شمارهٔ ۸ - این قصیده ایضا در استدعای صحت و بیان مدحت ابوالفتح بهادر عبدالرحیم خان خانان بن بیرام خان گفته شده
مگر که صبح ز بالین آسمان برخاست
که او چو خاست غبار از دل جهان برخاست
محبتست که با درد شادکام نشست
اجابتست که با ضعف کامران برخاست
درین دو هفته به حق عطای صحت تو
گر آفتاب به کام دل از جهان برخاست
پی علاج تو عطار صبح را هر روز
درین ملالت و غم قفل از دکان برخاست
ز دیر یافتن صحت تنت خورشید
بر روی عیسی هر روز سر گران برخاست
صبا ز عارضه ات شمه ای به بستان گفت
چو کرد نامیه گوش از چمن فغان برخاست
بدیده نرگست از تن کشید بیماری
به جستجوی رخت رنگ از ارغوان برخاست
نسیم یافت سحر رتبت مسیحایی
از آنکه چون تو سبک روح و ناتوان برخاست
قضا تصدق بیماری تو می طلبد
پی نثار ز هر تن هزار جان برخاست
دعای صحت تو ذره ذره ام می کرد
ز جمله سوخته تر مغز استخوان برخاست
زبان ز شکر نبندم از اینکه عارض تو
چرا ز عارضه با کاهش و زیان برخاست
که در دو هفته مه از فربهی شود خورشید
ز بستر اول اگر زار و ناتوان برخاست
مگر مزور صحت دهند امروزت
که مرغ روح به پرواز از آشیان برخاست
فلک به سوی غذا خانه تو برد آتش
که شعله سحری عنبرین دخان برخاست
به ذوق آنکه مگس ران نعمت تو شود
صبا ز جیب چمن آستین فشان برخاست
حکیم دهر پی صحت تو از انجم
نهاده بر طبق شام ناردان برخاست
جهانیان گل و شکر کشند در آغوش
حکایتی مگرت از سر زبان برخاست
ز تب چو حسن تو افزود، شد عیان که چسان
به شعله رفت خلیل وز گلستان برخاست
سری به خرقه جهان برده بود در غم تو
که صبح دامن پر زر ز آستان برخاست
فغان ز خلق برآمد که خان خانانست
پی تصدق صحت درم فشان برخاست
عیار ناطقه عبدالرحیم خان که سخن
به نام او چو زر از سکه با نشان برخاست
ز فتح اوست چنان پر خروش خاطرها
که طفل را برحم بند از زبان برخاست
به جز سرای عطایش متاع خود نگشود
به هر دیار که آواز کاروان برخاست
اگر به مایده کاینات خوان آراست
هنوز منفعل از پیش میهمان برخاست
ایا مسیح مقالی که روز خدمت تو
ز شوق دل به عصای اجل توان برخاست
هنوز دولت تو شیرخواره بود که چرخ
به فکر کار تو چون دایه مهربان برخاست
به قصد مردمک چشم شیر شاخ گوزن
به دور عدل تو از سینه کمان برخاست
به یاد پاس تو سربرنداشت گر صد بار
قیامت از ته بالین پاسبان برخاست
سپهر جاه تو را طول و عرض می پیمود
ز هر طرف که ز جا خاست در میان برخاست
نسیم خشم تو بر هر که بی حجاب وزید
نقاب عصمتش از روی خاندان برخاست
ایا سپهر جنابی که اهل طاعت را
به درگه تو اجابت ز آستان برخاست
منم که پرورش روح می توانم داد
به شیر سینه که از مریم بیان برخاست
روایتست که شخصی در اشتیاق گهر
به خشگ ساختن بهر در جهان برخاست
ز بس که آب ز دریا به جهد برمی داشت
ز ساکنان وی از جهد او فغان برخاست
ز زیر آب گهر آن قدر برآوردند
که بر مراد دل خویش کامران برخاست
بدر نثاریت امروز من همان شخصم
که هرچه خواستم از بحر فکر آن برخاست
همیشه نخل قوی تا به تربیت گردد
چو با ضعیف نهالی ز بوستان برخاست
به خود ببال به صحت که نخلبند حیات
پی طراز تو با عمر جاودان برخاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیدهای در شادباش بهبود عبدالرحیم خان خانان از بیماری و ستایش اوست. شاعر نخست با تصویرهای طبیعت مانند صبح، صبا، نرگس و ماه، اندوه جهان در بیماری ممدوح و شادی از تندرستی او را وصف میکند و یادآور میشود که خان خانان برای صدقهٔ سلامت درم افشاند. سپس به بخشندگی، پیروزی، عدل و هیبت او میپردازد و با حکایت مردی که برای یافتن گوهر دریا را میکشید، خود را گوهرآور دریای اندیشه میخواند و با دعای عمر جاودان سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: گویی صبح از بستر آسمان برخاست، زیرا با برخاستن او غبار اندوه از دل جهان پاک شد. (کنایه از برخاستن ممدوح از بستر بیماری.)
