بیا ساقی آن رنگ داده عبیر
که رنگش ز خون داد دهقان پیر
بده تا مگر درآید به چنگ
دهد رنگ و آبش مرا آب و رنگ
سپاه سحر چون علم برکشید
جهان حرف شب را قلم درکشید
دماغ زمین از تف آفتاب
به سرسام سودا درآمد ز خواب
برآورد مرغ سحرگه غریو
چو سرسامی از نور و صرعی ز دیو
شه از خواب سربرزد آشوبناک
دل پاک را کرد از اندیشه پاک
به طاعتگه آمد نیایش نمود
زبان را به شکر آزمایش نمود
ز یاری ده خود دران داوری
گهی یارگی خواست گه یاوری
چو لختی بغلطید بر روی خاک
کمر بست و زد دامن درع چاک
نهادند اورنگ بر پشت پیل
کشیدند شمشیر گردش دو میل
سپه را به آیین پیشینه روز
برآراست سالار گیتی فروز
بر آن پهن صحرای دریا شکوه
حصاری زد از موج لشگر چو کوه
چپ و راست پیرامن آن حصار
ز پولاد بستند ره بر غبار
ز دیگر طرف روسی سرفراز
برآراست لشگر به آیین و ساز
جرس‌های روسی خروشان شده
دماغ از تف خشم جوشان شده
ز عکس سر‌تیغ و برق سنان
سر از راه می‌رفت و دست از عنان
ترنگ کمان رفته در مغز کوه
فشافش کنان تیر بر هر گروه
ز پولاد بر لخت گردن‌شکن
برون ریخته مغزها از دهن
ز بیداد کوپال پیل افکنان
فلک جامه در خم نیل افکنان
نهیب بلارک به پرهای مور
ز بال عقابان تهی کرده زور
سر نیزه از طاسک سرنگون
به پرچم فرو ریخته طاس خون
سم باد پایان ز خون چون عقیق
شده تا نمد زین به خون در غریق
سنان در سنان کوکب افروخته
سپر در سپر کوکبه دوخته
ز بس خشت آهن که شد بر هلاک
لحد بسته بر کشتگان خشت خاک
سر افشانی تیغ گردن گذار
برآورده از جوی خون لاله زار
چو سوزن سنان سینه را دوخته
ز مقراضه مقراضی آموخته
ز هر قبضهٔ خنجری در شتاب
برآورده چون اژدها سر ز خواب
ز بس کشتگان گرد به گرد راه
چو بازار محشر شده حرب‌گاه
نماینده روسی به هر سو ستیز
برآورده از رومیان رستخیز
برآمیخته لشگر روم و روس
به سرخی سپیدی چو روی عروس
سکندر دران حرب چون شیر مست
یکی حربهٔ پهلوانی به دست
چگونه بوَد پیل پولاد پوش؟
ز شیر ژیان چون برآید خروش؟
بدان پیل و آن شیر می‌ماند شاه
که بر پیل و بر شیر بر بست راه
به هر تیغ‌داری که او باز خورد
سرش را به تیغی ز تن باز کرد
سیه‌پوش چترش چو عباسیان
زده سنگ بر طاس‌ِ برطاسیان
به نیروی بازوی و زخم رکاب
چپ و راست افکند سر بی‌حساب
هم او پای بر جای و هم لشگرش
که تا کی برآید ز کوه اخترش
سطرلاب فرزانه در آفتاب
به طالع گرفتن چو مه در شتاب
چو طالع به پیروزی آمد پدید
جهان کرد شمشیر شه را کلید
به شه گفت برزن که یاری تراست
درین دستبرد استواری تراست
بجنبید خسرو چو دریای نیل
سر دشمن افکند در پای پیل
سوی روسی آورد یک ترکتاز
چو تند اژدهایی دهن کرده باز
برآورد پیروزی شاه دست
به قنطال روسی درآمد شکست
چو بشکست بشکستنی خردشان
به یک حمله از جای خود بردشان
هزیمت در افتاد بدخواه را
جهان داد شاهی جهان‌شاه را
شه پیل پیکر به خم کمند
درآورد قنطال را زیر بند
ز روسی بسی خون و خوی ریختند
گرفتند و کشتند و آویختند
ز بس روسیان سرانداخته
بقم کشتی کیش پرداخته
ز شیران برطاس و روسی دیار
گرفتار شد تیغزن ده هزار
دگر کشته شد زیر شمشیر و تیر
ز کشتن بود فتنه را ناگزیر
قدر مایه رستند بی برگ و ساز
گریزان سوی روس رفتند باز
نه چندان غنیمت به خسرو رسید
که اندازه‌ای آید آنرا پدید
