قالَ اللّهُ تَعالی و اِنَّکَ لَعَلیٰ خُلُقٍ عَظیمٍ.
انس گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ که پیغمبر را صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفتند از مؤمنان کدام فاضلتر گفت نیکوخوترین ایشان.
و خوی نیکو فاضلترین هنرهاء بنده بود که گوهر مردان پدیدار آرد و مردم به خَلْق پوشیده است و به خُلْق مشهور.
از استاد ابوعلی شنیدم که گفت حق تعالی پیغامبر را صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ خصائصهاء بسیار داد، بهیچ چیز بروی آن ثنا نکرد که بخُلْق نیکو گفت وَاِنَّکَ لَعَلیٰ خُلُقٍ عَظیمٍ.
واسطی گوید بخلق عظیم او را وصف کرد از آنک کونین بگذاشت و بخدای تعالیٰ بسنده کرد.
هم او گوید که خُلق عظیم آنست که با هیچکس خصومت نکند و کس را با او خصومت نباشد از قوّت معرفت بخدای عَزَّوَجَلَّ.
حسین منصور گوید معنی آن بود که جفای خلق اندر تو اثر نکند پس از آنک حق بشناختی.
ابوسعید خرّاز گوید خلق آن بود که ویرا هیچ همّت نباشد جز خدای تعالی.
کتّانی گوید تصوّف خُلق است هر که برافزاید بخلق، اندر تصوّف، بر تو زیادت آورد.
از عبداللّهِ عمر روایت کنند که گفت هرگاه که از من شنوید که بندۀ را گویم اَخْزاهُ اللّهُ بدانید که آن بنده آزادست و شما بران گواهی دهید.
فضیل عیاض گوید اگر بنده همه نیکوئیها بکند و مرغی خانگی دارد و باوی نیکوئی نکند او از جمله محسنان نباشد.
و گویند عبداللّه عمر چون یکی را دیدی از بندگان خویش که نماز نیکوتر کردی ویرا آزاد کردی همه بندگان وی بدانستند این عادت برؤیت او نماز نیکو کردندی و وی ایشانرا آزاد همی کردی روزی فرا وی گفتند این نماز بدیدار تو همی کنند نیکوتر. گفت هر که ما را در کار خدای عَزَّوَجَلَّ بفریبد ما تن فرا فریب او دهیم.
جُنَیْد حکایت کند از حارث محاسبی که گفت سه چیز نیابند با سه چیز، روی نیکو با صیانت و سخن نیکو با امانت، و دوستی کردن با وفا.
عبداللّه بن محمّد الرازی گوید خلق آنست که آنچه تو کنی حقیر داری و آنچه با تو کنند بزرگ داری.
اَحْنَفِ قیس را گفتند خُلق از که آموختی گفت از قیس بن عاصم الْمِنْقَری گفتند چه دیدی تو از خلق وی گفت نشسته بود اندر سرای خویش و خادمۀ از آنِ وی می آمد و باب زنی گرم تافته می آورد و پارۀ بریان بر آن بود از دست خادمه بیفتاد پسرکی طفل، آنِ قیس حاضر بود، آن باب زن بر وی افتاد آن پسر حالی بمرد در وقت کنیزک از آن مدهوش شد، کنیزک را گفت مترس آزاد کردم ترا برای خدایرا عَزَّوَجَلَّ.
شاه کرمانی گوید علامت نیکو خوئی رنج بازداشتن است و بار مردمان کشیدن.
پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت شما مردمانرا بمال خشنود نتوانی کردن، بگشادگی روی و نیکو خوی خشنود کنید ایشانرا.
ذوالنّون را گفتند اندوه که را بیشتر از مردمان گفت بدخوی ترین را.
وهب بن منبّه گوید هیچ بنده نبود که خوئی بر دست گیرد چهل روز و عادت کند که نه طبیعت گردد وی را.
حسن بصری گوید معنی این آیه وَثِیابَکَ فَطَهِّرْ اینست که خُلق نیکو کن و نیکو خوئی پیشه گیر.
