در آمد باربد چون بلبل مست
گرفته بربطی چون آب در دست
ز صد دستان که او را بود در ساز
گزیده کرد سی لحن خوش آواز
ز بی‌لحنی بدان سی لحنِ چون نوش
گَهی دل دادی و گَه بستدی هوش
به بربط چون سر زخمه درآورد
ز رود خشک بانگ تر درآورد
اول گنج بادآورد
چو باد از گنجِ بادآورد راندی
ز هر بادی لبش گنجی فشاندی
دوم گنج گاو
چو گنج گاو را کردی نواسنج
برافشاندی زمین هم گاو و هم گنج
سوم گنج سوخته
ز گنج سوخته چون ساختی راه
ز گرمی سوختی صد گنج را آه
چهارم شادُروانِ مروارید
چو شادُروانِ مروارید گفتی
لبش گفتی که مروارید سفتی
پنجم تخت طاقدیسی
چو تخت طاقدیسی ساز کردی
بهشت از طاق‌ها در باز کردی
ششم و هفتم ناقوسی و اورنگی
چو ناقوسی و اورنگی زدی ساز
شدی اورنگ چون ناقوس از آواز
هشتم حقه کاوس
چو قند از حقه کاوس دادی
شکر کالای او را بوس دادی
نهم ماه بر کوهان
چون لحن ماه بر کوهان گشادی
زبانش ماه بر کوهان نهادی
دهم مُشک‌دانه
چو برگفتی نوای مشک‌دانه
ختن گشتی ز بوی مُشک خانه
یازدهم آرایش خورشید
چو زد زآرایش خورشید راهی
در آرایش بُدی خورشید ماهی
دوازدهم نیمروز
چو گفتی نیمروز مجلس‌افروز
خِرد بی‌خود بُدی تا نیمهٔ روز
سیزدهم سبز در سبز
چو بانگ سبز در سبزش شنیدی
ز باغ زرد سبزه بر دمیدی
چهاردهم قفل رومی
چو قفل رومی آوردی در آهنگ
گشادی قفل گنج از روم و از زنگ
پانزدهم سروستان
چو بر دستان سروستان گذشتی
صبا سالی به سروستان نگشتی
شانزدهم سرو سهی
و گر سرو سهی را ساز دادی
سهی سَروَش به خون خط باز دادی
هفدهم نوشین‌باده
چو نوشین‌باده را در پرده بستی
خمار بادهٔ نوشین شکستی
هیجدهم رامش جان
چو کردی رامش جان را روانه
ز رامش، جان فدا کردی زمانه
نوزدهم ناز نوروز یا ساز نوروز
چو در پرده کشیدی ناز نوروز
به نوروزی نشستی دولت آن روز
بیستم مشگویه
چو بر مُشگویه کردی مُشگ‌مالی
همه مُشگو شدی پُر مُشک حالی
بیست و یکم مهرگانی
چو نو کردی نوای مهرگانی
ببردی هوش خلق از مهربانی
بیست و دوم مروای نیک
چو بر مروای نیک انداختی فال
همه نیک آمدی مروای آن سال
بیست و سوم شبدیز
چو در شب بر گرفتی راه شبدیز
شدندی جمله آفاق شب‌خیز
بیست و چهارم شب فرخ
چو بر دستان شب فرخ کشیدی
از آن فرخنده‌تر شب کَس ندیدی
بیست و پنجم فرخ‌روز
چو یارش رأی فرخ‌روز گشتی
زمانه فرخ و فیروز گشتی
بیست و ششم غنچهٔ کبک‌دری
چو کردی غنچهٔ کبکِ دَری تیز
ببردی غُنجهٔ کبکِ دل‌آویز
بیست و هفتم نخجیرگان
چو بر نخجیرگان تدبیر کردی
بسی چون زَهره را نخجیر کردی
بیست و هشتم کین سیاوش
چو زخمه راندی از کین سیاوش
پر از خون سیاوشان شدی گوش
بیست و نهم کین ایرج
چو کردی کین ایرج را سرآغاز
جهان را کین ایرج نو شدی باز
سی‌ام باغ شیرین
چو کردی باغ شیرین را شکربار
درخت تلخ را شیرین شدی بار
نواهایی بدین‌سان رامش‌انگیز
همی زد باربد در پردهٔ تیز
بگفت باربد کز بار بِهْ گفت
زبان خسروش صدبار زه گفت
چنان بد رسم آن بَدر مُنَوَر
که بر هر زه بدادی بَدرهٔ زر
