روزی از روضهٔ بهشتی خویش
کرد بر می روانه کشتی خویش
بادهای چند خورد سردستی
سوی صحرا شد از سرمستی
به شکارافکنی گشاد کمند
از پی گور کند گوری چند
از بسی گور کاو به زور گرفت
همه دشت استخوان گور گرفت
آخرالامر مادیان گوری
آمد افکند در جهان شوری
پیکری چون خیال روحانی
تازهرویی گشاده پیشانی
پشت مالیدهای چو شوشه زر
شکم اندودهای به شیر و شکر
خط مشکین کشیده سر تا دم
خال بر خال از سرین تا سم
درکشیده به جای زناری
برقعی از پرند گلناری
گوی برده ز همتکان طللش
برده گوی از همه تنش کفلش
آتشی کرده با گیا خویشی
گلرخی در پلاس درویشی
ساق چون تیر غازیان به قیاس
گوش خنجر کشیده چون الماس
سینهای فارغ از گریوهٔ دوش
گردنی ایمن از کنارهٔ گوش
سیرم پشتش از ادیم سیاه
مانده زین کوهه را میان دو راه
عطف کیمُختش از سواد ادیم
یافت آنچ از سواد یابد سیم
پهلو از پیه و گردن از خون پُر
این بهرنج از عقیق و آن از دُر
خز حمری تنیده بر تن او
خون او در دوال گردن او
رگ آن خون بر او دوال انداز
راست چون زنگیِ دوالکباز
کفلی با دُمش به دمسازی
گردنی با سمش به سربازی
گور بهرام دید و جست به زور
رفت بهرام گور از پی گور
گوری الحق دونده بود و جوان
گورگیر از پسش چو شیر دوان
ز اول روز تا به گاه زوال
گور میرفت و شیر در دنبال
شاه از آن گور بر نتافت ستور
چون توان تافتن عنان از گور؟
گور از پیش و گورخان از پس
گور و بهرام گور و دیگر کس
تا به غاری رسید دور از دشت
که برو پای آدمی نگذشت
چون درآمد شکارزن به شکار
اژدها خفته دید بر در غار
کوهی از قیر پیچ پیچ شده
بر شکار افکنی بسیچ شده
آتشی چون سیاه دود به رنگ
کهآورَد سر برون ز دود آهنگ
چون درختی در او نه بار و نه برگ
مالک دوزخ و میانجی مرگ
دهنی چون دهانه غاری
جز هلاکش نه در جهان کاری
بچه گور خورده سیر شده
به شکار افکنی دلیر شده
شه چو بر رهگذر بلا را دید
اژدها شد که اژدها را دید
غم گور از نشاط گورش برد
دست بر ران نهاد و پای فشرد
در تعجب که این چه نخجیر است
و ایدر آوردنم چه تدبیر است!
شد یقینش که گور غمدیده
هست ازآن اژدها ستمدیده
خواند شه را که دادگر داند
کز ستمگاره داد بستاند
گفت اگر گویم اژدهاست نه گور
زین خیانت خجل شوم در گور
من و انصاف گور و دادن داد
باک جان نیست هرچه بادا باد!
از میان دو شاخههای خَدنگ
جُست مقراضهای فراخ آهنگ
در کمان ِ سپید توز نهاد
بر سیاه اژدها کمین گشاد
اژدها دیده باز کرده فراخ
کآمد از شست شاه تیرِ دو شاخ
هردو چشمه در آن دو چشم نشست
راه بینش بر آفرینش بست
به دو نوک سنان سفته شاه
سفته شد چشم اژدهای سیاه
چونکه میدان بر اژدها شد تنگ
شه درآمد به اژدها چو نهنگ
ناچخی راند بر گلوش دلیر
چون بر اندام گور پنجه شیر
اژدها را درید کام و گلو
ناچخ هشتمشت ششپهلو
بانگی از اژدها برآمد سخت
در سر افتاد چون ستون درخت
شه نترسید از آن شکنج و شکوه
ابر کی ترسد از گریوه کوه؟
سر به آهن برید از اهریمن
کشته و سر بریده به دشمن
از دَمَش برشکافت تا به دُمش
بچه گور یافت در شکمش
بیگمان شد که گور کیناندیش
خواندش از بهر کینهخواهی خویش
چنبری کرد پیش یزدان پشت
کهاژدها کشت و اژدهاش نکشت
خواست تا پای بر ستور آرد
رخش در صیدگاه گور آرد
گور چون شاه را ندید قرار
