یاربت بر لب ولی دل غافل است
کز لبت تا دل هزاران منزل است
گر زبان با جان و لب با دل یکیست
از دعا تا مدعا حاصل یکیست
وانکه سازد با دعا لب را قرین
نی دعا با مدعا شد همنشین
آنکه جان پیوسته دارد با خدا
از دعا لب بست و دل از مدعا
بندهام وز بندگی شرمندهام
شرم بادم زین که گویم بندهام
من کیم شایستهٔ جرگ سگان
کی شمارندم ز جمع بندگان
گفت آن شاهنشه ملک یقین
مفخرالکونین امیرالمؤمنین
وقت آنکس خوش که در آن زندگی
وقت خود را بگذراند چون سگی
زانکه ده حال نکو در وی بود
کانکه در وی نیست مؤمن کی بود
در میان خلق او را قدر نیست
هر که مسکین است با این حال زیست
دور او را هست فقر و نیست مال
وندرین حالت مجرد را هُمال
سوم آن باشد که او هرگز نَجُست
مسکنی معلوم و مأوایی درست
خود بساط اوست سرتاسر زمین
از علامات توکل باشد این
چارم اکثر وقت را جایع بود
این صفت از صالحان شایع بود
پنجم او را صاحب او گر زند
باز بر درگاه او خوش میتند
حاشلله ترکِ آن در گوید او
یا دری غیر از در او جوید او
از علامات مرید اینست کو
از جفا هرگز نگردد غیر جو
سادس او شب را نخوابد جز قلیل
وین صفت باشد محبان را دلیل
سابع آنکس را که شد فرمانبرش
گر زند سد بار و راند از درش
چون بخواند باز آید شاد و خوش
نه دلی پر حقد و نه رویی ترش
راندن و خواندن بود یکسان بر آن
باشد این حال از خصال خاشعان
ثامن اکثر حال او باشد سکوت
تاسع او خشنود از صاحب به قوت
این سکوتش از علامات رضاست
وین رضایش از قناعت مقتضاست
عاشر آن باشد که چون میرد سگی
نیست میراثیش پر یا اندکی
وین نباشد جز ممات زاهدین
ربالحقنی بهم فیالغابرین
ای خدای من، من آنم کز کرم
سوی هستی دادیم ره از عدم
ذات بیچونت چو کرد آهنک جود
هیچ را داد از کرامت هر چه بود
جود تو چون هیچتر از من ندید
تا کمال و فضل تو آرد پدید
هر چه مخزون بود در گنج عدم
یک به یک را زد به نام من رقم
قدرتت از نیستی هستیم داد
از تهیدستی زبر دستیم داد
چیستم من؟ نیستم، هستی تر است
آستینم من زبردستی تر است
راست گویم من هنوز آن نیستم
ور نگویم من تو دانی چیستم
ای ز بودت ظلمت ما را ظهور
ظلمت ما پردهٔ رخسار نور
ای تو ذاتت عدل و ای وصفت کرم
من نبودم قابل چندین نِعَم
نه همین بر مستحقان کافیی
عدل را عین و کرم را وافیی
خیر تو نازل به سوی ما همی
شر ما صاعد به سویت هر دمی
نعمتت بر من فزون شد از شمار
وانچه پیدا شد یکی بود از هزار
ای بسا نعمت که از من شد نهان
یا که خود پیدا و من غافل از آن
این یکی نعمت که ای دادار غیب
بر من از رحمت شدی ستار عیب
هستی و نیکوییم بود و نبود
لطفت آن پیدا و این پنهان نمود
زشتیم را دادی آیین جمال
ظلمتم را نور و نقصم را کمال
پای تا سر عیب چون دیدی همی
عیب من از خلق پوشیدی همی
هم ز تو دارم امید ای ذوالمنن
که ز من پنهان نماند عیب من
آزمایش را گهی در ابتلا
کرد و سد نعمت نهان در یک بلا
گر جفا کردم وفا دیدم ز تو
گر خطا کردم عطا دیدم ز تو
جای شکر از من تو عصیان یافته
من به پاداش تو احسان یافته
من کجا و ذکر منتهای تو
من کجا و شکر نعمتهای تو
شاعران را شکر نعمت مدحت است
خادمان را شکر نعمت خدمت است
نعمتی را شکر اگر هم کردهام
جای خدمت مدحتی آوردهام
نعمتت افزونتر آمد از قیاس
چون قیاسش نیست چون بتوان سپاس
ره نمودی برده ره از غفلتم
پند دادی سختتر شد قسوتم
نیکویی کردی به اعطای جمیل
من به عصیان سر کشیدم ای خلیل



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به حیات دینی و بندگی انسان اشاره دارد و بیان میکند که فاصله میان زبان و دل انسانها بسیار زیاد است. او به این نکته میپردازد که کسی که به خدا نزدیک است، باید در دعا و عمل خود یکپارچه باشد و از غفلت پرهیز کند. شاعر از ویژگیهای یک مومن واقعی میگوید که شامل درک فقر و اخلاص در بندگی، سکوت، و تسلیم در برابر اراده خدا است. همچنین، به نعمتهای خداوند و ناتوانی انسان در قدردانی از آنها اشاره میکند و این را که بسیاری از نعمتها بر او آشکار نیستند. در نهایت، او خود را در مقابل بزرگی خداوند ناچیز میداند و انتظار رحمت و بخشش دارد.