ز سیم و زر و قندز و لعل و در
شتر با شتر خانه‌ها گشت پر
چو بر دشمنان شاه شد کامگار
شد از فرخی کار او چون نگار
فرود آمد از خنگ ختلی خرام
که دید آنچه مقصود بودش تمام
به شکر خدا روی بر خاک سود
که فتح از خدا آمد او خاک بود
چو کرد آفرین داور خویش را
همان گنج‌ها داد درویش را
جهان را ز دشمن تهی دید جای
به آرامش و رامش آورد رای
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، پیروزی اسکندر بر روسیان روایت می‌شود. او پس از نیایش و طلب یاری، به میدان جنگ می‌آید و سپاهیان را به نبرد آماده می‌کند. نبردی سهمگین در می‌گیرد و دو طرف به سختی با یکدیگر می‌جنگند. سرانجام، با شجاعت و قدرت، اسکندر بر دشمنان غلبه پیدا می‌کند و بسیاری از آنها شکست خورده و به هزیمت می‌افتند. در پایان، اسکندر از پیروزی خود شکرگزاری می‌کند و با غنایم فراوان به سوی وطن باز می‌گردد، در حالی که دشمنانش را شکست خورده و سرگردان می‌بیند.
هوش مصنوعی: بیا ای ساقی، آن نوشی را بیاور که بوی خوشش مانند عطر و رنگش ناشی از خون زارع پیر است.
هوش مصنوعی: به من بنوشانی تا شاید به دست بیاورم و رنگ و بویش به من حس زندگی و جذابیت بدهد.
هوش مصنوعی: صبحگاهان وقتی سپاه سپیده‌دم علم خود را بر افراشت، دنیا سخن‌های شب را با قلمی حک کرد و تأثیر آن را به تصویر کشید.
هوش مصنوعی: حرارت آفتاب باعث شده که زمین بیدار شود و به حالت هیجان و شیدایی (سرسام سودا) برسد، گویی از خواب عمیق خود آمده است.
هوش مصنوعی: مرغ سحر (پرنده‌ای که در صبح می‌خواند) در صبح زود آوای بلندی سر داد، مانند کسی که از خواب بیدار شده و به خاطر نور و حالت روحی عالی خود، شاداب و سرزنده است، گویی از نیرو و شادی دیوانه‌وار پر شده است.
هوش مصنوعی: شاه (اسکندر) از خواب بیدار می‌شود و دل نگران و پریشانش را از افکار ناراحت‌کننده دور می‌کند.
هوش مصنوعی: اسکندر به مکان عبادت آمد و نیایش کرد و زبانش را به خاطر آزمایش و سنجش شکرگزاری به کار گرفت.
هوش مصنوعی: از یاری خود در این داوری (قضاوت) گاهی خواسته و یار و پشتیبان می‌طلبد و گاهی به یاری و حمایت نیاز دارد.
هوش مصنوعی: وقتی که اسکندر بر روی زمین غلطید، به سرعت کمر خود را بست و دامن زره‌اش را چاک زد تا آماده‌ی نبرد شود.
هوش مصنوعی: اورنگ (پادشاهی) را بر پشت فیل گذاشتند و شمشیر را به دور آن دو میل (دو دور) کشیدند.
هوش مصنوعی: سربازان را به شیوهٔ باستانی آماده کردند و فرمانده‌ای که تمام جهان را روشن می‌کند، آنها را به رزم فرستاد.
هوش مصنوعی: اسکندر بر آن دشت وسیع دریا، حصاری از امواج ایجاد کرد که به عظمت کوه بود و نشان از قدرت لشکریانش داشت.
هوش مصنوعی: به سمت چپ و راست دور آن حصار، در اطراف آن، راه‌ها را با دیواری آهنی محکم کردند تا غبار و گرد و غبار نتواند به داخل وارد شود.
هوش مصنوعی: از سوی دیگر، روس‌ها که سربلند و با افتخار بودند، لشکری را با نظم و به شیوه‌ای مرتب آماده کردند.
هوش مصنوعی: سروصدا و فریادهای جرس‌های سواران روس به دلیل خشم و ناامیدی‌شان بلند شده و به شدت تحت فشار قرار گرفته‌اند.
هوش مصنوعی: از تابش سرنیزه‌ها و درخشندگی نیزه‌ها، اسکندر به راه خود ادامه می‌داد و از کنترل اسبش دست نکشید.