گویند یکی را از عابدان گوسفندی بود روزی آن گوسفند را دید به سه دست و پای گفت این که کرد غلامی بود او را غلام گفت من کردم گفت چرا کردی گفت تا ترا اندوهگن کنم عابد گفت من اندوهگن کنم آنکس را که ترا فرمود یعنی شیطان برو که ترا آزاد کردم.
ابراهیم ادهم را گفتند اندر دنیا هرگز شاد شدی گفت دو بار، یکبار نشسته بودم کسی فراز آمد و بر من شاشید و دیگر بار جائی بودم یکی فراز آمد و سیلی بر گردن من زد.
اویس القرنی را گویند چون کودکانرا چشم فرا وی افتادی سنگ اندر وی انداختندی اویس گفت چون ازین چاره نیست باری سنگ خرد اندازید تا پای من بنشکند ازان سبب از نماز بازنمانم.
مردی اَحْنَفِ قیس را دشنام میداد و از پس وی می دوید، احنف چون با قبیلۀ خویش رسید بیستاد و گفت اگر چیزی دیگر اندر دلت مانده است بگو آنجا تا کسی ازین بی خردان از قبیلۀ ما نشنود که ترا جواب دهد.
حاتم اصمّ را گفتند مردم را از همه کس احتمال باید کرد گفت آری مگر از نفس خویش.
روایت کنند که امیرالمؤمنین علی کرّم اللّهُ وَجههُ غلامی را بخواند نیامد، دیگر بار خواند، هم نیامد سه دیگر را بخواند، نیامد علی بر پای خاست آمد او را دید، پشت بازگذاشته گفت ای غلام آواز من نشنیدی که چندین بار ترا خواندم گفت شنیدم گفت پس چرا نیامدی گفت کریمی تو دانستم، ایمن بودم از عقوبت تو، کاهلی کردم نیامدم گفت برو که ترا آزاد کردم از بهر خدای عَزَّوَجَلَّ.
گویند معروف کرخی بکنار دجله آمد تا طهارت کند مصحف و سجّادۀ بر کنار دجله بنهاد زنی فراز آمد و آن برگرفت معروف از پس او فراز شد و گفت من معروفم، هیچ باک مدار، هیچ پسرت هست که قرآن بر خواند گفت نه گفت شوهرت گفت نه گفت پس مصحف باز من ده، جامه ترا.
وقتی دزدان اندر سرای ابوعبدالرّحمن سُلَمی شدند بمکابره، آنچه یافتند ببردند کسی از اصحابنا حکایت کرد و گفت از شیخ ابوعبدالرّحمن شنیدم که گفت اندر بازار همی آمدم جبّۀ خویش دیدم اندر مَنْ یَزید، بگذشتم و بازان ننگریستم.
وَجیهی گوید از جُریری شنیدم که گفت از مکّه باز آمدم، نخست بسلام جُنَید شدم تا وی رنجه نباشد، ویرا سلام کردم و برفتم، دیگر روز چون نماز بامداد بکردم اندر مسجد ما، جُنَید را اندر صف دیدم گفتم من دیک برای آن آمدم تا تو رنجه نباشی گفت از فضل تو بود و این حق تو است.
ابوحفص حدّاد را پرسیدند از خُلق گفت آنست که خدای عزّوجلّ اختیار کرد پیغمبر را عَلَیْهِ الصَّلوٰةُ گفت خُذِ العَفوَ وامُرْ بِالْعُرْفِ.
و گفته اند خُلق آنست که بمردمان نزدیک باشی و در میان ایشان غریب باشی.
و گفته اند خُلق آنست که هرچه فرا تو رسد از جفاء خلقان همه فرا پذیری و قضاء حق را گردن نهی، هیچ ناشکیبائی و بی آرامی نکنی.
گویند ابوذر در حوض شده بود و اشتر را آب می داد، گروهی مردمان بر وی شتاب کردند، حوض بشکست و ابوذر بنشست و آنگاه بخفت گفتند این چیست گفت پیغامبر عَلَیْهِ الصَّلوٰةُ وَالسَّلامُ ما را چنین فرموده است که چون یکی را از شما خشم برآید گو بنشین تا خشم وی بشود و اگر نشود گو بخسب.