به هر پرده که او بنواخت آن روز
ملک گنجی دگر پرداخت آن روز
به هر پرده که او برزد نوایی
ملک دادش پر از گوهر قبایی
زِهی لفظی که گر بر تنگ‌دستی
زِهی گفتی زِهی زرین به دستی
درین دوران گرت زین بِهْ پسندند
زِهی پشمین به گردن وانبندند
ز عالی همتی گردن برافراز
طناب هرزه از گردن بینداز
به خرسندی طمع را دیده بَردوز
ز چون من قطره دریایی درآموز
که چندین گنج بخشیدم به شاهی
وز آن خرمن نجستم برگ کاهی
به بی‌برگی سخن را راست کردم
نه او داد و نه من درخواست کردم
مرا این بس که پر کردم جهان را
ولی‌نعمت شدم دریا و کان را
نظامی گر زِه زرین بسی هست
زِه تو زهد شد مگذارش از دست
بدین زِه گر گریبان را طرازی
کنی بر گردنان گردن فرازی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
باربد کیکاووس (اشاره) سیاووش (اشاره) ایرج (اشاره) نظامی
هوش مصنوعی: باربد سازنده‌ای هنرمند و آوازه‌خوانی خوش صداست که با بربط خود سی لحن دل‌انگیز را می‌نوازد و مخاطبانش را به دنیای خوشایندی می‌برد. او با هر نوا و لحن، گنجینه‌ای از احساسات و تصاویر را خلق می‌کند؛ از بادی که گنجی را به همراه می‌آورد تا نوای شادروانی که بهشتی را به تصویر می‌کشد. باربد با نغمه‌هایش دنیایی از شادی، غم و زیبایی را می‌آفریند و در دل شنوندگان جا می‌کند. او در پایان به حقوق خود به عنوان یک هنرمند اشاره کرده و می‌گوید که با هنرش جهان را پر کرده و رضایتش در این است که به دیگران بخشش کرده است.
چون آب: لطیف و نرم.
هوش مصنوعی: باربد که موسیقیدانی بسیار ماهر است، از صد نوع نغمه‌ای که در سازش داشته، سی لحن خوش‌آوازی را انتخاب کرده است.
هوش مصنوعی: از بی‌نوازی و بی‌موسیقی، آن سی لحن شیرین مانند شراب است که گاهی دل را شاد می‌کند و گاهی فراموشی و بی‌خبر شدن از واقعیت را به همراه دارد.
زمانی که بر بربط زخمه زد، از ساز خشک بانگ دلنشین برخواست. [رود=ساز؛ تر=دلنشین]
هوش مصنوعی: این عبارت به گنجی اشاره دارد که به‌طور غیرمنتظره و ناگهانی به دست آمده است، مانند ثروتی که به طور ناگهانی و از راهی غیرمنتظره به شخصی می‌رسد.
هوش مصنوعی: وقتی که از گنج ثروتی که به راحتی به دست آمده، دور شدی، از هر طوفان و بادی، عطر و بویی خوش از دهانت پخش می‌شود.
نام لحن هفدهم از سی لحن باربد است. و همچنین نام گنجی از زمان جمشید است که در زمان بهرام گور پیدا شد و خود داستانی دارد. گنج گاوان هم گفته‌شده‌است.
هوش مصنوعی: وقتی که گنج گاو را به خوبی سنجیدی و اندازه‌گیری کردی، زمین هم برای تو هم گنج و هم گاو را نشان داد.
هوش مصنوعی: سومین گنج سوخته را نیز به‌دست آوردی.
هوش مصنوعی: چگونه از گنج سوخته (مال و ثروت از دست رفته) راهی ساختی، در حالی که از شدت گرما به زودی صد گنج را هم از دست می‌دهی و دلت به درد می‌آید؟
هوش مصنوعی: شخص شادُروان که مانند مروارید است، به زیبایی و خوشی مانند مروارید مشهور می‌باشد.