هوش مصنوعی: ترنگ کمان (صدای خاصی که از کشیدن کمان به وجود می‌آید) در دل کوه فشافش (کوهی که در آنجا اسکندر در حال جنگ است) طنین‌انداز می‌شود و تیرها به سوی هر گروهی پرتاب می‌شود.
لَخت: گرز آهنی.
هوش مصنوعی: از ظلم و ستم کوپال (فیل) که بر افکنندگان (هستند) آسمان فشار می‌آورد، جامه‌های آسمان بر روی نیل (رود نیل) می‌ریزد.
هوش مصنوعی: صدای بلارک، که احتمالاً یکی از سرداران یا جنگجویان است، به پرهای مور (حشرات کوچک و بی‌حاصل) اثر کرده و آن را از بالای عقابان (پرندگان بزرگ و قدرتمند) خالی کرده است. این به نوعی توصیف قدرت و شدت صدا یا عمل بلارک در مقایسه با موجودات کوچک و بی‌اثر است.
هوش مصنوعی: سر نیزه، که به خاطر ضربه‌ای که به زمین خورده، از جلوه‌ی خود افتاده و با خون آغشته شده، بر روی پرچم ریخته است.
هوش مصنوعی: سم باد پایان، به سبب خون، مانند عقیق (گوهر قرمز) شده است، و تمام نمد (پارچه پشمی) نیز در خون غرق شده است.
هوش مصنوعی: سنان در دست اسکندر، همچون ستاره‌ای درخشان است و سپر او مانند سپر دیگران به هم پیوسته است. این تصویر به جنگ و مقابله در میدان نبرد اشاره دارد و نشان‌دهنده قدرت و شجاعت اسکندر است.
هوش مصنوعی: به خاطر حجم زیاد کشتگان، قبرهایی که با خشت آهنی ساخته شده، بر روی اجسادی که زیر خاک دفن شده‌اند، به مانند بستر مرگ، انباشته شده است.
هوش مصنوعی: از شدت خونریزی و قتل‌عام، شمشیرها به گونه‌ای بر سرها فرود می‌آیند که گویی سرها از جوی خون، مانند لاله‌هایی در کنار هم، روییده‌اند.
هوش مصنوعی: سینه را مانند سوزن می‌دوخت و این کار را از قیچی‌آموز گرفته بود. در اینجا به شدت خطرناک بودن و ظرافت عمل اشاره شده است.
هوش مصنوعی: از هر ضربهٔ خنجر در حال جنگ، همچون اژدهایی که از خواب بیدار شده، آتش و خروش برمی‌خیزد.
هوش مصنوعی: از آنقدر کشته‌ها که دور و بر راه افتاده، میدان جنگ مانند بازار قیامت شده است.
هوش مصنوعی: نمایندهٔ روسی به هر طرف در حال جنگ و نبردی بزرگ است که از رومیان برانگیخته شده است.
هوش مصنوعی: لشگر روم و روس به هم آمیخته‌اند و به هم پیوسته‌اند، به گونه‌ای که رنگ جنگ آنها مانند سرخی و سپیدی چهره عروس است.
هوش مصنوعی: اسکندر در آن جنگ مانند شیر سرمست، یکی از سلاح‌های پهلوانی را به دست گرفته بود.
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است فیل با زره‌ی فولادی پوشیده وجود داشته باشد؟ صدای خروش شیر چگونه از ژیان (نوعی حیوان بزرگ) بلند خواهد شد؟
هوش مصنوعی: اسکندر، همان‌گونه که شیر به پیل ارتباط دارد، بر شاه و فرمانروایی تکیه دارد و به پیروزی بر آنها می‌بالد.
هوش مصنوعی: هر کسی که با اسکندر در نبرد مواجه می‌شود، به طور حتم سرش از تن جدا خواهد شد و به قتل خواهد رسید.
مصرع دوم یعنی جام عیش و نوش برطاسی‌ها را شکست و کامشان را تلخ کرد. «برطاسیان» نام قومی بوده‌است. تاس یا طاس به معنی جام شراب است و نیز به معنی آویزهای طلا و نقره که بر علَم آویزند.
هوش مصنوعی: اسکندر، با قدرت بازو و زخم‌هایی که به دشمنان می‌زند، بی‌محابا و به صورت غیرقابل کنترل دشمنانش را به دو طرف می‌افکند.
هوش مصنوعی: اسکندر و لشکرش در حالت استقامت و ثابت‌قدم هستند و پرسش این است که تا چه زمانی می‌توانند از کوه اختر (منظور کوه‌های بلند) بالا بیایند و به پیشروی ادامه دهند.