و گویند در انجیل نبشته است که بندۀ من مرا یاد کن بوقت خشم تا ترا یاد کنم در وقت خشنودی.
گویند زنی بمالک دینار گفت ای مُرائی گفت ای زن باز یافتی آن نام که اهل بصره فراموش کرده بودند.
لقمان حکیم پسر را گفت سه چیز اندر سه جایگاه بتوان دانست حلیم را اندر وقت خشم و مرد را اندر جنگ و دوست و برادر را بوقت حاجت.
موسی عَلَیْهِ السَّلامُ گفت یارب زبان خلق از من بازدار. خدای عَزَّوَجَلَّ وحی فرستاد که زبان خلق از خویشتن باز ندارم از تو کی باز دارم.
یحیی بن زیاد الحارثی غلامی داشت بد، ویرا گفتند چرا داری این غلام گفت تا بر وی حلم فرا آموزم.
و در قول خدای عَزَّوَجَلَّ وَاَسْبَغَ عَلَیْکُمْ نِعْمَهُ ظاهِرَةً و باطِنَةً گفته اند نعمت ظاهر آنست که صورت نیکو آفرید و نعمت باطن خوی نیکو.
فُضَیْل گوید اگر فاسقی نیکوخوی با من صحبت کند دوستر دارم از آنک عابدی بدخوی.
گفته اند نیکو خوئی احتمال کردن مکروههاست و مدارا کردن.
گویند ابراهیم ادهم بصحرا شد، مردی سپاهی پیش وی باز آمد گفت آبادانی کجاست ابراهیم بگورستان اشارت کرد مرد سپاهی یکی بر سر ابراهیم زد و سرش بشکست چون از وی بگذشت گفتند این ابراهیم ادهمست زاهد خراسان، مرد سپاهی بازگردید و عذر خواست، ابراهیم گفت چون مرا بزدی من ترا از خدای تعالی بهشت خواستم گفت چرا گفت بسوی آنک من دانستم که مرا از آن مزد باشد نخواستم که نصیب من از تو اجر نیکوئی بود و نصیب تو از من بدی بود.
ابوعثمان حیری را کسی بدعوت خواند چون بدان در سرای رسید مرد بیرون آمد و گفت یا استاد مرا وقت آمدن تو نیست و از آنچه گفتم پشیمان شدم باز گرد، ابوعثمان بازگشت چون باز سرای رسید مرد آمد که مرا پشیمانی آمد از آن سخن و عذر خواست، اکنون می باید که بازآئی، ابوعثمان برخاست و آمد، دیگر بار چون بدر سرای رسید مرد همان گفت که پیش گفته بود، ابوعثمان بازگشت و این مرد معاودت میکرد و او را آنجا می خواند و باز میگردانید چون باری چند چنین کرد و مرد اندر عذر خواستن ایستاد و گفت من ترا می آزمودم و ویرا بستود ابوعثمان گفت مرا ستایش مکن بر عادتی که سگ را همان عادت بود، سگ را بخوانی بیاید و چون برانی برود.
گویند وقتی ابوعثمان بکوئی می شد طشتی خاکستر از بامی بینداختند بر سر وی افتاد شاگردان زبان اندران کس گشادند و چیزها همی گفتند، ابوعثمان گفت هیچ چیز مگوئید او را، هر که مستحقّ آن بود که آتش به وی ریزند و بخاکستر صلح کنند جای خشم نباشد.
درویشی بنزدیک جعفربن حنظله آمد جعفر او را بجدّ خدمت میکرد و درویش می گفت نیک مردی تو اگر نه آنستی که جهودی جعفر گفت نیّت من بر آن نیست که اندر خدمت تو هیچ تقصیر کنم از خدای خویش شفا خواه و مرا مسلمانی.
