وبال است بر مرد عمر درازش
چو عمر درازش فزود اندر آزش
سوی چشمهٔ شوربختی شتابد
کرا آز باشد دلیل و نهازش
هر آن ناز کغاز او آز باشد
مدارش به ناز و مخوان جز نیازش
به نازی کزو دیگری رنجه گردد
چه نازی که ناید بدین هیچ آزش؟
به خواب اندر است، ای برادر، ستمگر
چه غره شده‌ستی بدان چشم بازش؟
کرا در زیان کسان سود باشد
نداند خردمند باز از گرازش
مکن چشم بر بد کنش بازو گردش
مگرد و مشو تا توانی فرازش
که در مهر او کینه بسته است ازیرا
که بسته است چشم دل این مهره بازش
بده پند و خاموش یک چند روزی
یله کن بر این کرهٔ دور تازش
که خود زود بندازد این شوم کره
بناگاه در چاه هفتاد بازش
جهان فریبنده را نوش بر روی
چو زهر است در پیش و رنج است نازش
کرا داد چیزی کزو باز نستد؟
کرا برگرفت او که نفگند بازش؟
جهان مار بدخوست منوازش از بن
ازیرا نسازدش هرگز نوازش
نمازت برد گرش خواری نمائی
وزو خوار گردی چو بردی نمازش
به راحت شدم من چو زو بازگشتم
درست است این قول و این است رازش
نبینی که گر بازگشتی، به ساعت
به راحت بدل گشت رنج درازش
زگیتی حذر ساز و با او دوالک
مباز و برون کن دل از چنگ بازش
دل از راه دنیا به دین بازگردان
زعلم و عمل جوی زاد و جهازش
کند باز هرگز مگر دست طاعت
دری را که کرده‌است عصیان فرازش؟
اگر جانت مرکب ندارد ز دانش
مکن خیره رنجه به راه حجازش
دلت گر ز بی‌طاعتی زنگ دارد
هلا به آتش علم و طاعت گدازش
کرا جامهٔ عز بربود دنیا
به دین باز گردد بدو اعتزازش
یکی خوب دیبا شمر دین حق را
که علم است و پرهیز نقش و طرازش
کرا دست کوتاه یابی ز دانش
مشو فتنه بر مال و دست درازش
سزد گر ننازی تو بر صحبت او
وگر همچو نرگس بود پی پیازش
کرا ره گشاده شود سوی دانش
حقیقت شود سوی دانا مجازش
و گر چند پنهان و معزول باشد
نداند سرافراز جز سرفرازش
که نادان همان خوی بد پیشت آرد
وگر پاره پاره ببری به گازش
نسازد تو را طبع با گفتهٔ او
چو گفتار تو نوفتد طبع سازش
کسی کو به شهر محبت نیاید
بده سوی دشت عداوت جوازش
به حجت نگه کن که در دین و دنیا
چگونه است از این ناکسان احترازش
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ عواقب زندگی طولانی و بی‌فایده به شکلی انتقادی صحبت می‌کند و در آن ناصر خسرو بر این باور است که عمر دراز بدون علم و عمل صالح وبال و دردسر است. او به اهمیت علم و طاعت در زندگی اشاره کرده و توصیه می‌کند که انسان باید دلش را از دنیا خالی کند و به دین و دانش توجه کند. این شعر هشدار می‌دهد که اگر آدمی از طریق نادانی دچار عذاب و دردسر شود، راه نجات او در علم و اطاعت از خداوند است. در نهایت، شاعر بر لزوم پرهیز از دشمنی و فتنه‌های دنیوی تأکید می‌کند و به اهمیت محبت و همدلی در زندگی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: عمر طولانی برای مردی که بدشانس است، باری سنگین و عذاب آور است؛ چرا که هر چه عمر او بیشتر شود، درد و رنج او نیز افزایش می‌یابد.
هوش مصنوعی: کسی که به سوی چشمهٔ شوربختی و بدبختی می‌شتابد، اگر که آز و طمع در دلش باشد، ناز و لذت‌های ظاهری او دلیل بر بدبختی‌اش خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر نوع ناز و فخری که به خاطر زیبایی او باشد، تنها به خود او مربوط است و نمی‌تواند به کسی غیر از او نسبت داده شود.
هوش مصنوعی: به خاطر ناز و زیبایی‌ای که او دارد، اگر کسی دیگر از آن ناز رنجیده شود، چه ناز و زیبایی‌ای می‌تواند داشته باشد که اصلاً قابل مقایسه با آن نباشد؟
هوش مصنوعی: ای برادر، ستمگر، در خواب و غفلت هستی و چه باوری به خودت داری که به خاطر چشم‌انتظاری یا شعف‌زده شدن دیگران، این‌طور احساس امنیت می‌کنی؟
هوش مصنوعی: خردمند نمی‌داند که کسی که در زیان دیگران نفعی دارد، از کجا به این نتیجه رسیده است.