هوش مصنوعی: فرزانه‌ای که در زیر آفتاب ایستاده، مانند ماه با سرعت به ستاره‌اش می‌نگرد تا خوش‌اقبالی و پیشرفت خود را پیشگوئی کند.
هوش مصنوعی: هنگامی که شانس و خوشبختی به پیروزی روی آورد، اسکندر (شه) با شمشیرش بر قفل درهای پیروزی مسلط شد.
هوش مصنوعی: به پادشاه (اسکندر) گفت برزن (یکی از فرماندهان او) که در این حمله، حمایت و یاری تو وجود دارد و تو به خاطر استحکام و قدرت خود، در این نبرد استوار هستی.
هوش مصنوعی: خسرو (یعنی اسکندر) مانند دریای نیل به حرکت درآمد و دشمن را به زیر پا انداخت، همچون فیل که بر دشمنان خود می‌تازد.
هوش مصنوعی: یک سوار ترک به سمت روس‌ها حمله برد و مانند اژدهایی که دهانش را باز کرده و آماده‌ی پرواز است، به جنگ آمد.
هوش مصنوعی: اسکندر، شاه پیروز، با قدرت و نیرویی که دارد، به قنطال (مرد جنگجو یا سردار) روسی حمله می‌کند و آن را شکست می‌دهد.
هوش مصنوعی: هنگامی که اسکندر به روسیان حمله کرد، آنها آنقدر غافلگیر شدند که مانند چیز شکسته‌ای به راحتی از مکان خود پرتاب شدند.
هوش مصنوعی: بدخواه (دشمن) در این نبرد شکست خورد و اسکندر (جهان‌شاه) به عنوان پادشاه، پیروزی را به دست آورد.
هوش مصنوعی: اسکندر (که به او لقب "شاه پیل پیکر" داده شده است) قنطال (از حاکمان یا فرماندهان روسی) را با ترفند به دام انداخت و او را اسیر کرد.
هوش مصنوعی: بسیاری از روسیان را کشته و زنده گرفته و به دار آویختند.
هوش مصنوعی: به دلیل اینکه روسیان بسیار از جان گذشته و به خاطر باورهای دینی خود در جنگ جان می‌دهند، بسیار در نبرد کشته شدند.
هوش مصنوعی: از شیران، یعنی جنگجویان قوی و دلیر، و در سرزمین روس، ده هزار تیغزن (جنگجو) به دام افتادند و شکست خوردند.
هوش مصنوعی: کشته شدن در زیر شمشیر و تیر ادامه دارد و این کشتن ناشی از فتنه‌ای است که اجتناب‌ناپذیر است.
هوش مصنوعی: در این بیت بیان می‌شود که عده‌ای از افراد یا نیروها بدون تجهیزات و وسایل، به سمت روس‌ها فرار کرده‌اند و به نظر می‌رسد که در شرایطی سخت و نامناسب قرار دارند.
هوش مصنوعی: غنیمت‌هایی که به خسرو (اسکندر) رسید، آنقدر زیاد نبود که بتوان آن را به‌راحتی مشاهده کرد یا اندازه‌گیری کرد.
هوش مصنوعی: اسکندر با غنایم و ثروت‌های فراوانی از جمله نقره، طلا، پارچه‌های زربافت و سنگ‌های قیمتی به شترها بار کرد و خانه‌ها پر از این دارایی‌ها شد.
هوش مصنوعی: هنگامی که اسکندر بر دشمنانش پیروز شد، از موفقیت خود شاد و خوشحال بود و کارهای او مانند یک چهره زیبا و دلنشین جلوه می‌کرد.
هوش مصنوعی: اسکندر از بلندی به آرامی پایین آمد و وقتی به زمین رسید، آنچه را که می‌خواست و به دنبال آن بود، به تمامیت یافته دید.
هوش مصنوعی: به خاطر سپاس خداوند، سرم بر زمین است زیرا پیروزی از جانب خداوند رخ داد و او همواره خاکی و پست است.
هوش مصنوعی: وقتی خداوند، داور و معبود خویش را ستود، آن زمان به درویش (فقرایی) نیز ثروت و گنج‌های فراوانی عطا کرد.
هوش مصنوعی: اسکندر، پس از پیروزی بر دشمنان، جهان را از وجود آنها خالی و عاری از جنگ و ستیزه می‌بیند و این موجب آرامش و راحتی برای مردم می‌شود.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.