عبداللّه خیّاط را گویند حریفی بود گبر، جامه دوختی او را و وی سیم بد به وی دادی عبداللّه از آن وی بستدی برغبت، روزی چنان اتّفاق افتاد که از دکان برخاسته بود بشغلی، گبر آمد و سیم نَبَهره آورد و بشاگرد داد شاگرد نستد، سیم سره بداد چون عبداللّه باز آمد گفت پیراهن گبر کجاست شاگرد قصّه بگفت گفت نیک نکردی، دیرگاه بود تا او آن معامله با من میکرد و من بران صبر میکردم و آن سیم او در چاهی می افکندم تا بدست کسی نیفتد و غرّه نکند کسی دیگر را بدان.
و گفته اند خوی بد، دلتنگ دارد خداوند ویرا، از بهر آنک هچ چیز را اندر آن جای نباشد مگر مراد او را چون جای تنگ که جز خداوند را اندرو جای نباشد.
و گفته اند خوی نیکو آن بود که ندانی که اندر صف کیست که برابر تو ایستاده.
و گفته اند از بدخوئی تو بود که چشم تو بر خوی بد دیگران افتد.
پرسیدند پیغمبر را صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ از شوم. گفت آنک خوی او بد بود.
ابوهریره رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ پیغامبر را عَلَیْهِ الصَّلوٰةُ وَالسَّلامُ گفتند دعا کن مشرکانرا گفت مرا برحمت فرستاده اند نه بعذاب.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این باب دربارهٔ خلق و خویی نیکوست و سخنانی از شخصیتهای مختلف در این زمینه ارائه میدهد. موضوع اصلی به فضیلتهای خلق نیک و اهمیت آن در زندگی انسانها اشاره دارد، به طوری که نیکوخوترین مؤمنان کسانی هستند که به دیگران با حسنخلق برخورد کنند. در این متن، فضیلتهایی چون اجتناب از خصومت، صبر و مدارا در برابر بدیهای دیگران و داشتن نیت پاک در تعاملات، بهعنوان ویژگیهای انسانهای نیکو معرفی میشود. همچنین، تأکید بر این است که نیکو خویی میتواند باعث رضایت خدا و خوشنودی دیگران شود و در نهایت به فضای روحانی و اجتماعی بهتری میانجامد. شخصیتهای مختلف نظرات و تجربیات خود را دربارهٔ رفتار نیک و خلق و خوی انسانی بیان میکنند، که نشاندهندهٔ اهمیت این ویژگی در تصوف و اخلاق اسلامی است.
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ در قرآن به پیامبر میفرماید: «و تو بر خویی بزرگ و والا هستی.»
هوش مصنوعی: انس روایت میکند که از پیامبر پرسیدند کدام مؤمن برتر است، و او فرمود: آنکه خوشخوتر از همه است.
هوش مصنوعی: خوی نیک برترین فضیلت بنده است و گوهر و حقیقت مردان را آشکار میکند. ظاهر و آفرینش جسمانی آدمی چیزی از او نشان نمیدهد، اما با اخلاقش شناخته و نامآور میشود.
هوش مصنوعی: استاد ابوعلی گفت: خداوند به پیامبر ویژگیهای فراوانی داد، اما او را به هیچیک چنان نستود که به خوی نیکش ستود و فرمود: «تو بر خویی بزرگ هستی.»
هوش مصنوعی: واسطی میگوید: خداوند پیامبر را به «خلق عظیم» وصف کرد، زیرا او از هر دو جهان دل برکند و تنها به خدا بسنده کرد.
هوش مصنوعی: واسطی همچنین میگوید: خلق عظیم آن است که آدمی از نیروی شناختش به خدا با هیچکس دشمنی نکند و کسی نیز با او دشمنی نداشته باشد.
هوش مصنوعی: حسین منصور حلاج میگوید: معنای خلق عظیم این است که پس از شناختن حق، ستم و آزار مردم در تو اثری نگذارد.
هوش مصنوعی: ابوسعید خراز میگوید: خوی نیک آن است که آدمی هیچ خواست و همتی جز خدا نداشته باشد.
هوش مصنوعی: کتانی میگوید: تصوف همان خوی نیک است؛ پس هر که در خوی نیک از تو برتر باشد، در تصوف نیز از تو برتر است.