آمد از دور و در خزید به غار
شه دگرباره در گرفتن گور
شد در آن غار تنگنای به زور
چون قدر مایه شد به سختی و رنج
یافت گنجی و برفروخت چو گنج
خسروانی نهاده چندین خُم
چون پری روی بسته از مردم
گورخان را چو گور در خُم کرد
رفت از آن گورخانه پی گم کرد
شه چو بر قفل گنج یافت کلید
و اژدها را ز گنج خانه برید
آمد از تنگنای غار برون
گشت جویای راه و راهنمون
ساعتی بود و خاصگان سپاه
به طلب آمدند از پی شاه
چون یکایک به شاه پیوستند
گرد بر گرد شاه صف بستند
شاه فرمود تا کمربندان
هم دلیران و هم تنومندان
راه در گنجدان غار کنند
گنج بیرون برند و بار کنند
سیصد اشتر ز بختیان جوان
شد روانه به زیر گنج روان
شه که با خود حساب گور کند
و اژدها را اسیر گور کند
لاجرم عاقبت به پارَنجَش
هم سلامت دهند و هم گنجش
چون به قصر خَوَرْنَق آمد باز
گنجپرداز شد بهنوش و بهناز
ده شتر بار از آن به حضرت شاه
ارمغانی روانه کرد به راه
دَهِ دیگر به منذر و پسرش
داد با آن طرایف دگرش
صرف کرد آن همه به بی خوفی
فارغ از مشرفان و مستوفی
وین چنین چند گنجخانه گشاد
به عزیزی ستد به خواری داد
گفت منذر که نقشبند آید
باز نقشی ز نو برآراید
نقشبند آمد و قلم برداشت
صورت شاه و اژدها بنگاشت
هرچه کردی بدین صفت بهرام
بر خَوَرْنَق نگاشتی رسام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: بهرام در حین شکار به غاری میرسد و با اژدهایی عظیمالجثه مواجه میشود. او ابتدا با شک و حیرت به اژدها نگاه میکند و سپس تصمیم میگیرد که به آن حمله کند. با نشانهگیری دقیق، تیر را به چشم اژدها میزند و آن را میکشد. پس از کشتن اژدها، به درون غار میرود و گنجینهای را مییابد. با دستیابی به گنج، به قصر بازمیگردد و با غرور و شادی، ثروت را با دربار تقسیم میکند و نقش این نبرد را به تصویر میکشد.
هوش مصنوعی: روزی بهرام در کاخ و باغ بهشتمانند خود به بادهنوشی پرداخت و کشتی شادیاش را بر دریای شراب روان کرد.
هوش مصنوعی: چند جام باده را سرسری و پیاپی نوشید و از سر مستی به سوی صحرا رفت.
هوش مصنوعی: برای شکار کمند گشود و در پی گورخران، گور (گودال و دام) بسیاری کند؛ یعنی گورخران بسیاری را از پا درآورد.
هوش مصنوعی: از بس گورخر که به نیروی خود شکار کرد، سراسر دشت از استخوان گورخران پر شد.
هوش مصنوعی: سرانجام گورخر مادهای پیدا شد که از زیباییاش شور و غوغایی در جهان افکند.
هوش مصنوعی: اندامی لطیف چون خیالی آسمانی داشت، شادابروی و گشادهپیشانی بود.
هوش مصنوعی: پشتش صاف و درخشان چون شمش زر بود و شکمش سفید، گویی به شیر و شکر اندوده شده بود.
هوش مصنوعی: خطی سیاه چون مشک از سر تا دمش کشیده شده بود و از کفل تا سم خالهای پیاپی داشت.
هوش مصنوعی: به جای کمربند، نواری سرخرنگ چون پارچهٔ ابریشمی گلناری بر تن داشت.
طلل یعنی هیکل
هوش مصنوعی: چون آتشی بود که با گیاه خویشاوند شده، یا چون گلرخی که جامهٔ پشمینهٔ درویشان پوشیده است؛ یعنی زیباییاش در پوستی ساده نهفته بود.
هوش مصنوعی: ساق پایش راست و باریک چون تیر جنگجویان بود و گوشهایش تیز و برافراشته چون خنجر الماسگون.
گریوه یعنی شیب، سراشیبی
هوش مصنوعی: بر پشتش نواری از چرم سیاه بود، چنانکه گویی جای زین میان دو راه مانده است.
