گردبادم دامن صحرا وطن باشد مرا
خانه بر دوشی کلاه و پیرهن باشد مرا
یوسف امید من عمریست افتاده به چاه
می کشم از چاه و مویی گر رسن باشد مرا
قسمت من نیست از دریا به جز یک قطره آب
چون صدف با آنکه دندان و دهن باشد مرا
بلبلان رفتند از صحن گلستان خانه خیز
بینوایم همنشین زاغ و زغن باشد مرا
می شود احوال من روشن و کلک تیره بخت
این چراغ کشته شمع انجمن باشد مرا
زاد راه خانه بر دوشان به منزل می دهند
روزیی آماده بیرون از وطن باشد مرا
غنچه تصویرم و از من شکفتن رفته است
روزگاری شد که سر در پیرهن باشد مرا
خامه ام را نیست در تحریر حاجت با دوات
همچو نافرمان زبان بی دهن باشد مرا
روزگاری شد خموشی پیشه خود کرده ام
صورت دیوارها یار سخن باشد مرا
نیستم ایمن ز دست نفس شیطان ساعتی
در دو جانب دشمن بی راهزن باشد مرا
تا به روی صفحه کردم زلف مشکینش رقم
کوچه مسطر بیابان ختن باشد مرا
در به رویم باغبان از بی تمیزی بسته است
عندلیبم خانه بیرون از چمن باشد مرا
می برد ای سیدا حسرت به کلکم جوی شیر
همزبان از بس که آن شیر دهن باشد مرا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل از آوارگی، تنهایی و ناکامی خود مینالد. خود را به گردباد، صدف، غنچهٔ نقاشیشده و بلبلِ رانده از باغ تشبیه میکند و میگوید یاران رفتهاند و او به خاموشی و همنشینی با فرومایگان مانده است. در میانهٔ این شکایت، قلم تنها همدم و چراغ اوست. غزل با وصف زلف یار و همسخنی با یار شیریندهن به پایان میرسد.
هوش مصنوعی: مانند گردباد، دامنهٔ صحرا وطن من است و آوارگی و بیخانمانی برای من حکم کلاه و پیراهن را دارد؛ یعنی جز سرگردانی پوششی ندارم.
هوش مصنوعی: یوسفِ امید من عمری است در چاه افتاده است. اگر حتی به اندازهٔ تار مویی ریسمان داشتم، او را از چاه بیرون میکشیدم.
هوش مصنوعی: با آنکه مانند صدف دهان و دندان دارم، سهم من از دریا جز یک قطره آب نیست؛ یعنی از نعمت فراوان روزگار بهرهٔ اندکی دارم.
هوش مصنوعی: بلبلان از صحن گلستان رفتهاند و من بینوا و بیآواز اکنون همنشین زاغ و زغن شدهام؛ یعنی یاران اهل دل رفتهاند و با فرومایگان ماندهام.
هوش مصنوعی: حال من بهواسطهٔ قلم سیهبخت روشن و آشکار میشود. این چراغ خاموش، یعنی قلم سیاه، برای من شمع مجلس است.
هوش مصنوعی: به آوارگان توشهٔ راه را در منزل میدهند. روزی آمادهٔ من هم بیرون از وطن است و در غربت به من میرسد.
هوش مصنوعی: مانند غنچهای نقاشیشدهام که شکفتن از او رفته است. روزگاری است که سر در گریبان فرو بردهام و در خود فرورفته و اندوهگینم.
هوش مصنوعی: قلم من برای نوشتن به دوات نیازی ندارد. مانند زبانی سرکش و بیدهان، خودبهخود سخن مینویسد.
هوش مصنوعی: مدتی است خاموشی را پیشهٔ خود کردهام و تنها نقشهای روی دیوار همسخن مناند.
هوش مصنوعی: حتی یک ساعت از دست نفسِ شیطانصفت در امان نیستم. از دو سو دشمن و راهزن مرا در میان گرفتهاند.
هوش مصنوعی: از وقتی زلف مشکین یار را بر صفحه نوشتم و وصف کردم، خطوط مسطر برای من مانند بیابان ختن، سرزمین مشک، خوشبو شده است.
هوش مصنوعی: باغبان از سر بیتمیزی و ناشناختن قدر من در باغ را به رویم بسته است. من بلبلی هستم که خانهام بیرون از چمن است.
هوش مصنوعی: ای سیدا، حسرت، مانند فرهاد که جوی شیر کند، جوی شیر را به قلم من روان میکند، زیرا آن یارِ خردسالِ شیریندهن همسخن من است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بلبل خوش نغمه ام، با گل سخن باشد مرا
سرمه خاموشی از زاغ و زغن باشد مرا
از نوای خویش چون بلبل شود روشن دلم
شعله آواز، شمع انجمن باشد مرا
نیست با آیینه روی حرف من چون طوطیان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.