هوش مصنوعی: «یارب» را بر زبان میآوری، ولی دلت غافل است؛ میان زبان تو و دلت فاصلهای به اندازهٔ هزاران منزل هست.
هوش مصنوعی: اگر زبان با جان و لب با دل هماهنگ باشد، دعا و خواسته یکی میشوند و دعا به نتیجه میرسد.
هوش مصنوعی: اما کسی که فقط لبش را با دعا همراه میکند و دلش همراه نیست، دعایش به خواستهاش نمیرسد.
هوش مصنوعی: کسی که جانش همیشه با خداست، لب از دعا بسته و دل از خواستن خالی کرده است؛ نیازی به خواستن ندارد.
هوش مصنوعی: بندهٔ خدا هستم، ولی از بندگی ناقص خود شرمندهام؛ و حتی شرمم باد که ادعا کنم بندهام.
هوش مصنوعی: من کیستم؟ آیا شایستهٔ همنشینی با سگان درگاهم؟ پس چگونه مرا در شمار بندگان بیاورند؟
هوش مصنوعی: آن پادشاه سرزمین یقین، مایهٔ افتخار دو جهان، یعنی امیرالمؤمنین علی، چنین گفت:
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که در زندگی، روزگارش را مانند سگ بگذراند.
هوش مصنوعی: زیرا در سگ ده خصلت نیک هست که هر کس آنها را نداشته باشد، مؤمن واقعی نیست.
هوش مصنوعی: خصلت نخست اینکه در میان مردم قدر و منزلتی ندارد، و هر که مسکین و فروتن است همینگونه زندگی میکند.
هوش مصنوعی: خصلت دوم اینکه فقیر است و مالی ندارد، و در این حال همتای انسانهای وارسته و بیتعلق است.
هوش مصنوعی: خصلت سوم اینکه هرگز خانهٔ معین و پناهگاه ثابتی نمیجوید.
هوش مصنوعی: سراسر زمین فرش و بستر اوست، و این از نشانههای توکل بر خداست.
هوش مصنوعی: خصلت چهارم اینکه بیشتر اوقات گرسنه است، و این صفت در میان نیکوکاران رایج است.
هوش مصنوعی: خصلت پنجم اینکه اگر صاحبش او را بزند، باز با خوشی بر درگاه او میماند و گرد آن میگردد.
هوش مصنوعی: پناه بر خدا که آن در را رها کند یا در دیگری جز در صاحبش بجوید.
هوش مصنوعی: نشانهٔ مرید حقیقی هم همین است که با جفای مرادش هرگز جویای دیگری نمیشود.
هوش مصنوعی: خصلت ششم اینکه شبها جز اندکی نمیخوابد، و این صفت نشانهٔ عاشقان و دوستداران خداست.
هوش مصنوعی: خصلت هفتم اینکه اگر کسی که فرمانبردار اوست صد بار او را بزند و از در براند،
هوش مصنوعی: هر گاه دوباره صدایش کند، شاد و خوش بازمیگردد؛ نه کینهای در دل دارد و نه چهرهای ترش.
هوش مصنوعی: راندن و فراخواندن برایش یکسان است، و این حال از ویژگیهای فروتنان و خاشعان است.
هوش مصنوعی: خصلت هشتم اینکه بیشتر اوقات خاموش است؛ و خصلت نهم اینکه به هر روزی و خوراکی که صاحبش بدهد خشنود است.
هوش مصنوعی: این خاموشی نشانهٔ رضاست، و این رضا نتیجهٔ قناعت اوست.