هوش مصنوعی: این محبت است که با وجود درد شادمان نشست، و این اجابت دعاست که با وجود ضعف، کامیاب برخاست.
هوش مصنوعی: در این دو هفته، به سبب لطف خدا در بخشیدن سلامت به تو، اگر آفتاب با کامروایی از جهان برخاست (سزاوار بود).
هوش مصنوعی: برای درمان تو، عطار صبح در این روزهای ملال و اندوه هر روز قفل دکانش را برمیداشت و دکان میگشود.
هوش مصنوعی: خورشید از دیر رسیدن سلامت تنت، هر روز با دلگرانی و رنجش نسبت به عیسی برمیخاست (که چرا شفا نمیدهد).
هوش مصنوعی: باد صبا اندکی از بیماری تو را در باغ بازگفت؛ چون نیروی رویش گیاهان آن را شنید، از چمن ناله برخاست.
هوش مصنوعی: نرگس با چشم خود بیماری را از تن تو به خود کشید، و ارغوان در جستوجوی چهرهٔ تو رنگ از رویش پرید.
هوش مصنوعی: نسیم سحر مقام مسیحایی یافت، چون مانند تو سبکروح و ناتوان برخاست.
هوش مصنوعی: قضا برای بیماری تو صدقه میخواهد، و برای نثار کردن از هر تنی هزار جان آماده برخاست.
هوش مصنوعی: همهٔ ذرههای وجودم برای سلامت تو دعا میکرد، و مغز استخوانم از همه سوختهتر دعا کرد.
هوش مصنوعی: از شکر خاموش نمیشوم، اگرچه چهرهٔ تو از بیماری با لاغری و کاستی برخاست.
هوش مصنوعی: زیرا ماه اگر اول از بستر لاغر و ناتوان برخیزد، در دو هفته فربه میشود و چون خورشید میدرخشد.
هوش مصنوعی: گویا امروز غذای پرهیزی سلامت به تو میدهند، که مرغ جان از آشیانه به پرواز آمد.
هوش مصنوعی: آسمان برای آشپزخانهٔ تو آتش برد، چنانکه شعلهٔ سحر با دودی خوشبو چون عنبر برخاست.
هوش مصنوعی: صبا به شوق اینکه مگسران سفرهٔ نعمت تو شود، آستینافشان از گریبان چمن برخاست.
هوش مصنوعی: حکیم روزگار برای سلامت تو از ستارگان، دانههای انار بر طبق شامگاه نهاد و برخاست.
هوش مصنوعی: مردم جهان گل و شکر در آغوش میگیرند؛ گویا سخنی شیرین از زبان تو برآمد.
هوش مصنوعی: چون زیبایی تو از تب افزون شد، روشن شد که ابراهیم خلیل چگونه به آتش رفت و از گلستان برخاست.
هوش مصنوعی: جهان در غم تو سر در خرقه فرو برده بود، تا آنکه صبح با دامنی پر از زر از آستانه برخاست.
هوش مصنوعی: فریاد از مردم برآمد که این خانخانان است که برای صدقهٔ سلامت، درمافشان برخاسته است.
هوش مصنوعی: عبدالرحیم خان معیار سخن است؛ سخن به نام او مانند زری که سکه خورده، ارزشمند و نشاندار شد.