هوش مصنوعی: به بدی‌های دیگران نگاه نکن و از کارهای زشت آنها دوری کن و تا می‌توانی خودت را از این گناهان دور نگه‌دار.
هوش مصنوعی: کسی که در عشق او حس نفرت و کینه دارد، به‌خاطر اینکه چشمان دلش را به این عشق بسته است و نمی‌تواند به خوبی ببیند.
هوش مصنوعی: مدت کوتاهی دست از سخن کشیده و به این دنیا و درگیری‌های آن فکر نکن و به خود بگو که از این چرخش‌ها و روندها، بی‌خیال باش.
هوش مصنوعی: این دنیا، که آن را شوم و فریبنده می‌داند، ناگهان مانند کسی که به چاه می‌افتد، به پرتگاهی عمیق می‌افتد و دچار مشکلات و سختی‌های فراوان می‌شود.
هوش مصنوعی: جهان فریبنده همچون زهر است که در ظاهر مایهٔ خوشی به نظر می‌رسد، اما در حقیقت پر از رنج و مشکل است.
هوش مصنوعی: کیست که چیزهایی به او داده‌اند و او نمی‌تواند آنها را پس بگیرد؟ و کیست که چیزی از او گرفته‌اند و او نمی‌تواند آن را پس دهد؟
هوش مصنوعی: جهان به طبیعت بد و ناخوشایندی همچون ماری است که هیچگاه محبت و نوازشی به انسان نمی‌دهد و از دلش همواره بدی و زشتی برمی‌خیزد.
هوش مصنوعی: اگر با نمازت کسی را خوار کنی، به خاطر اینکه او را تحقیر می‌کنی، خودت نیز خوار خواهی شد وقتی که او نماز را به جا آورد.
هوش مصنوعی: وقتی که از آن شخص (که در بیت پیشین به او اشاره شده) دور شدم، به آرامش رسیدم و این حقیقت راست است که این موضوع راز آن صبر و صلح است.
هوش مصنوعی: اگر تو به خویشتن بازگردی، خواهی دید که در همان لحظه، رنج طولانی‌ات به راحتی تبدیل می‌شود.
هوش مصنوعی: از دنیا دوری کن و با آن درگیر نشو، و دل خود را از دست آن آزاد کن.
هوش مصنوعی: دل را از وسوسه‌های دنیا جدا کن و به دین برگردان. از علم و عمل تلاش کن تا زاد و توشه‌ی آخرت را به دست آوری.
هوش مصنوعی: هرگز قلب آدمی نمی‌تواند به درگاه الهی بازگردد، مگر این که دست از طغیان و نافرمانی خود بردارد و از گناهانی که انجام داده، توبه کند.
هوش مصنوعی: اگر روح و جانت از دانش بهره‌مند نیست، به خودت زحمت نده که به راه حج (مکه) بروی.
هوش مصنوعی: اگر دل تو به خاطر نافرمانی تیره و کدر شده، بهتر است با آتش دانش و فرمانبری آن را پاکسازی کنی.
هوش مصنوعی: هر کس که لباس عزت را از دنیا بر هسته (و لذت‌های دنیوی) کند، باید به دین بازگردد تا دوباره به آن عزت (و مقام) دست یابد.
هوش مصنوعی: دین حق را باید به‌عنوان گران‌بهایی چون دیبا (پارچهٔ خوب) شناخت که علم و پرهیز از مهم‌ترین لایه‌ها و زیبایی‌های آن است.
هوش مصنوعی: اگر در دانش به جایی نرسیدی، به خاطر آن کمبود، بر مال و دارایی دیگران طمع نکن و دست دراز نکن.
هوش مصنوعی: اگر تو به دوستی و صحبت با او ببالایی و از آن لذت ببری، این طبیعی است، ولی اگر مانند نرگس (که به پیازش معروف است) به خاطر ریشه‌اش (که پیاز است) به او نگاه کنی، این ناپسند است.
هوش مصنوعی: هر کسی که به سوی علم راهی پیدا کند، حقیقت را به دست می‌آورد و نزد عالم، راه‌گشا خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است شخصی از دانش و حقیقت دور باشد و در پنهانی و بی‌توجهی زندگی کند، اما فقط کسی که خود را سرافراز می‌داند، از این وضعیت آگاه است.
هوش مصنوعی: نادان، همان خوی بد و ناپسند خود را به تو می‌آورد، هرچند تو او را به شدت تنبیه کنی یا حتی او را تکه‌تکه کنی.
هوش مصنوعی: طبع تو با گفتهٔ او سازگار نمی‌شود، چون حرف تو به گونه‌ای است که طبعش را برنمی‌تابد.
هوش مصنوعی: کسی که وارد شهر محبت نمی‌شود، باید مجوزی برای رفتن به دشت دشمنی بگیرد.
هوش مصنوعی: به دلیل اینکه در دین و دنیا باید به دلایل و نشانه‌ها توجه کرد، از این افراد بی‌ارزش و نادرست دوری کن.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.