هوش مصنوعی: خصلت دهم اینکه وقتی سگی میمیرد، هیچ میراثی، نه زیاد و نه کم، از او باقی نمیماند.
هوش مصنوعی: این همان مرگ زاهدان است که چیزی از دنیا به جا نمیگذارند؛ پروردگارا، مرا نیز به آنان ملحق کن.
هوش مصنوعی: ای خدای من، من همانم که از روی بخشش مرا از نیستی به هستی راه دادی.
هوش مصنوعی: هنگامی که ذات بیمانند تو آهنگ بخشش کرد، از روی کرم هر چه بود را به «هیچ» (یعنی من که نیست بودم) بخشید.
هوش مصنوعی: بخشش تو چیزی ناچیزتر از من نیافت، و مرا برگزید تا کمال و فضل تو آشکار شود.
هوش مصنوعی: هر چه در گنجینهٔ نیستی نهفته بود، یکییکی به نام من نوشته شد و به من رسید.
هوش مصنوعی: قدرت تو مرا از نیستی به هستی آورد و از تهیدستی به توانایی و برتری رساند.
هوش مصنوعی: من چیستم؟ من نیستم و هستی از آنِ توست؛ من تنها آستینم و دستِ برتر و توانا از آنِ توست.
هوش مصنوعی: اگر راست بگویم، من هنوز هم آن (هستیِ راستین) نیستم؛ و اگر هم نگویم، تو خود میدانی که من چه هستم.
هوش مصنوعی: ای کسی که تاریکیِ ما از هستی تو پدیدار شد؛ تاریکی ما پردهای است بر چهرهٔ نور تو.
هوش مصنوعی: ای که ذاتت عدل و صفتت بخشش است، من شایستهٔ اینهمه نعمت نبودم.
هوش مصنوعی: تو تنها برای سزاواران بسنده نیستی (بلکه به ناسزاواران هم میبخشی)؛ تو عینِ عدل و کرمِ کامل هستی.
هوش مصنوعی: نیکیِ تو پیوسته به سوی ما فرود میآید و بدیِ ما هر لحظه به سوی تو بالا میرود.
هوش مصنوعی: نعمتهای تو بر من از شمار بیرون است و آنچه آشکار شد تنها یکی از هزار بود.
هوش مصنوعی: بسا نعمت که از من پنهان ماند، یا آشکار بود و من از آن غافل بودم.
هوش مصنوعی: یکی از این نعمتها این است که ای آفریدگارِ دانای غیب، از سر رحمت عیبهای مرا پوشاندی.
هوش مصنوعی: هستی من بود و نیکوییام نبود؛ لطف تو آن هستی را آشکار کرد و این بینیکویی را پنهان نمود.
هوش مصنوعی: به زشتی من زیبایی دادی، تاریکیام را نور و کاستیام را کمال بخشیدی.
هوش مصنوعی: با اینکه مرا سراپا عیب میدیدی، عیبهایم را از مردم پوشاندی.
هوش مصنوعی: ای صاحب نعمتها، از تو امید دارم که عیبهایم از خودم پنهان نماند تا آنها را بشناسم.
هوش مصنوعی: گاهی برای آزمودن، مرا گرفتار بلا کردی و صد نعمت را در یک بلا پنهان ساختی.
هوش مصنوعی: اگر من جفا کردم از تو وفا دیدم، و اگر خطا کردم از تو بخشش دیدم.
هوش مصنوعی: تو به جای سپاس از من نافرمانی دیدی، و من در عوض از تو نیکی و احسان یافتم.
هوش مصنوعی: من کجا و توانِ یاد کردن منتهای تو، من کجا و شکر نعمتهایت.
هوش مصنوعی: شکر نعمت برای شاعران ستایشگویی است و برای خدمتگزاران خدمت کردن.
هوش مصنوعی: اگر هم نعمتی را شکر گفتهام، به جای خدمت تنها ستایشی آوردهام.
هوش مصنوعی: نعمت تو از اندازه و سنجش بیشتر است؛ چون قابل سنجش نیست، چگونه میتوان سپاسش را گزارد؟
هوش مصنوعی: راه را نشانم دادی اما غفلتم مرا از راه برد؛ پندم دادی اما سنگدلیام بیشتر شد.
هوش مصنوعی: ای دوست، تو با بخششهای نیکو به من نیکی کردی و من با نافرمانی سرکشی کردم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.