شب چو یاد عارض آن شعله قامت می کنم
خانه را روشن تر از صبح قیامت می کنم
عمر خود را صرف می سازم به شادی همچو گل
تا مرا در شاخ برگی هست عشرت می کنم
بر سر خاری که از پایی به مژگان می کشم
بر سر خود سایه بانی در قیامت می کنم
نیستم گردون که گردم گرد قرص آفتاب
چون مه نو با لب نانی قناعت می کنم
در چنین وقتی که دوران کوس رحلت می زند
ساده لوحی بین که کار خود به فرصت می کنم
جای گرم خود نسازم سرد هر دم چون سپند
عمرها می سوزم و چون شمع طاقت می کنم
خانه آئینه را از عکس پر زر کرده ام
هر که با من روی میارد به دولت می کنم
ناوکش از جان گذر کرد و نگردیدم هلاک
زین الم تا زنده ام خود را ملامت می کنم
تا سبق از حکمت العین دو چشمش خوانده ام
بر سر بیمارها تا رفته صحت می کنم
می زنم از آه دل هر شب به گردون مشتها
آتشی در جان چرخ بی مروت می کنم
تا به چشم اهل ظاهر همچو مژگان جا شوم
خویش را چون کلک مو در بند صورت می کنم
مهربانی ها مرا در چشم او دشمن نمود
بوالهوس می گردم و ترک محبت می کنم
از پی آهونگاهان می دویدم پیش از این
این زمان ایشان اگر آیند وحشت می کنم
شکوه همیشه عاجز ندارد انتقام
دشمنم نامرد اگر باشد مروت می کنم
استخوانم شد سفید و اشک می ریزم به خاک
دانه ام چون آرد شد فکر زراعت می کنم
بازوی دوران مرا گر بعد از این فرصت دهد
می نشینم گوشه یی و ترک صحبت می کنم
کشت امسال من از آب مروت خشک ماند
شکوه از بی لطفی ارباب قسمت می کنم
تلخ باشد بی لبش بر هر چه بگشایم زبان
روزه دارم آرزو خرمای جنت می کنم
هر کجا آن شمع بزم آرا نشیند سیدا
تیغ اگر بر فرقم آید استقامت می کنم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل از زبان عاشقی است که با یاد معشوق میسوزد و در عین حال از قناعت، شکیبایی و جوانمردی خود سخن میگوید. در میانهٔ غزل لحن به گلایه از بیمروتی فلک و ارباب قسمت، پشیمانی از غفلت و فرصتسوزی، و میل به گوشهنشینی میگراید. در پایان، سیدا پایداری بیچونوچرای خود را در حضور معشوق، حتی زیر شمشیر، اعلام میکند.
هوش مصنوعی: شبها که چهرهٔ آن یارِ قامتچونشعله را به یاد میآورم، از آتش و روشنی آن یاد، خانه را از سپیدهدم روز قیامت هم روشنتر میکنم.
هوش مصنوعی: مانند گل، عمرم را به شادی میگذرانم و تا وقتی بر شاخه برگی دارم، یعنی تا زندهام و توانی دارم، خوشباشی میکنم.
هوش مصنوعی: هر خاری را که از پای کسی با مژگانم بیرون میکشم، برای خودم در روز قیامت سایهبانی میسازم؛ یعنی خدمت به خلق مایهٔ رستگاری من در آخرت است.
هوش مصنوعی: من مانند آسمان نیستم که گرد قرص خورشید بچرخم و حرص بزرگی داشته باشم؛ مانند ماه نو که باریک است، به لبهای از نان قناعت میکنم.
هوش مصنوعی: در چنین روزگاری که زمانه طبل کوچ و مرگ را میزند، سادهدلی مرا ببین که کار خود را به فرصتی دیگر وامیگذارم.
هوش مصنوعی: مانند اسپند نیستم که هر لحظه از جای گرم خود بپرم و آن را سرد کنم؛ بلکه مانند شمع سالها میسوزم و تاب میآورم.
