سپاس و ستایش خداوند را
خداوند بیمثل و مانند را
که ما را خرد داد و جان آفرید
سپهر و زمان و مکان آفرید
خداوند خلق و خداوند امر
منزّه ز کیف و کم زید وعمر
خداوند حق خالق جان و تن
شناسا و بینای سِرَّ و علن
جهان آفرین مُبدع کاینات
مقصّر ز کُنه کمالش صفات
فروزندۀ شمع گیتی فروز
برآرنده از جَیب شب صبح روز
زمین و زمان و ابتداء سخن
به امرش پدید آمد از کافِ کُن
چنان کرد از بدو خلقت پدید
جهان را که از صنع پاکش سزید
تن بوالبشر کرد از ماء و طین
بلی خیر و شر هر دو درهم عجین
وزان خاک معجون چه نقش بدیع
به قدرت کشید از شریف و وَضیع
چه مغزست در آفرینش چه پوست
به نزدیک ارباب بینش نکوست
تو هر نوع می بینی و هر نَمَط
ولی نیست در آفرینش غلط
جهان بر بد و نیک و زشت و نکوست
همه هیچ اِلاّ یکی وان یک اوست
جز او را مبین چون جز او نیست کس
بدو در گریز، از همه اوت بس
ز خود چند گویی نزاری سخن
سبک شد دماغت گرانی مکن
چه گویند در واحد ذوالجلال
برون است وحدت ز وهم و خیال
پس این گفتگوی است، توحید نیست
بَرِ وحدت از شاخ تقلید نیست
تو هیچی و از هیچ کم تا خودی
نبینی به چشم خود الاّ خودی
چه آید جز از تو در افکار تو
که او در نیاید به گفتارنو
سخن در حق از آشکار و نهفت
مُحال است کز حق به جز حق بگفت
به از خاتم انبیا مصطفی
حبیب الله آن گنج صدق و صفا
نخست از چه حق گفت نشنود کس
که اعجاز او جمله سِحر است و بس
چو حق گفت و بر بال جبریل بست
طلسمات باطل به هم در شکست
چو حق از امین خدا بشنوند
به گفتار باطل چرا بگروند
نثار از قدوم نبی پر مچین
تو و سجده شکر در روم و چین
سیه روز بدبخت نیکی ندید
که بر دعوت مصطفی نگروید
حقایقشناس از تعصّب بری است
تعصّب پرستیدن از مدبریست
به یاران مختار کن التجا
تعصّب کجا و محقّق کجا
دلیل او بود، رَه، خطرناک نیست
شفیع او بود، از گنه باک نیست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش آغاز ادبنامه است و با ستایش خدای بیهمتا و آفرینندهٔ جهان و آدم شروع میشود. شاعر میگوید در آفرینش خطایی نیست و در حقیقت جز خدا وجودی نیست؛ سپس خود را سرزنش میکند که توحید با گفتوگو و تقلید به دست نمیآید و تا آدمی در بند خود است، جز خود را نمیبیند. آنگاه به ستایش پیامبر میپردازد که سخن حق را بهتر از همه گفت و طلسمهای باطل را شکست، و خواننده را از تعصب برحذر میدارد و پیامبر را راهنما و شفیع میداند.
هوش مصنوعی: سپاس و ستایش از آنِ خداوند است؛ خدایی که هیچ همتا و مانندی ندارد.
هوش مصنوعی: خدایی که به ما عقل داد و جان را آفرید و آسمان و زمان و مکان را پدید آورد.
هوش مصنوعی: او آفرینندهٔ عالم خلق و فرمانروای عالم امر است و از چگونگی و اندازه پاک است؛ مانند آدمیانی چون زید و عمرو نیست.
هوش مصنوعی: خداوندِ حق و آفرینندهٔ جان و تن است و بر نهان و آشکار آگاه و بیناست.
هوش مصنوعی: آفرینندهٔ جهان و پدیدآورندهٔ موجودات از نیستی است، و هر صفتی از درک حقیقت کمال او ناتوان و کوتاه است.
