و پلیدی دارد، مانند هندو، همیشه تیز و بیوفا است و به تو (حسین) آسیب میزند.
هوش مصنوعی: یزید برای کشتن حسین (علیهالسلام) شایسته نیست و خداوند او را لعنت کرده است.
هوش مصنوعی: حسودی که به معاویه نیرنگ میزند، مدتی است که پیراهنی را که بخشی از آن پاره شده به دست دارد و همچنان بر آن پیراهن پوشیده است.
هوش مصنوعی: فرزند دشمنان پدران، در تنش تخم کینهای کاشته که شایستهٔ چنین نفرینی است.
هوش مصنوعی: در دل تو نشانهای از پاییندستان وجود دارد، و ما بر روی قبر تو اشک میریزیم از سمت چپ و راست.
هوش مصنوعی: با دوستان خود دشمنی و روی خوشی نشان ندادن، به چه علت است و چرا خاطر خود را ناراحت میکنی؟
هوش مصنوعی: امروز آسمان از شما عذرخواهی کرده است و اگر شما عذر او را بپذیرید، این عذر شایسته است.
هوش مصنوعی: شاهان از هر جا برای پرسش و دیدار تو آمدهاند و در نهایت از تو درخواست کردند تا به بندگی آنها راضی باشی، اگر خودت راضی هستی.
هوش مصنوعی: از اشک مردم، به خاطر غم تو، دور و برت مثل گردابی شده است، بهطوری که برای آشناها نیز قابل مشاهده است.
هوش مصنوعی: حالت افرادی که به غم تو رسیدهاند، با شوری که از اشکهای چشمانشان میریزد مشخص است و این گواهی بر غمداری آنهاست.
هوش مصنوعی: مخالفان تو در خارج از تیررس تو خواهند بود، زیرا در عراق نغمههای حسینی به درستی نواخته میشود.
هوش مصنوعی: در عود (سکوت) بر سر مزار تو، ما شکر (شیرینی) را بر آتش سوختیم؛ از شیرینی بپرس که این آتش از کجا به وجود آمده است؟
هوش مصنوعی: وقتی این چهرهٔ زرد، مانند کاه، به خود میکشد، این عود (چوب خوشبو) از زیبایی زن (نگار) است که رنگش همچون کهربا است.
هوش مصنوعی: عطری که میوهٔ دل حضرت زهرا (ع) از آن است، اگر شکوفهی زیبایش بوی بهشت را بدهد، جای تعجب نیست.
هوش مصنوعی: ما صندوق وجود تو را با طلا زینت دادهایم، اما این زیبایی و زینت هرچند که به تو برازنده است، بدون حاکمیت و سلطنت تو هیچ ارزشی ندارد.
هوش مصنوعی: روزی به یاد تو حکایتی را دیدم که باعث شد دوباره شغل من نوحهخوانی و سوگواری شود.
هوش مصنوعی: زمانی که نگاه من به قبهٔ تو افتاد، در چشمانم تاریکیای به وجود آمد که ناشی از جدا شدن نور دنیا از دیدگانم بود.
هوش مصنوعی: بر سر قبر تو برای همیشه اشکریزی میکنم، چون ثروت من از سیم بیارزشتر است.
هوش مصنوعی: برای تو، حسین، تابوتت را با مروارید و سنگهای قیمتی زینت میزنم، زیرا این کار شایستهای است، چرا که تو مانند یک پادشاهی.
هوش مصنوعی: چشمم از شدت اندوه و غم خون دل میشود و رنگش تیره میگردد، اما نگران نیستم چون در جیب و کیسهام خاک تو، یعنی خاک توحید و محبت تو، را دارم که ارزشمند و گرانبهاست.
هوش مصنوعی: چون خاکی به رنگ عنبر تو وجود ندارد، اگر هم بخواهم از خوشبویی تو سخن بگویم، اشتباه کردهام.
هوش مصنوعی: قلب تیره و غمگین من با این خاک سرخ رنگ، که شبیه کهرباست، به طلا تبدیل شد.
هوش مصنوعی: من به نیازی ظاهری و به خاطر جلب توجه تو، با لباس زیبا به سمت تو آمدم، اما پایم نمیتواند برود، زیرا تو با نگاه خود مرا از خود دور کردهای.
هوش مصنوعی: اگر تو از آن چشم بینا به حال اوحدی نظر کنی، چه چیزی را میتوانی ببینی؟ زیرا او در این درگاه بندهای است فقیر و گدا.
هوش مصنوعی: اوحدی میگوید که به این اندازه برای شخصیتی که مورد احترام است کافی است که به خاطر مهربانی و احترام به پدر و جدش بگویند که فلانی، بنده و غلام ماست.
هوش مصنوعی: با بیخبر بودن از وداع و خداحافظیام، این پیام را در اینجا برای تو گذاشتم و نگذار به بیگانهای که نمیشناسد، سخن من برسد، زیرا تنها آشناست که آن را درک میکند.
هوش مصنوعی: اگر بدن از پیش تو برای سفر برود، عیب دل را مورد سرزنش قرار نده و آن را حفظ کن، زیرا دل در خدمت تو قرار دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
درد مرا بگیتی دارو پدید نیست
دردی که از فراق بود درد بی دواست
گنجی است عاشقان را صبر ار نگه کنی
کو روی زرد سرخ کند پشت گوژ راست
ای فعل تو ستوده و گفتارهات راست
دایم ترا بفضل و بآزادگی هواست
از کوشش تو شاه، بهر جای هیبتست
وز بخشش تو میر بهر خانه یی نواست
فضل ترا همی نبود منتهی پدید
[...]
این تختِ سختگنبد ِ گردان سرای ماست
یا خود یکی بلند و بیآسایش آسیاست
لا بل که هر کسیش به مقدار علم خویش
ایدون گمان برد که «خود این ساخته مراست»
داناش گفت «معدن چون و چراست این»
[...]
ای با خدای و با همه خلق خدای راست
از داد و راستی همه پیروزئی تراست
ملک تو همچو رنج بداندیش تو فزون
رنج تو همچو ملک بداندیش تو بکاست
طبع تو پاک و جان تو پاک و تن تو پاک
[...]
اندر تنور روی چو سوسن فرو بری
چون شمع و گل برآری بازار تنور راست
تا بر سر تنوری می ترسم از تو ز انک
طوفان نوح گاه نخست از تنور خاست
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.