هوش مصنوعی: خط تیرهٔ پوستش بر آن پوست روشن همان جلوهای را داشت که سیاهی بر نقره میبخشد.
هوش مصنوعی: پهلویش پر از پیه و گردنش پر از خون بود؛ یکی به سفیدی مروارید و دیگری به سرخی عقیق.
هوش مصنوعی: گویی پارچهٔ خز سرخ بر تنش تنیده بودند و خونش در رگهای گردنش چون تسمهای پیدا بود.
دوالکباز یا دوالباز یعنی آن که با دوال و حلقه و قلاب بازی میکند و نمایش میدهد.
هوش مصنوعی: کفلش با دمش هماهنگ بود و گردنش با سمش در تاختن همگام و سربلند.
هوش مصنوعی: گورخر بهرام را دید و با تمام نیرو گریخت و بهرام گور در پی آن گورخر تاخت.
هوش مصنوعی: به راستی گورخری جوان و تیزرو بود و بهرام شکارگر گور چون شیر از پیاش میدوید.
هوش مصنوعی: از آغاز روز تا هنگام نیمروز، گورخر میگریخت و بهرامِ شیرمانند در دنبالش بود.
هوش مصنوعی: شاه اسبش را از دنبال آن گورخر برنگرداند؛ چگونه میتوان از گور روی گرداند؟ (با ایهامی به گور به معنای مرگ و قبر که از آن گریزی نیست).
هوش مصنوعی: گورخر پیشاپیش و بهرام گور از پس آن میرفت و جز این دو کسی دیگر در میان نبود.
هوش مصنوعی: تا آنکه به غاری دور از دشت رسید که هرگز پای آدمی به آن نرسیده بود.
هوش مصنوعی: وقتی بهرامِ شکارگر به دنبال شکار به آنجا رسید، اژدهایی را دید که بر دهانهٔ غار خوابیده است.
هوش مصنوعی: اژدها مانند کوهی از قیرِ سیاه بود که پیچوتاب خورده بود و برای شکار کردن آماده و مهیا بود.
هوش مصنوعی: آتشی بود به رنگ دود سیاه، مانند آتشی که از دودکش سر بیرون بیاورد؛ یعنی سیاه بود و از دهانش آتش و دود برمیخاست.
هوش مصنوعی: مانند درختی بیبار و بیبرگ بود؛ گویی نگهبان دوزخ و واسطهٔ مرگ بود.
هوش مصنوعی: دهانی داشت به فراخی دهانهٔ یک غار و در جهان کاری جز نابود کردن نداشت.
هوش مصنوعی: بچهٔ گورخر را خورده و سیر شده بود و برای شکار کردن گستاخ و دلیر گشته بود.
هوش مصنوعی: شاه چون این بلا را در سر راه دید، با دیدن اژدها خودش نیز مانند اژدها خشمگین و آمادهٔ نبرد شد.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ شکار گور، از شوق و هیجانِ این شکار تازه از یادش رفت؛ دست بر ران زد و پا محکم کرد و آمادهٔ کار شد.
هوش مصنوعی: در شگفت ماند که این چه شکاری است و چه حکمتی در کار بود که گور مرا به اینجا آورد.
هوش مصنوعی: یقین کرد که آن گورِ غمدیده از دست این اژدها ستم کشیده است.
هوش مصنوعی: گور شاه را به اینجا آورده بود، چون میدانست که شاهِ دادگر داد ستمدیده را از ستمگر میگیرد.
هوش مصنوعی: بهرام با خود گفت: اگر بگویم این اژدهاست و کار من با گور است، به سبب این خیانت تا گور شرمسار خواهم بود.
هوش مصنوعی: کار من دادگری دربارهٔ گور و ستاندن حق اوست؛ از جان خود نمیترسم، هرچه پیش آید بگذار بیاید.
از میان تیرهای دوشاخه، دنبال مقراضه ای (که این هم نوعی تیر دوشاخه است) گشت که دورپرواز (فراخ آهنگ) باشه.
توز: پوست درختی است که بر کمان کشند تا محکم شود، از آن کاغذی بادوام نیز میساختهاند.
هوش مصنوعی: اژدها چشمهایش را گشاده و باز کرده بود که تیر دوشاخه از شست شاه رها شد.
هوش مصنوعی: هر دو شاخهٔ تیر در هر دو چشم اژدها نشست و راه دیدن جهان را بر او بست.
هوش مصنوعی: با دو نوک تیزِ آن پیکانِ سوراخکننده، هر دو چشم اژدهای سیاه سوراخ شد.
