ای مانده به کوری و تنگ حالی
بر من ز چه همواره بد سگالی
از کار تو دانی که بیگناهم
هرچند تو بدبخت و تنگ حالی
دانی که تو چون خوار و من عزیزم؟
زیرا که منم زر و تو سفالی
از جهل که آن ملک توست، جانم
چون جان تؤست از علوم خالی
نالیدنت از جهل خویش باید
از حجت بیچاره چند نالی؟
از مال مرا چیزهاست بهتر
چون دشمن من تو ز بهر مالی؟
فضل و خرد و مال گرد ناید
با زرق و خرافات و بدفعالی
هرچند که من چون درخت خرما
پر بارم و تو چون شکسته نالی
این حکم خدای است رفته بر ما
او بار خدای است و ما موالی
هرچند که پشم است اصل هردو
بسیار به است از پلاس قالی
گر تو به قفا با درفش کوشی
دانی که علی حال بر محالی
آن به که چو چیز محال جوید
اندیشهٔ تو گوش او بمالی
برتر مشو از حد و نه فروتر
هشدار و مقصر مباش و غالی
بر پایگه خویش اگر نباشی
جز رنج نبینی و جز نکالی
بنده چو خداوند خود نباشد
بر چیز زوالی چو لایزالی
هرچند که نیکو و نرم باشد
بر سر ننهد هیچ کس نهالی
هرچند که سیماند پاک هردو
بهتر ز حرامی بود حلالی
نوروز به از مهرگان اگرچه
هردو دو زمانند اعتدالی
ای گشته به درگاه میر چاکر
دعوی چه کنی خیره در معالی؟
دنیا چو رهی پیش من عیال است
تو پیش یکی چون رهی عیالی
گردن ندهد جز مر اهل دین را
این زال فریبندهٔ زوالی
دانا چو تو را پیش میر بیند
داند که تو بدبخت بر ضلالی
چون خویشتنی را رهی شدهستی
از بیخردیی خویش و بیکمالی
همواره دوان و در قفای شاهی
گوئی که مگر شاه را قذالی
مر باز جهان را به تن تذروی
مر یوز طمع را به دل غزالی
هر سر که کشید از رشی که هستی
وز پر طمعی نرم چون دوالی
گاهی به کشاکش دری و گاهی
بیکار که گوئی یکی جوالی
بر مذهب و بر رای میزبانی
بر خویشتن از ناکسی وبالی
وز سست لگامی و بیقراری
مر تیرک و مر ناک را مثالی
با باد جنوبی سوی جنوبی
با باد شمالی سوی شمالی
در دیگ خرافات کفچلیزی
در آینهٔ ناکسی خیالی
در مجلس با رود ساز و ساقی
تا وقت سحر مانده در جدالی
بر منبر شبگیر و بامدادان
با اخبرنائی و قال قالی
در مسجد دلتنگی و ملولی
در مجلس خوش طبع و بیملالی
در فحش و خرافات عندلیبی
در حجت و آیات گنگ و لالی
بیقول و جفاجوی و پر نفاقی
زیرا که عدوی رسول و آلی
گوئی که مسلمانم و ندیدی
هرگز تو مر اسلام را حوالی
تو روی محمد چگونه بینی
چون دشمن آلی ز بد خصالی
تا فعل تو این است وز نحوست
با دشمن آل نبی همالی
ای شاخ درخت ز قوم دوزخ
آن دان که نوالی اگر نوالی
جز سر به نگون قعر دوزخ
منحوس و نگون و بدنهالی
اکنون کن از آتش حذر که اکنون
بر چشمهٔ آب خوش زلالی
گر روی به آل پیمبر آری
از چاه برآئی به چرخ عالی
قارون شوی ار چند در سؤالی
خورشید شوی گرچه تو هلالی
امروز همی از سؤال نالی
وان روز بنالی ز بیسالی
آزاد شوی چون الف اگر چند
امروز به زیر طمع چو دالی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به شخصی که دارای تنگ حالی و بدخصال است، انتقاد میکند و به او هشدار میدهد که باید از جهل و بدی خود آگاه شود. او خود را با صفات مثبت و مفاهیم ارزشی نظیر علم و فضیلت معرفی میکند و در مقابل، صفات زشت و جهل را به فرد مقابل نسبت میدهد. شاعر به تفاوتهایی که میان او و این شخص وجود دارد اشاره میکند و تنبه میدهد که با دنبال کردن مال و دنیا، از راه صلاح و درستی دور خواهند شد. او تأکید میکند که اگر فرد، کار نیکو و درست انجام ندهد، عاقبت شایستهای نخواهد داشت و به بدبختی خواهد رسید. با اشاره به اهمیت دین و پیروان اهل حق، شاعر بر ضرورت اصلاح رفتار و اندیشه تأکید میکند.
