بخش ۳۱ - در بیان آنک عقل و روح در آب و گل محبوساند همچون هاروت و ماروت در چاه بابل
همچو هاروت و چو ماروت آن دو پاک
بستهاند اینجا به چاه سهمناک
عالم سفلی و شهوانی درند
اندرین چه گشتهاند از جرمبند
سحر و ضد سحر را بیاختیار
زین دو آموزند نیکان و شرار
لیک اول پند بدهندش که هین
سحر را از ما میاموز و مچین
ما بیاموزیم این سحر ای فلان
از برای ابتلا و امتحان
که امتحان را شرط باشد اختیار
اختیاری نبودت بیاقتدار
میلها همچون سگان خفتهاند
اندریشان خیر و شر بنهفتهاند
چونک قدرت نیست خفتند این رده
همچو هیزمپارهها و تنزده
تا که مرداری در آید در میان
نفخ صور حرص کوبد بر سگان
چون در آن کوچه خری مردار شد
صد سگ خفته بدان بیدار شد
حرصهای رفته اندر کتم غیب
تاختن آورد سر بر زد ز جیب
موبه موی هر سگی دندان شده
وز برای حیله دم جنبان شده
نیم زیرش حیله بالا آن غضب
چون ضعیف آتش که یابد او حطب
شعله شعله میرسد از لامکان
میرود دود لهب تا آسمان
صد چنین سگ اندرین تن خفتهاند
چون شکاری نیستشان بنهفتهاند
یا چو بازانند و دیده دوخته
در حجاب از عشق صیدی سوخته
تا کله بردارد و بیند شکار
آنگهان سازد طواف کوهسار
شهوت رنجور ساکن میبود
خاطر او سوی صحت میرود
چون ببیند نان و سیب و خربزه
در مصاف آید مزه و خوف بزه
گر بود صبار دیدن سود اوست
آن تهیج طبع سستش را نکوست
ور نباشد صبر پس نادیده به
تیر دور اولی ز مرد بیزره



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا عقل و روح را به هاروت و ماروت تشبیه میکند که در چاه جهان مادی زندانیاند و جادو را با هشدار و برای آزمایش به مردم میآموزند، زیرا آزمایش بدون اختیار و قدرت معنا ندارد. سپس خواهشهای نفس را به سگان خفته و بازهای چشمدوخته مانند میکند که با پدیدار شدن مردار یا شکار ناگهان بیدار و پرحرص میشوند. در پایان با مثال بیماری که خوراک میبیند نتیجه میگیرد که رویارویی با وسوسه برای صبوران سودمند است و برای بیصبران دوری از آن بهتر است.
هوش مصنوعی: عقل و روح مانند هاروت و ماروت، آن دو فرشتهٔ پاک، در این جهان در چاهی هولناک زندانی شدهاند.
هوش مصنوعی: عقل و روح در این عالم پست و پر از شهوت گرفتارند و به سبب گناه و خطا در این چاه به بند افتادهاند.
هوش مصنوعی: نیکان و بدان، جادو و آنچه جادو را باطل میکند، ناخواسته از این دو میآموزند.
هوش مصنوعی: اما آن دو نخست به آموزنده هشدار میدهند که آگاه باش، جادو را از ما نیاموز و فرا نگیر.
هوش مصنوعی: و میگویند: ای فلانی، ما این جادو را برای آزمایش و امتحان تو به تو میآموزیم.
هوش مصنوعی: زیرا شرط امتحان، داشتن اختیار است و بدون قدرت و توانایی، اختیاری در کار نیست.
هوش مصنوعی: خواهشهای درون آدمی مانند سگانی خفتهاند که نیکی و بدی در آنها پنهان است.
هوش مصنوعی: چون قدرت و فرصتی در کار نیست، این خواهشها خوابیدهاند و مانند تکههای هیزم بیحرکت و خاموشاند.
هوش مصنوعی: تا آنکه مرداری پیدا شود؛ آنگاه حرص مانند دمیدن صور قیامت سگان را بیدار میکند.
هوش مصنوعی: وقتی در آن کوچه خری بمیرد، صد سگ خفته به سبب آن بیدار میشوند.
هوش مصنوعی: حرصهایی که در پنهانی غیب فرو رفته بودند، هجوم میآورند و سر از گریبان بیرون میکنند.
هوش مصنوعی: هر موی هر سگ گویی دندانی شده و برای فریب و چاپلوسی دم تکان میدهد.
هوش مصنوعی: نیمهٔ زیرینش حیله و دم جنباندن است و نیمهٔ بالایش خشم و دندان نشان دادن؛ مانند آتش ضعیفی که هیزم بیابد و شعلهور شود.
هوش مصنوعی: شعلهها پیاپی از عالم بیمکانِ درون میرسد و دود این آتش تا آسمان بالا میرود.
هوش مصنوعی: صدها سگ اینچنینی در تن آدمی خفتهاند و چون شکاری پیش رویشان نیست پنهان ماندهاند.
هوش مصنوعی: یا مانند بازهاییاند که چشمانشان را دوختهاند و در پرده، از اشتیاق شکار میسوزند.
هوش مصنوعی: تا وقتی که کلاه از سرشان برداشته شود و شکار را ببینند؛ آنگاه در کوه و دشت به گردش و جستوجو میپردازند.
هوش مصنوعی: اشتهای بیمار آرام است و فکرش متوجه بهبود و سلامت است.
هوش مصنوعی: اما وقتی نان و سیب و خربزه را ببیند، میان لذت خوردن و ترس از گناه و زیان، جنگی درمیگیرد.
هوش مصنوعی: اگر بسیار صبور باشد، دیدن این خوراکیها به سود اوست، چون این برانگیختگی برای طبع سست او مفید است.
هوش مصنوعی: و اگر صبر نداشته باشد، بهتر است نبیند؛ همانگونه که برای مرد بیزره بهتر است تیر از او دور باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.