هوش مصنوعی: عبدالله بن عمر گفت: هر گاه شنیدید که دربارهٔ بندهای گفتم «خدا خوارش کند»، بدانید که آن بنده را آزاد کردهام و بر آزادیاش گواه باشید. یعنی برای جبران نفرین، او را آزاد میکرد.
هوش مصنوعی: فضیل عیاض میگوید: اگر کسی همهٔ کارهای نیک را انجام دهد، اما مرغ خانگیای داشته باشد و با آن به نیکی رفتار نکند، از نیکوکاران به شمار نمیآید.
هوش مصنوعی: عبدالله بن عمر هر بندهای را که میدید نمازش را نیکوتر میخواند آزاد میکرد. بندگان که این عادت را دانستند، در برابر چشم او نماز را نیکو میخواندند و او آزادشان میکرد. چون به او گفتند که اینان برای دیده شدن چنین میکنند، گفت: هر که ما را در کار خدا فریب دهد، ما به فریب او تن میدهیم.
هوش مصنوعی: جنید از حارث محاسبی نقل میکند که سه چیز بهندرت با سه چیز همراه است: روی زیبا با پاکدامنی، سخن نیکو با امانتداری، و دوستی با وفاداری.
هوش مصنوعی: عبدالله بن محمد رازی میگوید: خوی نیک آن است که نیکی خودت را کوچک بشماری و نیکی دیگران به خودت را بزرگ بداری.
هوش مصنوعی: از احنف بن قیس پرسیدند خوی نیک را از چه کسی آموختی. گفت از قیس بن عاصم منقری. روزی او در خانه نشسته بود که کنیزش سیخی داغ با کبابی بر آن آورد. سیخ از دست کنیز افتاد و بر کودک خردسال قیس خورد و کودک در دم مرد. کنیز از ترس بیهوش شد، اما قیس به او گفت: نترس، تو را برای خدا آزاد کردم.
هوش مصنوعی: شاه کرمانی میگوید: نشانهٔ خوشخویی آن است که آزارت به کسی نرسد و بار دیگران را به دوش بکشی.
هوش مصنوعی: پیامبر فرمود: شما نمیتوانید همهٔ مردم را با مال خشنود کنید؛ آنان را با گشادهرویی و خوی نیک خشنود سازید.
هوش مصنوعی: از ذوالنون پرسیدند چه کسی بیش از همه اندوهگین است. گفت: بدخوترین مردم.
هوش مصنوعی: وهب بن منبه میگوید: هر بندهای که چهل روز خویی را پیشه کند و به آن عادت کند، آن خوی سرشت و طبیعت او میشود.
هوش مصنوعی: حسن بصری میگوید: معنای آیهٔ «و جامههایت را پاکیزه کن» این است که اخلاقت را نیکو کن و خوشخویی را پیشهٔ خود ساز.
هوش مصنوعی: عابدی گوسفندی داشت. روزی دید پای گوسفند شکسته و بر سه پا راه میرود. پرسید چه کسی چنین کرد. غلامش گفت من، تا تو را اندوهگین کنم. عابد گفت: من کسی را اندوهگین میکنم که تو را به این کار واداشت، یعنی شیطان؛ برو که آزادت کردم.
هوش مصنوعی: از ابراهیم ادهم پرسیدند آیا هرگز در دنیا شاد شدهای. گفت دو بار: یک بار نشسته بودم و کسی آمد و بر من ادرار کرد، و بار دیگر کسی آمد و سیلی بر گردنم زد. یعنی از خوار شدن نفس خود شاد شد.
هوش مصنوعی: گویند هر گاه کودکان اویس قرنی را میدیدند به او سنگ میانداختند. اویس میگفت: حال که چارهای از این کار نیست، دستکم سنگ کوچک بیندازید تا پایم نشکند و از نماز باز نمانم.
