بر ملک نیست نهان حال دل و نیک و بدش
نفس اگر سر بکشد گوش کشان میکشدش
جان دل اصل دل و اصل دلت فصل دلست
وگرش او ندهد جان ز کی باشد مددش
دل ز دردش چه خوشیها و طربها دارد
تو مگیر آن کرم وان دهش بیعددش
ملک الموت برید از دلم آن روز طمع
که مشرف شدم از طوق حیات ابدش
برد سود دو جهان و آنچ نیاید به زبان
کاروانی که غم عشق خدا راه زدش
سوسن استایش او کرد کز او یافت زبان
سرو آزادی او کرد که بخشید قدش
بلبل آن را بستاید که زبانش آموخت
گل از او جامه دراند که برافروخت خدش
کیست کو دانه اومید در این خاک بکاشت
که بهار کرمش بازنبخشید صدش
میوه تلخ و ترش خام طمع بود ولی
آفتاب کرم تو به کرم میپزدش
آفتاب از پی آن سجده که هر شام کند
چه زیان کرد از آن شاه که جان شد جسدش
همه شب سجده کنان میرود و وقت سحر
روش بخشد که بمیرد مه چرخ از حسدش
هر که امروز کند شهوت خود را در گور
هر یکی حور شود مونس گور و الحدش
هر کی او اسب دواند به سوی گمراهی
کند آن اسب لگدکوب نکال از لگدش
بهل ابتر تو غزل را به ازل حیران باش
که تمامش کند و شرح دهد هم صمدش


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل به بررسی حال دل و ارتباط آن با حقیقت و عشق الهی میپردازد. مولانا بیان میکند که حالات دل انسان، چه خوب و چه بد، برای ملک (خدا) پنهان نیست و نفس اگر به تعمق نپردازد، او را به درون نگرشهای شوم میکشاند. در ادامه، به درد و شادیهای دل اشاره شده و اینکه نعمتهای الهی بیحد و شمار هستند. شاعر از عشق خدا و آزادیهایی که این عشق به همراه دارد سخن میگوید و به تأثیر سجده و عبادت در زندگی اشاره میکند. در نهایت، او به خطرات گمراهی اشاره میکند و لزوم تلاش برای هدایت و پرهیز از شهوت و وسوسههای دنیوی را تذکر میدهد.
هوش مصنوعی: در دنیا چیزی پنهان نیست و حال دل و خوبی و بدی آن آشکار است. اگر نفس (هواهای نفسانی) بر سر بلند کند، با کشاندن او به خود، یعنی با وسوسهها و تمایلاتش، او را میکشد.
هوش مصنوعی: جان، حقیقت دل است و این حقیقت، فصل و بخش اصلی دل محسوب میشود. اگر او، یعنی خدا یا حقیقت محبوب، جان ندهد، از کجا کسی میتواند به دل یاری رساند؟
هوش مصنوعی: دل از درد عشق معشوق خوشحالی و شادمانیهای بسیاری میگیرد، پس تو این کرم و بخشش بیپایان او را از او نستان.
هوش مصنوعی: روزی که از زنجیرهٔ زندگی ابدی رهایی یافتم، دیگر مرگ نتوانست به دل من طمع کند و آن را در اختیار بگیرد.
هوش مصنوعی: کاروانی که به عشق خدا دچار غم و اندوه شده، هرگز نتواند مطالب و زیباییهایی را که در دو جهان وجود دارد، به زبان بیاورد و بیان کند.
هوش مصنوعی: سوسن (نماد زیبایی) به ستایش او (خدا) پرداخته زیرا از او زبان و بیان را یافته است و سرو (نماد لطافت و بلندا) به خاطر آزادیاش به ستایش او پرداخته که قد (بلندی) خویش را از او دریافت کرده است.
هوش مصنوعی: بلبل از گلی که زبان را از او آموخته، ستایش میکند؛ زیرا گل به خاطر زیباییاش، جامهای را بر تن بلبل افراشته است.
هوش مصنوعی: کسی که در این زمین دانهٔ امید میکارد، باید بداند که به خاطر کرم و مهربانی بهار، امیدش بارور نمیشود.
هوش مصنوعی: اینکه میوهای که هنوز خام و تلخ است، به خاطر حرارت و نیکی تو، کامل و شیرین میشود، نشاندهندهٔ تأثیر مثبت وجود و مهربانی توست.
هوش مصنوعی: آفتاب (خدا) به خاطر آن سجدهای که هر شب انجام میدهد، برای آن شاه (انسان) چه ضرری کرده است در حالی که او جسدش به خاطر جانش از بین رفته است.
هوش مصنوعی: شخصی در تمام شب به عبادت و سجده مشغول است و در زمان سحر، آنقدر نور و روشنی میدهد که حتی ماه آسمان از حسادت به او ممکن است بمیرد.
هوش مصنوعی: هر کسی که امروز به دنبال شهوت و خواستههای نفسانیاش برود، بعد از مرگش، برای هر گناهش، یک حور (زن بهشتی) به عنوان همنشین گورش خواهد داشت.
هوش مصنوعی: هر کس به دنبال گمراهی برود، سرانجام با آسیبها و مشکلاتی روبهرو خواهد شد که ناشی از همان انتخابهای نادرستش است.
هوش مصنوعی: ای کسی که حرف بیهوده میزنی، بهتر است در برابر معانی عمیق و نامتناهی قرآن و غزلهای عارفانه حیران بمانی، زیرا تنها خداوند (صمد) میتواند تمام حقیقتها را به کمال درک کند و توضیح دهد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
یار اگر بد کند ای دل نتوان گفت بدش
که به آن روی نکو هرچه کند می رسدش
تا به اول نکنی فکر روانی ای سرو
دعویِ خوبی تو راست نیاید به قدش
هرکه با تو به ازل لاف ز درویشی زد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.