هوش مصنوعی: تو که در وضعیت نگرانکننده و تنگدستی به سر میبری، چرا همیشه نسبت به من بدی میکنی و بر من وامیزاری؟
هوش مصنوعی: من بیگناهی تو را میشناسم، هرچند که خودت در حماقت و گرفتاری به سر میبری.
هوش مصنوعی: تو آگاه هستی که موقعیت و ارزش من مانند زر است و به همین دلیل با عزت هستم، اما تو مانند ظرف سفالی کمارزش و خوار هستی.
هوش مصنوعی: از نادانی، که این نادانی متعلق به توست، جان من مانند جان تو از دانش تهی است.
هوش مصنوعی: از نالیدن تو به خاطر جهل خود نمیتوان نتیجهای گرفت؛ باید به حجت بیچارهای که به تو تعلیم میدهد، غم نخوری و شکایت نکنی.
هوش مصنوعی: من از مال و ثروت خود چیزهایی دارم که از آنها بهتر است. چرا تو، بهخاطر مال، دشمن من شدهای؟
هوش مصنوعی: فضیلت، خرد و ثروت به دست نمیآید اگر درگیر خوداظهاریهای غیرواقعی و رفتارهای ناپسند باشیم.
هوش مصنوعی: من از نظر ظرفیت و فضیلت، مانند درخت پربار خرما هستم، اما تو که در وضع ضعیفی هستی، مانند نالی شکسته و بیفایده به نظر میرسید.
هوش مصنوعی: این حکم خداوندی است که بر ما اجرا شده و او بهعنوان منبع برکت و نعمت در زندگی ما وجود دارد و ما بندگان و تابعان او هستیم.
هوش مصنوعی: هرچند که ماده اصلی هر دو، پشم است، اما به خاطر بافت و شکلگیری، قالی از پلاس (پارچههای بیکیفیت) بهتر و باارزشتر است.
هوش مصنوعی: اگر تو از پشت با درفش (پرچم) مبارزه کنی، میدانی که علی (علی بن ابیطاولب)، در اوضاع غیرممکن و دشوار چگونه عمل میکند.
هوش مصنوعی: بهتر است که هرگاه به دنبال چیزی ناممکن و غیرممکن هستی، به جای اتلاف فکر، به حرفهای او گوش دهی و توجه کنی.
هوش مصنوعی: از حد خود فراتر نرو و کمتر از آن هم نشو؛ مراقب باش که از راه درست منحرف نشوی و به افراط و تفریط نیفتی.
هوش مصنوعی: اگر بر جایگاه خود استوار نباشی، تنها در رنج و سختی غرق میشوی و از خوبیها و نعمتها دور خواهی بود.
هوش مصنوعی: اگر بنده (بندگی) مانند خدایش نباشد، هیچ چیز پایدار نخواهد بود و همه چیز به زوال میرود، مانند حیات که زوالپذیر است.
هوش مصنوعی: هرچند که درختان زیبا و لطیف هستند، اما هیچکس در این دنیا نمیتواند درختی را بر سر خود بگذارد (به این معنا که نمیتواند بهراحتی به چیزهای خوب و نیکو دست یابد).
هوش مصنوعی: اگرچه هر دو (سیم و حرامی) بسیار زیبا و ارزشمند هستند، اما سیم (طلا و نقره) در پاکی و خلوص بهتر است و برتری دارد بر هر چیزی که به دست آمده از راه حرام (غیر مجاز).
هوش مصنوعی: نوروز از مهرگان بهتر است، هرچند که هر دو زمانهای متعادل و بینقصی هستند.
هوش مصنوعی: ای کسی که در درگاه شاه چاکر (خادمی) شدهای، چه ادعایی میتوانی داشته باشی در حالی که به چیزهای بزرگ و والا (معالی) خیره ماندهای؟
هوش مصنوعی: دنیا برای من مانند راهی است که در آن در حال سفر هستم و به نوعی وابسته به من است، در حالی که تو برای کسی دیگر مانند راهی هستی که او به آن وابسته است.
هوش مصنوعی: این پیرمرد فریبکار، که به زال تشبیه شده، تنها بر اهل دین تسلط و گردنکشی میکند و به دیگران احترام نمیگذارد.
هوش مصنوعی: وقتی دانایی تو را در برابر فرمانروایی ببیند، متوجه میشود که تو در راه اشتباه و بدبختی هستی.
هوش مصنوعی: هرگاه که فردی مانند تو، که خود را شناخته و از جهل و ناتمامی خود رهایی یافته، به راهی درست قدم میگذارد، در حقیقت به تحقق شخصیت واقعیاش دست یافته است.
هوش مصنوعی: همیشه در حال دویدن و دنبالهروی شاه هستی، گویی که تو شغالی هستی که در پی یک قذالی (غزال) است.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به توصیف دنیا به عنوان یک مکان فریبنده میپردازد و میگوید که برای دل آدمی مانند غزال، طمع مانند یوز (برخی از موجودات حیوانی استفاده از غزال را شکار میکنند) است؛ یعنی طمع میتواند مانند یوزی خطرناک باشد که دل را میگیرد و به چنگ میآورد.
