ناید هگرز از این یله گو باره
جز درد و رنج عاقل بیچاره
از سنگ خاره رنج بود حاصل
بیعقل مرد سنگ بود خاره
هرگز کس آن ندید که من دیدم
زین بیشبان رمه یله گوباره
تا پر خمار بود سرم یکسر
مشفق بدند برمن و غمخواره
واکنون که هشیار شدم، برمن
گشتند مار و کژدم جراره
زیرا که بر پلاس نه خوب آید
بر دوخته ز شوشتری پاره
از عامه خاص هست بسی بتر
زین صعبتر چه باشد پتیاره؟
چون نار پاره پاره شود حاکم
گر حکم کرد باید بیپاره
دزدی است آشکاره که نستاند
جز باغ و حایط و رزو ابکاره
ور ساره دادخواه بدو آید
جز خاکسار ازو نرهد ساره
در بلخ ایمناند ز هر شری
میخوار و دزد و لوطی و زنباره
ور دوستدار آل رسولی تو
چون من ز خاندان شوی آواره
زیشان برست گبر و بشد یکسو
بر دوخته رگو به کتف ساره
رست او بدان رگو و نرستم من
بر سر نهاده هژده گزی شاره
پس حیلتی ندیدم جز کندن
از خان و مان خویش به یکباره
چون شور و جنگ را نبود آلت
حیلت گریز باشد ناچاره
آزاد و بنده و پسر و دختر
پیر و جوان و طفل ز گاواره
بر دوستی عترت پیغمبر
کردندمان نشانهٔ بیغاره
هرگز چنین گروه نزاید نیز
این گنده پیر دهر ستمگاره
آن روزگار شد که حکیمان را
توفیق تاج بود و خرد یاره
ناگاه باد دنیا مر دین را
در چه فگند از سر پرواره
گیتی یکی درخت بد و مردم
او را به سان زیتون همواره
رفتهاست پاک روغن از این زیتون
جز دانه نیست مانده و کنجاره
امروز کوفتم به پی آنک او دی
میداشت طاعتم به سر و تاره
سودی نداردت چو فراشوبد
بدخو زمانه، خواهش و نه زاره
روزی به سان پیرزنی زنگی
آردت روی پیش چو هر کاره
روزی چو تازه دخترکی باشد
رخساره گونه داده به غنجاره
دریاست این جهان و درو گردان
این خلق همچو زبزب و طیاره
بر دین سپاه جهل کمین دارد
با تیغ و تیر و جوشن آن کاره
از جنگ جهل چونکه نمیترسی
وز عقل گرد خود نکشی باره؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به بیان رنجها و زحمتهای زندگی میپردازد و از درد و بیخود بودن انسانی سخن میگوید که در دنیای پر از فریب و خطرات زندگی میکند. او به کنایه به زندگی بیهدف و رمهوار اشاره میکند که انسانها در آن بیدنبالگری رنج میکشند. شاعر با انتقاد از حکام و جامعه، بر این باور است که در این جهان، علم و فهم واقعی به حاشیه رانده شده و جهل بر دنیا حاکم است. او در نهایت تأکید میکند که جهل و نادانی مانع از درک حقیقت و عقلانیت میشود و باید از این وضعیت ترسید و راهی برای فرار پیدا کرد.
هوش مصنوعی: اگر کسی از این گفتار بیپایه و اساس به درستی استفاده نکند، جز درد و رنج نصیب آدم عاقل و بیچاره نمیشود.
هوش مصنوعی: رنج و سختی در زندگی، نتیجهٔ کار کردن با مواد سخت و بیارزش مانند سنگ است، همانطور که مردان بیعقل، همچون سنگ خارا، تنها به دردسر و زحمت مبتلا میشوند.
هوش مصنوعی: هیچکس مانند من چنین چیزی را در این بیخبری و پریشانی ندیده است که گوسفندانی بیسروپا در این بیخوابی و بیدقتی سرگردانند.
هوش مصنوعی: زمانی که سرم غرق در مستی و خوابآلودگی بود، دوستانی خوب و مهربان داشتیم که به من توجه میکردند و غمهایم را درک میکردند.
هوش مصنوعی: اکنون که به هوش و هشیاری رسیدهام، افرادی که قبلاً با مهربانی با من بودند، به دشمنانی چون مار و کژدم تبدیل شدهاند و قصد آسیب رساندن دارند.
هوش مصنوعی: چون بر روی یک پلاس (پارچه) خوب نمینشینی، نمیتوان آن را با پارچهای از شوشتری (یک نوع پارچه نازک و ظریف) دوخت و تهیه کرد. در واقع، کیفیت و تناسب انتخاب پارچه مهم است.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که برخی از افراد عادی (عامه) به مراتب بدتر از افراد خاص (خاص) هستند و در اینجا به تعجب میپردازد که چه چیزی میتواند از این موضوع سختتر باشد.