هوش مصنوعی: دلها از پیروزیهای او چنان پرخروش است که حتی بند از زبان کودک در رحم گشوده شد.
هوش مصنوعی: در هر دیاری که بانگ کاروان برآمد، کاروان کالای خود را جز در سرای بخشش او نگشود.
هوش مصنوعی: اگر سفرهای به اندازهٔ همهٔ هستی بیاراید، باز هم شرمسار از پیش مهمان برمیخیزد.
هوش مصنوعی: ای که سخنت چون مسیح جانبخش است، در روز خدمت تو حتی با عصای مرگ هم از شوق دل میتوان برخاست.
هوش مصنوعی: دولت تو هنوز شیرخواره بود که آسمان چون دایهای مهربان به فکر سامان کار تو برخاست.
هوش مصنوعی: در روزگار عدل تو، شاخ گوزن برای نشانه گرفتن مردمک چشم شیر، از سینه چون کمان برخاست؛ یعنی ضعیف بر قوی چیره شد.
هوش مصنوعی: پاسبان به یاد نگهبانی تو، اگر صد بار قیامت از زیر بالینش برخیزد، سر برنمیدارد و نمیخوابد.
هوش مصنوعی: آسمان طول و عرض جاه تو را میپیمود، و از هر سو که برخاست خود را در میانهٔ آن یافت.
هوش مصنوعی: نسیم خشم تو بر هر گستاخ بیپروایی وزید، پردهٔ آبروی خاندانش دریده شد.
هوش مصنوعی: ای که جایگاهت چون آسمان است، برای اهل طاعت، اجابت دعا از آستان درگاه تو برخاست.
هوش مصنوعی: من کسیام که میتوانم با شیر سینهٔ بیانم که از مریم سخن برآمده، روح را پرورش دهم.
هوش مصنوعی: روایت است که شخصی از شوق گوهر، برای خشک کردن دریای جهان برخاست.
هوش مصنوعی: از بس با تلاش آب از دریا برمیداشت، ساکنان دریا از کوشش او به فغان آمدند.
هوش مصنوعی: آنقدر از زیر آب گوهر برایش آوردند که به آرزوی دل خود کامیاب برخاست.
هوش مصنوعی: امروز در نثار گوهر سخن برای تو، من همان شخصم که هرچه از دریای اندیشه خواستم برآمد.
هوش مصنوعی: نخل نیرومند همیشه چون با نهال ناتوانی در باغ برخیزد، آن را پرورش میدهد؛ یعنی ممدوح باید شاعر ضعیف را بپروراند.
هوش مصنوعی: به سلامتت ببال، زیرا باغبان زندگی برای آراستن تو با عمر جاودان برخاسته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
جهان سروری و پشت دودمان خجند
که بندگیّ ترا اسمان بجان برخاست
نهال تو بر بستان سرای دانش و فضل
که با مکاشفه ات روشن از نهان برخاست
چو برگرفت بیانت تتق ز روی ضمیر
[...]
ز خواب، نرگس مست تو سر گران برخاست
خروش و ولوله از جان عاشقان برخاست
چه سحر کرد ندانم دو چشم جادوی تو؟
که از نظارگیان ناله و فغان برخاست
به تیر غمزه، ازین بیش، خون خلق مریز
[...]
به عهد حسن تو بس فتنه کز جهان برخاست
مرا هوای تو ای ماه مهربان برخاست
مگر میان تو گفتم درآورم به کنار
نشد کنار و بسی فتنه از میان برخاست
خلیل وار توانم نشست بر آتش
[...]
چو خط ز عارض آن فتنه جهان برخاست
ز سبزه موی بر اندام گلستان برخاست
بنفشه از دل آتش برون نیامده است
چسان ز روی تو این عنبرین دخان برخاست؟
چنان در آتش بیطاقتی فشردم پای
[...]
شبی که از دلم آه شرر فغان برخاست
سپندوار به تعظیمش آسمان برخاست
زمانه پرده نشین کرد صبح محشر را
ز خواب چاشت چو آن فتنه جهان برخاست
به گل ز خانه خود عندلیب محمل بست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.