هوش مصنوعی: هر کسی که از زندگی و زیباییهای این جهان دور شود، و به خاطر طمع و خواستههای خود، به خودخواهی و نرمی مانند دوالی (جنس نرم و لطیف) بپردازد، در واقع به وضعی نابهنجار دچار شده است.
هوش مصنوعی: گاهی در تلاش و جدال هستم و گاهی به نظر میرسد که بیتحرک و و بیکارم، انگار که یک جوالی (کیسهدار) هستم که هیچ کاری انجام نمیدهد.
هوش مصنوعی: میزبان بر اساس دین و نظر خود بر دیگران تعهد دارد و از اینکه از هیچکس، هیچ گناهی به دوش خود بگیرد، شانه خالی میکند.
هوش مصنوعی: از نداشتن و سستبودن بنیادها و بیثباتی، تیرک (نکتهسنجی) و ناک (نقص) را به عنوان نمونهای مطرح میکند.
هوش مصنوعی: با وزش باد جنوبی به سمت جنوب میروم و با وزش باد شمالی به سمت شمال میروم.
هوش مصنوعی: در میان خرافات و باورهای بیپایه و اساس، تصاویری در ذهن افراد ساخته میشود که از واقعیت دور است و تنها نشانهای از عدم درک صحیح آنها نسبت به حقیقت است.
هوش مصنوعی: در میزبانی که ساز و نوشیدنی فراهم است، تا سحر در حال گفتوگو و بحث هستیم.
هوش مصنوعی: در شب و صبح بر منبر، با ذکر و گفتگو، عدهای خبرهایی را نقل میکنند و به بحث و جدل میپردازند.
هوش مصنوعی: در مسجد، حالتی از دلتنگی و ناراحتی وجود دارد، در حالی که در مجلس خوشطبع و بیغم، فضایی شاد و بیدغدغه حاکم است.
هوش مصنوعی: این بیت به دو چیز اشاره دارد؛ در یکی، به سخنان زشت و بیپایهی افرادی مانند عندلیب (پرندهای خوشآوا که معمولاً در شعر به عنوان نماد زیبایی و عشق استفاده میشود) که دروغها و خرافات را پخش میکنند، و در دیگری به آیات و دلایلی که از وضوح و روشنی لازم برخوردار نیستند و به نوعی ناتوان از بیان مفهوم هستند. در کل، شاعر انتقادی به افرادی دارد که به جایشان به خرافات و سخنان بیمحتوا میپردازند.
هوش مصنوعی: تو از بیان و گفتار بیوفا و پر از نیرنگ و ریا هستی، زیرا که دشمن پیامبر و خاندان او هستی.
هوش مصنوعی: گویا تو فکر میکنی که من مسلمانم، اما هرگز مراتب واقعی اسلام را نمیشناسی و از آن دوری.
هوش مصنوعی: چگونه میتوانی چهرهٔ محمد (پیامبر اسلام) را ببینی در حالی که خودت از بدی رفتار و خصائل زشت برخورداری و به دشمنان اهل بیت او تعلق داری؟
هوش مصنوعی: اگر تو تا این حد به بدی و زشتی مشغولی و با دشمنان آل نبی (علیهالسلام) همدست هستی، این بدیهای تو ادامه دارد.
هوش مصنوعی: ای شاخهای از درخت دوزخیان، بدان که اگر عذابی بیفتی، نمیتوانی ناله و فریاد کنی.
هوش مصنوعی: به جز این که سر به زیر نگذارم و به قعر دوزخ خفت و بدبختی بروم، نتیجهای نیست.
هوش مصنوعی: اکنون از آتش دوری کن، زیرا در حال حاضر به چشمهٔ آب زلال و خوشی دسترسی داری.
هوش مصنوعی: اگر به اهل بیت پیامبر (آل پیمبر) روی آوردی، از چاه (مشکلات و سختیها) بیرون میآیی و به مقام والایی میرسی.
هوش مصنوعی: اگرچه تو به اندازه هلال کوچکی، اما اگر مانند قارون (شخصیت富تن و ثروتمند در تاریخ) در پرسشها و دانش کنجکاو باشی، میتوانی به درخشندگی و تابش خورشید دست پیدا کنی.
هوش مصنوعی: امروز از پرسش و دغدغههای خود شکایت میکنم و در گذشته هم به خاطر بیبرخی و کمعمری غصه میخوردم.
هوش مصنوعی: اگر چندین روز زیر فشار و طمع دیگران زندگی کنی، در نهایت مثل یک مرغ آزاد خواهی شد، مانند پرندهای که به راحتی میتواند پرواز کند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.