هوش مصنوعی: مردی احنف بن قیس را دشنام میداد و پشت سرش میدوید. احنف چون به نزدیک قبیلهٔ خود رسید ایستاد و گفت: اگر حرف دیگری در دل داری همینجا بگو، تا نادانی از قبیلهٔ ما آن را نشنود و پاسخت را ندهد.
هوش مصنوعی: به حاتم اصم گفتند: آیا آدمی باید آزار همه را تحمل کند؟ گفت: آری، جز آزار نفس خودش را.
هوش مصنوعی: امیرالمؤمنین علی غلامی را سه بار صدا زد و او نیامد. علی خود برخاست و نزد او رفت و دید که آسوده دراز کشیده است. پرسید: مگر صدایم را نشنیدی؟ غلام گفت: شنیدم، اما چون بزرگواری تو را میدانستم و از کیفرت ایمن بودم، تنبلی کردم. علی گفت: برو که تو را برای خدا آزاد کردم.
هوش مصنوعی: معروف کرخی برای وضو به کنار دجله رفت و قرآن و سجادهاش را آنجا گذاشت. زنی آنها را برداشت. معروف دنبالش رفت و گفت: من معروفم، نترس. آیا پسری داری که قرآن بخواند؟ گفت نه. پرسید شوهرت چه؟ گفت نه. معروف گفت: پس قرآن را به من بازگردان و سجاده از آنِ تو باشد.
هوش مصنوعی: دزدان به زور به خانهٔ ابوعبدالرحمن سلمی رفتند و هرچه یافتند بردند. او گفت: در بازار جبّهٔ خودم را دیدم که به مزایده گذاشته بودند. از کنارش گذشتم و به آن نگاه هم نکردم.
هوش مصنوعی: جریری گوید: از مکه بازگشتم و پیش از همه به سلام جنید رفتم تا او زحمت آمدن نکشد. روز بعد پس از نماز صبح جنید را در صف مسجد خود دیدم. گفتم دیروز آمدم تا تو زحمت نکشی. جنید گفت: آمدن تو از بزرگواریات بود و آمدن من حقی است که بر گردن من داری.
هوش مصنوعی: از ابوحفص حداد دربارهٔ خوی نیک پرسیدند. گفت: همان است که خداوند برای پیامبر برگزید و فرمود: گذشت را پیشه کن و به نیکی فرمان ده.
هوش مصنوعی: گفتهاند خوی نیک آن است که با مردم نزدیک و همراه باشی، ولی در دل در میان آنان غریب و دلنابسته بمانی.
هوش مصنوعی: گفتهاند خوی نیک آن است که هر آزاری که از مردم به تو میرسد بپذیری و به حکم خدا تن دهی و هیچ بیتابی و ناآرامی نکنی.
هوش مصنوعی: ابوذر در حوضی به شترش آب میداد. گروهی شتابزده هجوم آوردند و حوض شکست. ابوذر نشست و سپس دراز کشید. پرسیدند این چه کاری است؟ گفت پیامبر به ما فرموده است هرگاه یکی از شما خشمگین شد بنشیند تا خشمش فرو بنشیند و اگر نرفت دراز بکشد.
هوش مصنوعی: گویند در انجیل نوشته است: بندهٔ من، هنگام خشم مرا یاد کن تا من نیز در هنگام خشنودی تو را یاد کنم.
هوش مصنوعی: زنی به مالک دینار گفت: ای ریاکار. مالک گفت: ای زن، تو نام واقعی مرا یافتی که مردم بصره فراموشش کرده بودند. یعنی بیآنکه خشم بگیرد، فروتنانه عیب را پذیرفت.
هوش مصنوعی: لقمان حکیم به پسرش گفت: سه چیز را در سه جا میتوان شناخت: بردبار را هنگام خشم، مرد دلیر را در جنگ، و دوست و برادر را هنگام نیاز.
هوش مصنوعی: موسی گفت: پروردگارا، زبان مردم را از بدگویی دربارهٔ من بازدار. خداوند وحی کرد: من زبان مردم را از خودم بازنداشتهام، چگونه از تو بازدارم؟
هوش مصنوعی: یحیی بن زیاد حارثی غلامی بدخو داشت. پرسیدند چرا او را نگه میداری؟ گفت تا به وسیلهٔ او بردباری بیاموزم.