هوش مصنوعی: چنان لب او را مثل مروارید می‌نامیدند و می‌گفتند که لبش از مروارید سخت‌تر و محکم‌تر است.
هوش مصنوعی: پنجمین ستون یا پایه‌ای که برای ساخت طاق از آن استفاده می‌شود.
هوش مصنوعی: وقتی که تختی به شکل طاق دیس درست کردی، انگار بهشت را از طریق طاق‌ها به روی مردم باز کردی.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به توصیف ششمین و هفتمین نغمه و صدای طرب‌انگیز و دلنشین می‌پردازد که مانند صدای ناقوس و اجاقی است که در حال نواختن و جلب توجه است. این توصیف نشان از زیبایی و دل‌انگیزی موسیقی دارد.
هوش مصنوعی: وقتی به صدا درآمدی مانند ناقوس، تخت و زمین نیز به خاطر صدای موزون تو مانند صداهای ناقوس به حرکت درآمد.
هوش مصنوعی: حقهٔ کاوس به معنای تکیه بر قدرت و سلطنت اوست. کاوس یکی از شاهان ایران در دورهٔ اساطیری است که با دلاوری و تدبیر معروف است. در اینجا اشاره به قدرت و صلاح‌دید او در فرمانروایی دارد.
هوش مصنوعی: چون قند، حقه کاوس (کسی که از او شیرینی و دلربایی می‌چشند) را به من دادی، شکر آن را در کالای او (محبت یا زیبایی او) بوسیدی.
هوش مصنوعی: منظور این است که از شوق و زیبایی، زبان خسرو مانند ماه بر کوه‌ها درخشیده و جلوه‌گری می‌کند.
هوش مصنوعی: وقتی صدای خوش باربد، آهنگ ماه را بر قله‌ها گسترش می‌دهد، گویا خود ماه را بر آن قله‌ها گذاشته‌ای.
هوش مصنوعی: منظور از "مُشک‌دانه" در این بیت اشاره به دانه‌های مشک یا عطر خوشبوی طبیعت دارد. این دانه‌ها به نوعی نشانه‌ای از زیبایی و خوشبوایی هستند که در این شعر به آن اشاره شده است.
هوش مصنوعی: زمانی که نوای خوش باربد را شنیدی، بوی خوش مشک در خانه به مشام‌تان می‌رسید و حس می‌کردی که در ختن (شهری معروف به خوشبوئی) هستی.
هوش مصنوعی: یازدهمین زینت و زیبایی خورشید.
هوش مصنوعی: وقتی خورشید با جلوه‌گری‌اش راهی را گشوده است، آن زمان آرایش ماه نیز در آن جلوه‌گری دیده می‌شود.
هوش مصنوعی: در دوازدهمین ساعت نیمه روز، یعنی وقتی که به میانه روز نزدیک می‌شویم.
هوش مصنوعی: وقتی گفتی که در وسط روز مجلس را شاداب کرده‌ای، من آنقدر مست و بی‌خبر بودم که تا نیمهٔ روز متوجه خودم نبودم.
هوش مصنوعی: در اینجا به رنگ سبز و شاداب طبیعت اشاره شده است، که می‌تواند نمادی از زندگی و سرزندگی باشد.
هوش مصنوعی: وقتی صدای سبز (و شاداب) از سبزه‌ها را شنیدی، از باغ زرد (و پژمرده) سبزه بر دمید (و جوان شدی).
هوش مصنوعی: قفل رومی با نغمه‌ای زیبا و دل‌انگیز می‌خواند و طرفین را به گشودن دروازه‌های عشق و وصال دعوت می‌کند.
هوش مصنوعی: وقتی قفل رومی را در آهنگ گشادن قفل گنج از روم و زنگ آوردی، این نشان از قدرت و مهارت تو دارد. در واقع، گشادن این قفل به معنای دستیابی به گنجینه‌های گرانبها و رازهای بزرگ است.
هوش مصنوعی: سروستان، نام مکانی است که به عنوان سرزمین زیبایی و سرسبزی مشخص شده و در اینجا به دستان پرنسس شیرین اشاره دارد.