هوش مصنوعی: خانهٔ آینهٔ دلم را از تصویرها پر از زر کردهام؛ هر کس به من رو آورد، او را به ثروت و سعادت میرسانم.
هوش مصنوعی: تیر یار از جانم گذشت و باز نمردم؛ از این درد، تا زندهام خودم را سرزنش میکنم که چرا در راه او کشته نشدم.
هوش مصنوعی: از وقتی که درس پزشکی را از دو چشم بیمارگونهٔ یار آموختهام، بر بالین هر بیماری که میروم او را شفا میدهم.
هوش مصنوعی: هر شب با آه دلم بر آسمان مشت میکوبم و در جان این فلک بیمروت آتش میافکنم.
هوش مصنوعی: برای اینکه مانند مژگان در چشم ظاهربینان جای بگیرم، خود را مانند قلمموی نقاش گرفتار نقش و صورت ظاهر میکنم.
هوش مصنوعی: مهربانیهایم مرا در چشم یار دشمن جلوه داد؛ پس از این هوسباز میشوم و از محبت راستین دست میکشم.
هوش مصنوعی: پیش از این در پی زیبارویان آهوچشم میدویدم، اما اکنون اگر خودشان هم به سویم بیایند، از آنان میرمم.
هوش مصنوعی: آدم ناتوان همیشه گلایه دارد و توان انتقام ندارد؛ اگر دشمنم نامرد باشد، من با او جوانمردی میکنم.
هوش مصنوعی: استخوانم از پیری سفید شده و اشک بر خاک میریزم؛ دانهام آرد شده است و تازه به فکر کشت افتادهام، یعنی فرصت گذشته و کار بیهودهای میکنم.
هوش مصنوعی: اگر از این پس زمانه به من مجالی بدهد، گوشهای مینشینم و از همنشینی با مردم کناره میگیرم.
هوش مصنوعی: کشتزار امسال من از نبودِ آب جوانمردی خشک ماند؛ از بیلطفی کسانی که روزی را تقسیم میکنند گله دارم.
هوش مصنوعی: بی لب شیرین یار، هر سخنی بگویم تلخ است؛ گویی روزهدارم و آرزوی خرمای بهشت را دارم.
هوش مصنوعی: سیدا، هر جا آن معشوق که چون شمع آرایندهٔ مجلس است بنشیند، اگر شمشیر هم بر سرم فرود آید، پایداری میکنم و از آنجا نمیروم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
روزگاری شد که در میخانه خدمت میکنم
در لباسِ فقر کارِ اهلِ دولت میکنم
تا کی اندر دام وصل آرم تَذَروی خوشخِرام
در کمینم و انتظار وقتِ فرصت میکنم
واعظِ ما بوی حق نشنید بشنو کاین سخن
[...]
بر در دیر مغان هرروز خدمت میکنم
صد تفاخر زین شرف بر اهل دولت میکنم
پیر دیرم گر به هر عمری دهد یک جام می
سالها از مستی آن باده عشرت میکنم
تا ندانندم که از عشق که مجنونم چنین
[...]
چون نظر بر روی آن دشمن مروت میکنم
از بهار گریه گلریزان حسرت میکنم
تا به کی چون جام می عمرم به گردش بگذرد؟
مدتی در پای خُم قصد اقامت میکنم
اختیار گوشه درمان است، همت میکنم
مینشینم همچو عنقا و فراغت میکنم
تیغ چون خورشید نتوانم کشیدن بر کسی
بر دل خود چون زنم ناخن، شجاعت میکنم
هرچه کردم شکر آن را، روزگار از من گرفت
[...]
یاد چشمی را به افسون رام الفت میکنم
مینشینم گوشهای تنها فراغت میکنم
ننگ سربازی است امید ترحم داشتن
جان فدای جور یار بیمروت میکنم
خاطر من مفلس و گنج روان عشق نیست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.