پیشهٔ این چرخ چیست؟ مفتعلی
نایدش از خلق شرم و نه خجلی
یک هنرستش که عیب او ببرد
آنکه زوالی است فعلش و بدلی
صبر کنم با جهان ازانکه همی
کار نیاید نکو به تنگ دلی
از تو جهان رنج خویش چون گسلد
چون تو ازو طمع خود نمی‌گسلی؟
از پی نان آب‌روی خویش مبر
آب بکار آیدت کز آب و گلی
گرچه گلی تو چو آب‌روی بود
تو نه گلی بل طری و تازه گلی
گرت نباید بد و بلا و خلل
عادت کن بی بدی و بی خللی
گرت مراد است کز عدول بوی
دست بکش از دروغ و مفتعلی
فعل علی و محمد ار نکنی
خیره چه گوئی محمدی و علی؟
جلدی و مردی همی پدید کنی
تنگ دل و غمگنی و بی‌عملی
تا چو شبه گیسوان فرو نهلد
کی‌رهد ای خواجه کل ز ننگ کلی
چونکه نه مشغول کار خویش بوی؟
باد عمل چون ز سر برون نهلی؟
غافلی اندر نماز و چشم به در،
پیش شه از بیم دست در بغلی
پست نشستی تو و ز بی‌خردی
نیستی آگه که در ره اجلی
آتش و چیز حرام هر دو یکی است
خالد گفت از محمد النحلی
آتش بی‌شک به جانت در نشلد
چون تو به چیز حرام در نشلی
از قبل خشک ریش با همگان
روز و شب اندر خصومت و جدلی
سیم نباشدت اگر برون نکنی
مال یتیم از کف وصی و ولی
بی‌عسل و روغن است نانت و خوان
تا نستانی جهود را عسلی
بانگ به ابر اندرون و خانه تهی
تو به مثل مردمی نه‌ای، دهلی
نه ز خداوند توبه جوئی و نه
هیچ بخواهی ز بندگان بحلی
وای تو گر وعدهٔ خدای حق است،
ای عصی، و نیست این جهان ازلی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به بررسی حال و احوال انسان‌ها در مواجهه با مشکلات و ناتوانی‌های زندگی می‌پردازد. او تأکید می‌کند که انسان نباید از جهان و دنیای پیرامونش خشمگین یا ناامید شود و باید صبر پیشه کند. دعوت به صداقت و دوری از دروغ و فریب، از جمله اصولی است که شاعر به آن اشاره دارد. او به خطرات رفتارهای نادرست، به ویژه در زمینه کسب مال و حرام، هشدار می‌دهد و بر ضرورت کار و تلاش واقعی تأکید می‌کند. در ادامه، شاعر به اهمیت ایمان و پرهیز از گناهان پرداخته و به یادآوری زنده بودن حساب‌رسی الهی اشاره می‌کند.
هوش مصنوعی: پیشهٔ این دنیا چیست؟ هیچ کار و فعالیتی از طرف مردم باعث شرم یا خجالت او نمی‌شود.
هوش مصنوعی: یک هنری وجود دارد که تنها کسی می‌تواند عیب آن را بگوید که خود دچار زوال و نقص در کارهایش باشد.
هوش مصنوعی: صبر می‌کنم با این دنیا چون می‌دانم که هیچ کاری از دل تنگ و ناراحت من برنمی‌آید.
هوش مصنوعی: وقتی تو از دنیا و رنج‌های آن دل بریده‌ای، چرا باید دنیا از رنج‌های خود دل بکند حال آنکه تو هیچ‌گاه از آرزوها و خواسته‌هایت دل نمی‌کنی؟
هوش مصنوعی: برای تأمین نیازهای خود، دنبال آب‌روی خود نباش. آب، برای تو مفید نخواهد بود اگر فقط به دنبال آب و گل باشی.
هوش مصنوعی: اگرچه تو مانند گلی با آبرو به نظر می‌رسی، ولی در واقع، تو نه فقط یک گل، بلکه مانند شاخه‌ای تازه و زنده از گل‌ها هستی.
هوش مصنوعی: اگر نمی‌خواهی بدی و آسیب و نقصی در عادت‌هایت داشته باشی، باید از بدی و نقص دوری کنی.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی به خواسته‌ات برسی، باید از دورویی و تزویر دوری کنی و از دروغ دوری گزینی.
هوش مصنوعی: اگر به کارهای علی و محمد (دو شخصیت مقدس در اسلام) به درستی عمل نکنی، چگونه می‌توانی خود را پیرو محمد و علی بخوانی؟
هوش مصنوعی: تو به ظاهر کارهای نیکو انجام می‌دهی، ولی در واقع دل تنگ و غمگینی و بی‌عمل هستی.
هوش مصنوعی: ای خواجه، تا زمانی که موی‌های تو مانند گیسوان تو بر روی پیشانی‌ات بیفتد و تو را از ننگ و عیب خلاص کند، چه کسی از این وضعیت رهایی خواهد یافت؟
هوش مصنوعی: چرا مشغول کار خود نیستی؟ وقتی که باد عمل (هوا و حالت) را از سر بیرون می‌کنی، چه حالتی خواهی داشت؟
هوش مصنوعی: تو در حال نماز غافل و بی‌خبر از خودی، با چشمانی به انتظار در، مثل کسی هستی که از ترس گرفتار شدن به دست پادشاه، دستش را در دامن خود پنهان کرده است.
هوش مصنوعی: تو در جایگاه پستی نشسته‌ای و از نادانی آگاه نیستی که در مسیر مرگ قرار داری.
هوش مصنوعی: آتش و چیز حرام هر دو یکسان هستند؛ خالد (که احتمالاً اشاره به یک شخص حقیقی یا افسانه‌ای دارد) این را از محمد نَحلی (شخصی که به نظر می‌رسد به او اشاره شده) نقل کرده است.
هوش مصنوعی: آتش قطعاً به جان تو آسیب می‌زند، همان‌طور که تو به چیزی ناپاک و حرام آسیب می‌زنی.
هوش مصنوعی: تو به خاطر اینکه به دیگران آزار می‌زنی و با آنها در جدال و نزاع به سر می‌بری، از همان ابتدا همچون موهای خشک شده، قطعاً از محبت و دوستی بی‌بهره‌ای.
هوش مصنوعی: اگر مال یتیم را از دست وصی و سرپرست خارج نکنی، حتی اگر به قدر سیم و نقره هم باشد، بی‌فایده است.
هوش مصنوعی: نان تو بی‌عسل و روغن است، مانند خوانی که بدون چاشنی و مزه است، تا زمانی که نتوانی برای یهودی (جهود) عسلی فراهم کنی. این بیت به معنی بی‌مزه و بی‌ارزش بودن زندگی یا نعمت‌هاست، زیرا اشاره به تأثیر روابط اجتماعی و حس نوع‌دوستی دارد.
هوش مصنوعی: صدای تو در آسمان (به طعنه) و خانه‌ات خالی است. تو به مانند مردمی نیستی و نه هیچ خاصیتی داری.
هوش مصنوعی: تو نه از خداوند توبه می‌خواهی و نه هیچ چیزی از بندگان را می‌خواستی.
هوش مصنوعی: ناراحت باش اگر وعدهٔ خداوند حقیقی به تو برسد، ای نافرمان، زیرا این دنیا ابدی نیست و پایدار نخواهد ماند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای به خطاها بصیر و جلد وملی
نایدت از کار خویش، خود خجلی
هیچ نیابی مرا ز پند و قران
وز غزل و می به طبع در بشلی
حاصل ناید به جسم و جان تو در
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.