هوش مصنوعی: او خورشید را که چون شمعی جهان را روشن میکند، فروزان کرده و صبح را از گریبان شب بیرون میآورد.
هوش مصنوعی: زمین و زمان و آغاز سخن همه به فرمان او و با کلمهٔ «کُن» (باش) پدید آمد.
هوش مصنوعی: جهان را از آغاز آفرینش چنان پدید آورد که شایستهٔ آفرینش پاک او بود.
هوش مصنوعی: تن آدم، پدر آدمیان، را از آب و گل ساخت و در آن نیکی و بدی را با هم سرشت.
هوش مصنوعی: و از آن خاکِ سرشته به قدرت خود چه نقشهای شگفتی از آدمیان والا و فرومایه پدید آورد.
هوش مصنوعی: در آفرینش، چه مغز و چه پوست، یعنی چه گوهر و چه ظاهر، نزد اهل بینش همه نیکوست.
هوش مصنوعی: تو در جهان گونهها و شیوههای گوناگون میبینی، اما در آفرینش هیچ خطایی نیست.
هوش مصنوعی: جهان از بد و نیک و زشت و زیبا تشکیل شده، اما همه هیچ است جز یک حقیقت، و آن یکی خداست.
هوش مصنوعی: جز او را نبین، چون جز او کسی وجود حقیقی ندارد؛ به او پناه ببر که او از همه چیز برایت کافی است.
هوش مصنوعی: شاعر خود را خطاب میکند: ای نزاری، تا کی از پیش خود سخن میگویی؟ ذهنت سبک و پریشان شده، سنگینی و گرانجانی مکن.
هوش مصنوعی: دربارهٔ خدای یگانهٔ باشکوه چه میتوان گفت؟ یگانگی او بیرون از گمان و خیال است.
هوش مصنوعی: پس این سخنان تنها گفتوگوست و توحید حقیقی نیست؛ میوهٔ یگانگی از شاخهٔ تقلید به دست نمیآید.
هوش مصنوعی: تا زمانی که در بند خودی هستی، هیچ و کمتر از هیچی و با چشم خود جز خودت را نمیبینی.
هوش مصنوعی: در اندیشههای تو جز خودِ تو چه میگنجد؟ زیرا خدا در گفتار تو نمیگنجد.
هوش مصنوعی: سخن گفتن دربارهٔ خدا، چه آشکار و چه نهان، کار دشواری است و ممکن نیست کسی سخن حق را دربارهٔ حق بگوید مگر به یاری حق؛ و این سخن به بیت بعد پیوسته است.
هوش مصنوعی: هیچکس بهتر از محمد مصطفی، خاتم پیامبران و دوست خدا که گنجینهٔ راستی و پاکی است، سخن حق را نگفت.
هوش مصنوعی: در آغاز، با آنکه او حق میگفت، کسی سخنش را نپذیرفت و میگفتند معجزههایش همه جادوست.
هوش مصنوعی: چون سخن حق را گفت و آن را به بال جبرئیل پیوست، طلسمهای باطل را در هم شکست.
هوش مصنوعی: وقتی مردم حق را از امین خدا یعنی پیامبر میشنوند، چرا به سخن باطل بگروند؟
هوش مصنوعی: از نثاری که در قدوم پیامبر افشانده میشود چیزی برای خود برنچین؛ کار تو سجدهٔ شکر است، شکری که از روم تا چین گسترده باشد.
هوش مصنوعی: بدبختِ سیهروزی که به دعوت پیامبر ایمان نیاورد، هرگز روی نیکی را ندید.
هوش مصنوعی: کسی که حقیقتها را میشناسد از تعصب دور است؛ تعصبپرستی از بدبختی و ادبار است.
هوش مصنوعی: به یاران برگزیدهٔ پیامبر پناه ببر؛ تعصب کجا و جویندهٔ حقیقت کجا، این دو با هم نسبتی ندارند.
هوش مصنوعی: وقتی پیامبر راهنما باشد، راه خطری ندارد؛ و وقتی او شفیع باشد، از گناه بیمی نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.