هوش مصنوعی: وقتی که بادی (صبا) از کنار دستان (مردم) سروستان می‌گذشتی، یکسال به سروستان نرفتی.
هوش مصنوعی: سرو سهی به معنی درختی بلند و زیبا (سرو) است که در میان دیگر سروها، شانزدهمین و بهترین آنها شمرده می‌شود. در اینجا به زیبایی و مقام بلند این درخت اشاره دارد که در بین دیگر درختان ممتاز است.
هوش مصنوعی: اگر به سرو زیبا لحن music برای نواختن داده‌ای، صورت او را به وسیلهٔ خون و خط نازک زینت داده‌ای.
هوش مصنوعی: شامگاه هفدهم، که زمانی مناسب برای نوشیدن شراب خوشگوار است.
هوش مصنوعی: زمانی که نوشین‌باده را در پرده (پرده‌ای که ظاهراً محافظت‌کننده است) قرار دادی، حالت مستی بادهٔ لذت‌بخش را از بین بردی.
هوش مصنوعی: این بیت به بیان حالتی می‌پردازد که در آن از شادی و موسیقی جان بهره‌مند می‌شویم و این شادی به قدری عمیق است که به نوعی جان را به سروری و شادابی می‌کشاند.
هوش مصنوعی: وقتی که به خوشنودی و شادابی جان را از دست دادی، به این معناست که به خاطر لذت آن لحظه، تمام زندگی و زمان را فدای آن کرده‌ای.
هوش مصنوعی: در نوزدهمین روز بهار یا در نوزدهمین جشن نوروز، ناز و زیبایی شکوفا می‌شود.
هوش مصنوعی: وقتی که ناز و زیبایی نوروز را در پرده کشیدی، در روز نوروز سلطنت و خوشبختی بر تو نشسته است.
هوش مصنوعی: به بیستمین شب ماه، حوادث و دلایل خوشی و زیبایی به وقوع پیوسته است.
هوش مصنوعی: وقتی که در مورد مُشگویه صحبت کردی و خوب از آن استفاده کردی، همه چیز بوی خوش مُشک گرفت و فضایی خوشایند و پر از عطر مُشک را ایجاد کردی.
هوش مصنوعی: بیست و یکم مهرگانی، یعنی روز بیست و یکم مهرماه، که در فرهنگ ایرانی روزی مهم و جشنواره‌ای است.
هوش مصنوعی: وقتی نوای مهرگانی را تازه کردی، آنچنان زیباییش مردم را مسحور می‌کند که هوششان را از شوق و مهربانی می‌برد.
هوش مصنوعی: مروای نیک، به مناسبت بیست و دومین روز از ماه مهر است که در آن فال نیک پیش‌گفته شده است.
هوش مصنوعی: زمانی که بر مروای نیک فال انداختی، همهٔ نشانه‌ها خوب و خوش‌یمن بود و مروای آن سال نیز نیکو بود.
هوش مصنوعی: در روز بیست و سوم ماه، شبدیز (اسب خسرو) در آسمان نمایان می‌شود.
هوش مصنوعی: هنگامی که در شب، راه شبدیز (اسب خسرو) را در پیش گرفتی، همهٔ آسمان‌ها و فضاها پر از حال و هوای شب شد.
هوش مصنوعی: بیست و چهارمین شب خوش و مبارک است.
هوش مصنوعی: وقتی شب فرخ را به دستانت می‌کشی، شب دیگری با این شادی و خوشی نمی‌بینی.
هوش مصنوعی: بیست و پنجمین روز شاد و خوش‌یمن.
هوش مصنوعی: وقتی محبوبش (خسرو) نظر و رای خود را در مورد فرخ‌روز بهبود بخشید، زمانه نیز شاد و موفق شد.
هوش مصنوعی: غنچهٔ کبک‌دری اشاره به جوانی و زیبایی دارد که با شکوفا شدنش، نشاط و شادابی به ارمغان می‌آورد.
هوش مصنوعی: وقتی که غنچهٔ کبک‌دری را تند و تیز باز کردی، غنچهٔ کبک دل‌انگیز را نیز از بین بردی.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به جمع‌آوری یا شکار واقعی یا مجازی دارد و به نظر می‌رسد که فضایی از جستجو یا تعقیب را به تصویر می‌کشد. به طور کلی، در اینجا نخجیرگان می‌تواند نمادی از مقاصد و اهداف خاص باشد که نیاز به تدبیر و تلاش دارند.