هوش مصنوعی: وقتی عرصه بر اژدها تنگ شد، شاه مانند نهنگ بر او حمله برد.
هوش مصنوعی: دلیرانه تبرزینی بر گلوی او فرود آورد، همانگونه که شیر پنجه بر تن گور میزند.
هوش مصنوعی: آن تبرزینِ بزرگ و ششپهلو، کام و گلوی اژدها را درید.
هوش مصنوعی: فریادی سخت از اژدها برخاست و مانند تنهٔ درختی که فرو افتد، با سر بر زمین افتاد.
هوش مصنوعی: شاه از آن پیچوتاب و هیبت نترسید؛ همانگونه که ابر از گردنهٔ کوه نمیترسد.
هوش مصنوعی: با شمشیر سرِ آن اهریمن را برید؛ دشمن را کشت و سرش را جدا کرد.
هوش مصنوعی: اژدها را از دهان تا دم شکافت و بچهٔ گور را در شکمش یافت.
هوش مصنوعی: بهرام یقین کرد که گورخر کینهجو او را به آنجا کشانده بود تا انتقام بچهاش را از اژدها بگیرد.
هوش مصنوعی: در برابر خدا پشت خم کرد و سپاس گزارد که او اژدها را کشت و اژدها او را نکشت.
هوش مصنوعی: خواست سوار اسب شود و مرکبش را به سوی شکارگاه گورخر براند.
هوش مصنوعی: گورخر چون دید شاه آرام نگرفته و قصد رفتن دارد، از دور پیش آمد و به درون غاری خزید.
هوش مصنوعی: شاه بار دیگر برای گرفتن گورخر، با زحمت و زور وارد آن غار تنگ شد.
هوش مصنوعی: چون اندکی با سختی و رنج پیش رفت، گنجی یافت و از شادی مانند گنج درخشان شد.
هوش مصنوعی: در آنجا خمهای بسیار شاهانه پر از گنج نهاده بود که مانند پری، رویشان از چشم مردم پنهان بود.
هوش مصنوعی: گورخر چون بهرام، خداوندگار گوران، را به آن خمهای گنج رساند، از آن غارِ گورمانند بیرون رفت و ناپدید شد.
هوش مصنوعی: شاه چون کلید قفل گنج را یافت و دست اژدها را که نگهبان گنج بود از گنجخانه کوتاه کرد،
هوش مصنوعی: از تنگنای غار بیرون آمد و در پی راه و راهنما گشت.
هوش مصنوعی: اندکی گذشت و نزدیکان و خاصان سپاه در جستوجوی شاه از پی او رسیدند.
هوش مصنوعی: وقتی یکییکی به شاه رسیدند، گرداگرد او صف کشیدند.
هوش مصنوعی: شاه به خدمتگزاران کمربسته، که هم دلیر بودند و هم نیرومند، فرمان داد،
هوش مصنوعی: که به گنجینهٔ درون غار راه باز کنند، گنج را بیرون بیاورند و بار کنند.
هوش مصنوعی: سیصد شتر جوان بختی زیر بار گنج روان شدند.
هوش مصنوعی: شاهی که حق گورخر را در نظر بگیرد و اژدها را به خاطر گورخر مغلوب کند، یعنی داد ناتوان را از ستمگر بستاند،
هوش مصنوعی: ناگزیر سرانجام در پاداش رنجش هم سلامت و هم گنج به او میدهند.
هوش مصنوعی: چون به کاخ خورنق بازگشت، با خوشی و ناز به خرج کردن گنج پرداخت.
هوش مصنوعی: ده بار شتر از آن گنج را به رسم ارمغان به درگاه شاه فرستاد.
هوش مصنوعی: ده بار دیگر را با چیزهای نفیس دیگر به منذر و پسرش بخشید.
هوش مصنوعی: همهٔ آن گنج را بیهیچ ترس و بینیاز از حسابرسان و ناظران دیوانی خرج کرد.
هوش مصنوعی: چندین گنجخانهٔ اینچنین را گشود؛ آنها را با ارج به دست آورد و بیدریغ و سخاوتمندانه بخشید.
هوش مصنوعی: منذر گفت که نقاشی بیاید و دوباره نقشی تازه بیاراید.
هوش مصنوعی: نقاش آمد، قلم برداشت و تصویر شاه و اژدها را کشید.
هر چه بهرام کرده بود بدین صفت و شرح (که آمد) نقاش بر کاخ خَوَرنق نقش کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.