دیده را دیدار خور خیره کند
نور صافی چشم را تیره کند
دیده آب آرد چو بیند آفتاب
دیدن خورشید نتوان جز در آب
مهر اندر آب صافی ظاهر است
هر چه این صافیتر آن پیداتر است
صاف کن این آب خاکآلود را
در عدم پیدا ببین موجود را
عکس مهر ار بیند اندر آب کس
آب ننماید همان مهر است و بس
آفتاب انداخته عکس اندر آب
آب ناپیدا و پیدا آفتاب
آب محسوس آید از حس دگر
لیک دید مهر نتوان بی بصر
باید اعمی گر شود جویای آب
لیک در آب او نبیند آفتاب
تا همان اعمی و عالم همچو آب
نور حق پیدا در آن چون آفتاب
گاه ریزیمش به سر گه بر بدن
گاه آریمش به لب گه در دهن
گر رود در آب و گردد غرقه کس
یا خورد چندان که بر بندد نفس
حس لمس و ذوق کی بیند جز آب
دیده باید تا ببیند آفتاب
خواست تا آسان کند دیدار خویش
پردهها بر بست بر رخسار خویش
چرخ و ماه و آفتاب آمد پدید
آفتابش را سحاب آمد پدید
آسمان آمد نقابی بر رخش
آفتاب و مه سحابی بر رخش
گر سخن بی پرده خواهی پرده نیست
روی اندر پرده پنهان کرده نیست
بی حجاب و بی سحاب و بی نقاب
آفتاب است آفتاب است آفتاب
خامش ای دل کاین سخن در پرده به
راز از بیگانه پنهان کرده به
تا نسوزد هرچه بود و هرچه هست
از نکویی بر جمالش پرده بست
آفتابی گشت پیدا در سحاب
یا در آب افتاد عکس آفتاب
آفتابی بحر زای و ابر خیز
آفتابی در دل هر قطره نیز



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این مثنوی با تمثیل خورشید و آب نشان میدهد که نور خدا را نمیتوان مستقیم دید و تنها در آینهٔ جهان و دلِ صاف میتوان مشاهده کرد. شاعر میان حواس ظاهری که فقط آب (جهان مادی) را درمییابند و بینش دل که خورشید (حق) را میبیند فرق میگذارد. سپس میگوید خدا از لطف، آسمان و ماه و خورشید را پردهٔ جمال خود کرد، اما در حقیقت پردهای نیست و جز او چیزی نیست؛ آنگاه دل را به خاموشی و رازداری فرامیخواند و با تصویر خورشید نهفته در هر قطره به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: نگاه کردن به خورشید چشم را خیره میکند و نور بسیار صاف و تند، چشم را تار و تاریک میسازد.
هوش مصنوعی: چشم وقتی به خورشید مینگرد اشک میریزد؛ خورشید را جز در آب (بازتابش در آب) نمیتوان دید.
هوش مصنوعی: خورشید در آب زلال نمایان میشود و هرچه آب صافتر باشد، خورشید در آن آشکارتر است.
هوش مصنوعی: این آب گلآلود (دل و وجود خود) را صاف کن تا هستیِ حقیقی را در عدم، یعنی در آینهٔ جهانِ نیستنما، آشکار ببینی.
هوش مصنوعی: اگر کسی تصویر خورشید را در آب ببیند، دیگر آب به چشمش نمیآید و فقط خورشید را میبیند.
هوش مصنوعی: خورشید تصویرش را در آب انداخته است؛ آب پنهان میماند و خورشید آشکار است.
هوش مصنوعی: آب را با حواس دیگر (مانند لامسه و چشایی) هم میتوان دریافت، اما دیدن خورشید بدون چشم ممکن نیست.
هوش مصنوعی: نابینا هم ممکن است در جستوجوی آب باشد و آن را بیابد، ولی در آب خورشید را نمیبیند.
هوش مصنوعی: مَثَل این است که آن نابینا همان انسان غافل است و جهان مانند آب، و نور خدا در جهان مانند خورشید در آب پیداست.
هوش مصنوعی: آب را گاه بر سر و تن میریزیم و گاه به لب و دهان میبریم؛ یعنی از جهان بهرهٔ حسی میبریم.
هوش مصنوعی: اگر کسی در آب فرو رود و غرق شود یا چندان بنوشد که نفسش بند آید،
هوش مصنوعی: باز هم حس لامسه و چشایی جز آب چیزی درنمییابد؛ برای دیدن خورشید، چشم (بینش دل) لازم است.
هوش مصنوعی: خداوند خواست دیدن خود را برای آفریدگان آسان کند، پس پردههایی بر چهرهٔ خویش افکند.
هوش مصنوعی: آسمان و ماه و خورشید پدید آمدند؛ گویی برای خورشیدِ جمال او ابری پدید آمد تا تابش آن تحملپذیر شود.
هوش مصنوعی: آسمان نقابی بر چهرهٔ او شد و خورشید و ماه ابری بر رخسار او.
هوش مصنوعی: اما اگر سخن را بیپرده بخواهی، در حقیقت پردهای در کار نیست و او چهرهاش را پنهان نکرده است.
هوش مصنوعی: بی هیچ حجاب و ابر و نقابی، فقط خورشید (حق) است که آشکار است و جز او چیزی نیست.
هوش مصنوعی: شاعر به دل خود میگوید: خاموش باش، که این سخن بهتر است در پرده بماند و راز از نامحرمان پوشیده باشد.
هوش مصنوعی: از سر لطف و نیکویی بر جمال خود پرده کشید تا هر آنچه بوده و هست از تابش آن نسوزد.
هوش مصنوعی: گویی خورشیدی در میان ابر پیدا شد، یا تصویر خورشید در آب افتاد.
هوش مصنوعی: خورشیدی که دریاها و ابرها از او پدید میآیند و در دل هر قطره نیز خورشیدی از او هست؛ یعنی هر ذره جلوهگاه اوست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.