ای نشسته خوش و بر تخت کشیده نخ
گر نخ و تخت بماندْت چنین بخ بخ
نیک بنگر که همی مرکب عمر تو
همه بر تخت همی تازد و هم بر نخ
تو نشسته خوش و عمر تو همی پرّد
مرغ کردار و بر او مرگ نهاده فخ
بر تو، ای فاخته، آن فخّ ترنجیده
ناگهان گر بجهد تا نکنی «آوخ »
ای چو گوساله نباشدْت همه ساله
شمر ماله و نه سبز همیشه طخ
با زمانه نچخد جز که جوانبختی
گر جوان است تو را بخت بر او بر چخ
لیکن این دولت بس زود به پا چفسد
خر به پا چفسد بیشک چو دود بر یخ
بخت چون با گلهٔ رنگ بیاشوبد
سرنگون پیش پلنگ افتد رنگ از شخ
بر مکش ناچخ و بر سرْت مگردانش
گر نخواهی که رسد بر سر تو ناچخ
که بر آنجای که پیوسته همی خواهی
ای خردمند تو را بنل و نه آزخ
اندر این جای سپنجی چه نهادی دل؟
چند کاشانه و گنبد کنی و مطبخ؟
این جهان مسلخ گرمابهٔ مرگ آمد
هر چه داری بنهی پاک در این مسلخ
بر سر دو رهی امروز بکن جهدی
تات بیتوشه نباید شد از این برزخ
در فردوس به انگشتک طاعت زن
بر مزن مشت معاصی به در دوزخ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به توصیف شرایط زندگی انسان و گذر عمر میپردازد. وی به خوشنشینی و غفلت انسانها از مرگ و فانی بودن دنیا اشاره میکند و یادآوری میکند که عمر مانند مرکبی است که همیشه در حال گذر است. او به مخاطب هشدار میدهد که زندگی دنیا فانی است و باید از فرصتها بهرهبرداری کند و به فکر آخرت باشد. در نهایت، او تأکید میکند که انسان باید از معاصی پرهیز کرده و در پی طاعت و کسب پاداش در زندگی پس از مرگ باشد.
هوش مصنوعی: ای کسی که با آرامش نشستهای و پاهایت را روی تخت دراز کردهای، اگر تخت و نخ همین طور باقی بماند، تو هم همینطور در راحتی و خوشی خواهی ماند.
هوش مصنوعی: بهدقت نگاه کن که سوار عمر تو، مانند سوار بر اسب، همواره بر تخت زندگی در حال حرکت است و در عین حال به طناب سرنوشت متصل است.
هوش مصنوعی: تو در آسودگی نشستهای و غافل از اینکه عمرت همچون پرندهای در حال پرواز است و مرگ بر آن سایه افکنده است.
هوش مصنوعی: ای فاخته، اگر ناگهان بر تو آن فخ (زینت)، که به سبکی و زیبا بودن تو اشاره دارد، بیفتد، نگو «آوخ» و ناراحت نشو.
هوش مصنوعی: ای کسی که مانند گوساله نیستی، هر سال در حال تلاش و تحمل زحمت هستی و همیشه در وضعیت بد قرار داری.
هوش مصنوعی: تنها جوانبختی با زمانه سازگار است و اگر جوانی در میان باشد، شانس و بخت تو نیز به سوی او خواهد چرخید.
هوش مصنوعی: این دولت (بخت) خیلی زود به سراغ مردم میآید و به آنها چسبیده میشود، مانند اینکه خر (حیوانی که به باربری و کارهای سنگین استفاده میشود) به پای خود میچسبد و نمیتواند حرکت کند، و بیتردید مثل دود بر روی یخ برمیخیزد و به سرعت ناپدید میشود.
هوش مصنوعی: وقتی بخت (سعادت) به سبب نگرانی و پریشانی (رنگ گلهٔ رنگ) به هم بریزد و مختل شود، انسان به وضعی میافتد که مانند شخصی است که در برابر پلنگ (خطر) قرار گرفته و از ترس یا ناگزیری رنگ رخسارش (شجاعت و آرامش) میپرد.
هوش مصنوعی: چون نمیخواهی به تو ناچ، که به معنای بد آید، نیاشوب و به آنچه نیکوست با کبر و تکبر نپرداز.
هوش مصنوعی: ای خردمند، در جایی که همیشه میخواهی و در جستجوی آنی، تو را نیرومند و با شتاب به آنجا نمیبرند و نباید امید زیادی به رسیدن به آن داشته باشی.
هوش مصنوعی: در این دنیای ناپایدار و بیثبات، چه چیزی را در دل خود قرار دادهای؟ تا چه حد برای خود مکان، خانه، و طاقی ساختهای و آشپزخانهای فراهم کردهای؟
هوش مصنوعی: این دنیا همچون گرمابهای است که در آن قصابی و مردن عادیست؛ بنابراین، هر چه که داری و ارزشمند است، باید آن را با پاکی و خلوص بگذارید، زیرا این زندگی سرای فناست.
هوش مصنوعی: امروز بر سر دو راهی قرار داری، تلاش کن که بدون توشه و زاد و توشه نمانی، زیرا نباید از این برزخ (معنی دورهٔ دنیوی و گذرگاه بین زندگی و آخرت) خالی وارد شوی.
هوش مصنوعی: در بهشت فقط با کمترین حرکات و عبادات خود، خود را شایستهٔ نعمتها کن، و هر گناه و خطایی را به دوزخ بسپار و از خود دور کن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.