هوش مصنوعی: وقتی که در شکارگاه‌ها تدبیر و حکمت به کار بردی، به اندازه‌ای که زهره (عضو جنسی زنانه) را شکار کردی.
هوش مصنوعی: بیست و هشتم به قصهٔ کین و انتقام سیاوش اشاره دارد. در اینجا به آن جنگ و خونریزی که بر سر سیاوش و انتقام او به وقوع پیوسته، پرداخته شده است.
هوش مصنوعی: چون زخمه‌ای بر اثر کین سیاوش زدی، گوش تو پر از صدای ناله و زاری سیاوشان شد.
هوش مصنوعی: کین ایرج به معنای عداوت و انتقام به خاطر قتل ایرج، پسر سیاوش، است که موجب به وجود آمدن نزاع‌ها و خونریزی‌های بیشتر در تاریخ این شخصیت‌های اسطوره‌ای می‌شود.
هوش مصنوعی: زمانی که کین و انتقام از ایرج را آغاز کردی، دوباره دنیا بر اثر این کینه به خونریزی و انتقام افتاد.
هوش مصنوعی: باغ شیرین در سی‌امین مرحلهٔ داستان، با بهبود و زیبایی خاصی روبه‌رو شده و همچون بهشتی پر از طراوت و نعمت تجلی یافته است.
هوش مصنوعی: وقتی باغ شیرین را پر از شکر کردی، درخت تلخ هم شیرین شد.
هوش مصنوعی: باربد، نوازنده‌ای ماهر، نواهایی زیبا و خوشایند به شکل دلنشینی می‌نوازد و این نواها در پردهٔ تیز موسیقی او به گوش می‌رسد.
هوش مصنوعی: باربد گفت که اگر بار، خوب و خوشایند باشد، زبان خسرو می‌تواند صد بار با نغمه‌ی خوب صحبت کند.
رسم آن ماه مجلس آن بود که از بهر هر نوای تحسین انگیزی کیسه زری میداد
هوش مصنوعی: هر بار که او (باربد) بر سازش نغمه‌ای می‌نواخت، ملک (خسرو) گنجی تازه به صورت پاداش به او تقدیم می‌کرد.
هوش مصنوعی: در هر نوا و آهنگی که او نواخت، ملک را به لباس و زیوری پر از جواهر آراسته کرد.
هوش مصنوعی: اگر به خاطر فقر چیزی به زبان آورده شود، چه زیباست که آن را با زبانی طلاگون بیان کنند.
هوش مصنوعی: اگر در این دوران، تو را به خاطر داشتن پشمی بد برگزینند، خوشا به حالت که به گردن تو پشم های خشن بیفکنند.
هوش مصنوعی: با اراده و عزم بلندت، گردن را به سربلندی بالا ببر و طناب بی‌معنی را از گردن‌ات بردار.
هوش مصنوعی: برای جلب رضایت و خوشنودی، طمع و آرزو را همچون نخ در هم بباف و از من، همچون قطره‌ای دریا درس بگیر.
هوش مصنوعی: من به شاهی گنج‌های زیادی بخشیدم، اما از آن همه بخشش، حتی یک برگ کاهی هم نصیبم نشد.
هوش مصنوعی: من بی‌هیچ کمکی، سخن خود را درست و راست بیان کردم، نه او به من چیزی داد و نه من چیزی خواستم.
هوش مصنوعی: من برای پر کردن و آباد کردن جهان کافی است، اما به عنوان نعمت‌دهنده، عظیم و باارزش شدم، مانند دریا و معدن (کان) که منابع و ثروت‌های گرانبها را در خود دارند.
هوش مصنوعی: نظامی می‌گوید که اگر او (نظامی) از زهد و ترک دنیا و ثروت‌های مادی بی‌نهایت بگوید، نباید اجازه دهد که این زهد از دستش برود.
هوش مصنوعی: اگر با زینت‌های طلا گریبان را تزیین کنی، بر گردن‌های بلند و خوش‌فرم خود می‌افزایی.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.