هوش مصنوعی: دربارهٔ این سخن خداوند که نعمتهای آشکار و پنهانش را بر شما تمام کرد، گفتهاند: نعمت آشکار چهرهٔ زیباست و نعمت پنهان خوی نیک.
هوش مصنوعی: فضیل گوید: اگر گناهکاری خوشخو همنشین من باشد، برایم دوستداشتنیتر است از عابدی بدخو.
هوش مصنوعی: گفتهاند خوی نیک تحمل کردن ناخوشایندیها و مدارا کردن با مردم است.
هوش مصنوعی: ابراهیم ادهم در صحرا بود. سربازی از او پرسید آبادی کجاست؟ ابراهیم به گورستان اشاره کرد. سرباز بر سرش زد و سرش را شکست. چون گفتند او ابراهیم ادهم زاهد خراسان است، سرباز بازگشت و عذر خواست. ابراهیم گفت: وقتی مرا زدی برایت از خدا بهشت خواستم، زیرا میدانستم برای این آزار پاداش میگیرم و نخواستم بهرهٔ من از تو پاداش نیک باشد و بهرهٔ تو از من بدی.
هوش مصنوعی: کسی ابوعثمان حیری را به مهمانی خواند و چون به در خانه رسید گفت پشیمان شدم، بازگرد. ابوعثمان بازگشت. مرد دوباره آمد و عذر خواست و او را خواند و باز بر در خانه همان را گفت، و این چند بار تکرار شد. سرانجام مرد گفت تو را میآزمودم و او را ستود. ابوعثمان گفت: مرا برای عادتی ستایش مکن که سگ هم همین عادت را دارد؛ سگ را بخوانی میآید و برانی میرود.
هوش مصنوعی: روزی ابوعثمان از کوچهای میگذشت و از بامی تشتی خاکستر بر سرش ریختند. شاگردانش به آن کس بد گفتند. ابوعثمان گفت: چیزی به او نگویید؛ کسی که سزاوار است بر او آتش بریزند و با خاکستر با او کنار بیایند، جای خشم ندارد.
هوش مصنوعی: درویشی نزد جعفر بن حنظله آمد و جعفر با کوشش به او خدمت میکرد. درویش میگفت تو مرد نیکی هستی، اگر یهودی نبودی. جعفر گفت: نیت من این نیست که در خدمت تو کوتاهی کنم؛ برای خودت از خدا شفا بخواه و برای من مسلمانی.
هوش مصنوعی: عبدالله خیاط مشتری زرتشتی داشت که برایش جامه میدوخت و او سکهٔ تقلبی به او میداد و عبدالله با رضایت میگرفت. روزی که عبدالله در دکان نبود، شاگردش سکهٔ تقلبی را نپذیرفت و مرد سکهٔ درست داد. عبدالله گفت کار خوبی نکردی؛ مدتها او با من چنین میکرد و من صبر میکردم و آن سکهها را در چاهی میانداختم تا به دست کس دیگری نیفتد و او را فریب ندهد.
هوش مصنوعی: گفتهاند خوی بد دل صاحبش را تنگ میکند، زیرا در آن جز خواستهٔ خودش جای چیزی نیست؛ مانند جای تنگی که جز صاحبش کسی در آن نمیگنجد.
هوش مصنوعی: گفتهاند خوی نیک آن است که ندانی و در بند آن نباشی که چه کسی در صف کنار تو ایستاده است؛ یعنی میان مردم فرق نگذاری.
هوش مصنوعی: گفتهاند اینکه چشمت بر بدخویی دیگران بیفتد، خود نشانهٔ بدخویی توست.
هوش مصنوعی: از پیامبر دربارهٔ شومی و نامبارکی پرسیدند. فرمود: شوم کسی است که خوی بد دارد.
هوش مصنوعی: ابوهریره روایت کرد که به پیامبر گفتند مشرکان را نفرین کن. فرمود: مرا برای رحمت فرستادهاند نه برای عذاب.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.