چشم صاحب دولتان بیدار باشد صبحدم
عاشقان را نالهای زار باشد صبحدم
آن جماعت را که در سینه ز شوق آتش بود
کارگاه سوز دل بر کار باشد صبحدم
صبحدم باید شدن در کوی او، کز شاخ وصل
هر گلی کت بشکفد بیخار باشد صبحدم
کوی او بیزحمت ناجنس باشد صبحگاه
راه او بیزحمت اغیار باشد صبحدم
پرده بردار سعادت وقت صبح از روی و این
آن تواند دید کو بیدار باشد صبحدم
مرده دل در خواب نوشینست و دولت در گذار
شادمان آندل که دولتیار باشد صبحدم
طالبان پرتو خورشید روی دوست را
چشم بر در، روی بر دیوار باشد صبحدم
زندهداران شب امید را بر در گهش
دیدها دریای گوهربار باشد صبحدم
روز اگر با عمرو و با زیدست رازی خلق را
راز دل با خالق جبار باشد صبحدم
زندهداران شب امید را بر درگهش
دیدها دریای گوهر بار باشد صبحدم
از در رحمت به دست آویزی «هل من سائل»؟
سایلان را کوی حضرت بار باشد صبحدم
گر تو میخواهی که بگشاید در احسان او
بر در او رفتنت ناچار باشد صبحدم
گرچه کمیابی کسی در صبحدم ناخفته، لیک
حاضری زانخفتگان بیدار باشد صبحدم
تیر آه دردمندان در کمینگاه دعا
از کمان سینهها طیار باشد صبحدم
هر شبت میگویم این و عقل میگوید: بلی
پند گیرد خواجه، گر هشیار باشد صبحدم
آنکه در خوردن بود روز دراز او به سر
خفته بگذارش، که بس بیمار باشد صبحدم
در شب شهوت گر از گل بستر و بالین کنی
آنچنان بالین و بستر مار باشد صبحدم
دست با هر کس که دادی در میان همچون کمر
باز باید کرد، کان زنار باشد صبحدم
چرخ با صد دیده میبیند ترا جایی چنین
آدمی را خود ز خفتن عار باشد صبحدم
اوحدی، گر زان شب بیچارگی خوفیت هست
چارهٔ کار تو استغفار باشد صبحدم
قصهٔ بیدار شو، با خفتهای مردانه گو
کین سخن با کاهلان دشوار باشد صبحدم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در ستایش سحرخیزی و شبزندهداری است و ردیف «صبحدم» در همهٔ بیتها آن را برجسته میکند. شاعر سحر را هنگام نالهٔ عاشقان، دیدار بیمزاحم دوست، اجابت دعا و گشوده شدن در رحمت الهی میداند. سپس شکمپرستان، شهوترانان و خفتگان را سرزنش میکند و در پایان، خود را به استغفار سحرگاهی سفارش میکند و میگوید پند بیداری را باید به اهلش گفت، نه به کاهلان.
هوش مصنوعی: سحرگاه چشم نیکبختان بیدار است و عاشقان در آن هنگام نالههای زار دارند.
هوش مصنوعی: کسانی که از شوق در سینه آتش دارند، هنگام سحر کارگاه سوز دلشان به کار میافتد و دلشان بیش از همیشه میسوزد.
هوش مصنوعی: باید سحرگاه به کوی معشوق رفت، زیرا هر گلی که در آن هنگام از شاخهٔ وصال برایت بشکفد بیخار است، یعنی وصال سحرگاهی بیرنج و آزار است.
هوش مصنوعی: سحرگاه کوی او از مزاحمت نااهلان خالی است و راهش از مزاحمت بیگانگان و رقیبان پاک است.
هوش مصنوعی: سعادت هنگام صبح پرده از چهره برمیدارد، و این جلوه را فقط کسی میبیند که سحرگاه بیدار باشد.
هوش مصنوعی: آدم دلمرده در خواب شیرین است و دولت و اقبال از کنارش میگذرد؛ خوشا دلی که سحرگاه بخت و دولت یارش باشد.
هوش مصنوعی: جویندگان پرتو خورشیدِ چهرهٔ دوست، سحرگاه چشم به در دوختهاند و رو به دیوار، در انتظار و نیایش، ایستادهاند.
هوش مصنوعی: کسانی که شب را در امید به بیداری میگذرانند، سحرگاه بر درگاه او چشمانشان چون دریایی است که گوهرِ اشک میبارد.
هوش مصنوعی: اگر مردم در طول روز با این و آن (زید و عمرو) راز و گفتوگو دارند، سحرگاه راز دلشان با آفریدگار تواناست.
هوش مصنوعی: تکرار بیت هفتم: شبزندهداران امیدوار، سحرگاه بر درگاه او از چشمان خود اشک چون گوهر میبارند.
هوش مصنوعی: به دستاویز ندای «آیا درخواستکنندهای هست؟» که از درگاه رحمت میرسد، سحرگاه خواهندگان به کوی حضرت حق بار و اجازهٔ ورود مییابند.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در بخشش و نیکی او به رویت گشوده شود، ناگزیر باید سحرگاه به درگاهش بروی.
هوش مصنوعی: هرچند در سحر کمتر کسی را بیدار مییابی، اما از میان آن ناخفتگان، آنکه بیدار است در پیشگاه حق حاضر است.
هوش مصنوعی: سحرگاه تیر آه دردمندان از کمانِ سینههاشان در کمین دعا رها میشود و پرواز میکند؛ یعنی دعای سحر کارگر است.
هوش مصنوعی: هر شب این را به تو میگویم و عقل هم تأیید میکند؛ خواجه اگر هشیار باشد سحرگاه پند میگیرد.
هوش مصنوعی: کسی را که روزش در خوردن و شکمپرستی میگذرد، رها کن تا بخوابد، زیرا او سحرگاه بیمار و سنگین است و توان برخاستن ندارد.
هوش مصنوعی: اگر در شب شهوترانی از گل بستر و بالش بسازی، سحرگاه همان بستر و بالش برایت چون مار گزنده خواهد بود.
هوش مصنوعی: با هر کس که همچون کمربند دست در کمر و پیوند دوستی داشتی، باید آن پیوند را بگشایی، زیرا سحرگاه آن کمر به زنّار، نشان بیگانگی از حق، بدل میشود.
هوش مصنوعی: آسمان با صد چشمِ ستاره تو را در چنین جایی میبیند؛ پس آدمی باید از خفتن در سحرگاه شرم داشته باشد.
هوش مصنوعی: ای اوحدی، اگر از آن شب درماندگی (شب گور یا قیامت) بیمی داری، چارهٔ کارت استغفار در سحرگاه است.
هوش مصنوعی: سخن «بیدار شو» را با خفتهای که مرد راه است بگو، زیرا این سخن در سحرگاه بر تنپروران و کاهلان گران و دشوار است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
حنظل افلاک شکر بار باشد صبحدم
شاخ خشک کهکشان پربار باشد صبحدم
آفتاب فیض حق از رخ نقاب افکنده است
هر طرف چشم افکنی دیدار باشد صبحدم
می توان شب خرج کردن قلب روی اندود را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.