هوش مصنوعی: هنگامی که آتش به قطعه قطعه درآید، اگر حاکم حکمی صادر کند، باید بیتوجه به قطعهقطعه شدن آتش عمل کند.
هوش مصنوعی: دزدی که به وضوح مشخص است، چیزی نمیبرد جز باغها، حیاطها و فضولات حیوانی.
هوش مصنوعی: اگر ساره، یکی از شخصیتهای داستان (احتمالاً یک زن) به او، یعنی دزد، شکایت کند، تنها خاکسار (مردی با اخلاق و پایینمرتبه) از او نمیترسد.
هوش مصنوعی: در بلخ مردم از هر گونه شر و فساد مانند میخواران، دزدان، و افراد فاسد دور و ایمن هستند.
هوش مصنوعی: اگر تو هم مانند من، که از خانوادهٔ خاندان پیامبر هستم، دوستدار آل رسول (پیامبر اسلام) هستی، آواره شدهای.
هوش مصنوعی: از آنها هیچ کس به گبر (بیدینی) ناپایدار نشده و ساره (همسر ابراهیم خلیل) با تمام قوت در جانب دیگر ایستاده و به کتف (شانه) او کشیده شده است.
هوش مصنوعی: او (که اشاره به نرسی دارد) به آن رگویی (کفش) که از جنس گبر (زرتشتیان) است، دست یافت و من نرسیدم به آن و بر سر خود نژندانه (نرم) سرخی را به بلندی هجده گز (اندازه) گذاشتهام.
هوش مصنوعی: تنها چارهای که برای فرار از مشکلات و بحرانها دیدم، ترک یکبارهٔ خانه و زادگاهم بود.
هوش مصنوعی: چون در شرایط سخت و درگیریها، راهی برای فرار و نجات وجود ندارد، انسان مجبور است با ناچاری مواجه شود.
هوش مصنوعی: همهٔ انسانها، چه آزاد و چه بنده، و همچنین پسران، دختران، پیران، جوانان و کودکان از گهواره (یعنی از زمان تولد) تا زمانی که جان در بدن دارند، به یکسان در این جنگ و شور درگیرند.
هوش مصنوعی: عترت پیغمبر به خانواده و نسل او اشاره دارد و در این بیت بیان میشود که بر دوستی و محبت به این خاندان، علامتی روشن و آشکار به ما داده شده است که از آن رونق و کرامت را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: هرگز چنین گروه متعالی و بزرگ و نیکو پیدا نخواهد شد، حتی اگر پیر و مظلوم این دهر (زمانه) باشد.
هوش مصنوعی: در آن زمان، حکیمان موفق به کسب مقام و اعتبار شدند و عقل و دانایی یار و یاور آنها بود.
هوش مصنوعی: ناگهان باد دنیا دین را به کجا پرتاب کرده و به چه وضعی انداخت که مانند پرندهای به پرواز درآمد.
هوش مصنوعی: دنیا مانند درختی است که ثمرهاش بدی است و مردم آن را به عنوان زیتونی که همیشه باقی میماند، میپسندند.
هوش مصنوعی: زیتون در اینجا به انسانی تشبیه شده که پس از سالها عمر، تنها خساست و اندک چیزهایی از او باقی مانده و دیگر از خوبیها و ویژگیهای مثبتش خبری نیست. فقط دانهای از او مانده که به درد نمیخورد و مهمتر از آن، روغنش که نشانهی فایده و خاصیت اوست، رفته و از بین رفته است.
هوش مصنوعی: امروز به کوفه رفتم تا ببینم او که عادت داشت در این روز از من پذیرایی کند، آیا هنوز به من توجه دارد یا خیر؟
هوش مصنوعی: اگر زمانه بدخلق باشد و در زندگی سختی داشته باشی، خواهش و آرزوی تو هیچ فایدهای نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: روزی خواهد رسید که همچون یک پیرزن سیاهپوست، چهرهات را به اشکالی زشت و ناخوشایند تغییر خواهد داد.
هوش مصنوعی: روزی مانند دختری جوان خواهد شد که چهرهاش مانند گل به زیبایی و ناز میخندد.
هوش مصنوعی: این جهان همانند دریا است و انسانها در آن همچون ماهی و پرنده هستند.
هوش مصنوعی: بر دین، سپاه جهالت کمین کرده است و با سلاحهایی از جمله شمشیر، تیر و زره به آن حمله میبرد.
هوش مصنوعی: چرا از جنگ با جهل نمیترسی و بار سنگینی که ناشی از نداشتن عقل است را از خود دور نمیکنی؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.