مولانا
»
مثنوی معنوی
»
دفتر پنجم
»
بخش ۱۷۵ - تشنیع زدن امرا بر ایاز کی چرا شکستش و جواب دادن ایاز ایشان را
گفت ایاز ای مهتران نامور
امر شه بهتر به قیمت یا گهر
امر سلطان به بود پیش شما
یا که این نیکو گهر بهر خدا
ای نظرتان بر گهر بر شاه نه
قبلهتان غولست و جادهٔ راه نه
من ز شه بر مینگردانم بصر
من چو مشرک روی نارم با حجر
بیگهر جانی که رنگین سنگ را
برگزیند پس نهد شاه مرا
پشت سوی لعبت گلرنگ کن
عقل در رنگآورنده دنگ کن
اندر آ در جو سبو بر سنگ زن
آتش اندر بو و اندر رنگ زن
گر نهای در راه دین از رهزنان
رنگ و بو مپرست مانند زنان
سر فرود انداختند آن مهتران
عذرجویان گشته زان نسیان به جان
از دل هر یک دو صد آه آن زمان
همچو دودی میشدی تا آسمان
کرد اشارت شه به جلاد کهن
که ز صدرم این خسان را دور کن
این خسان چه لایق صدر مناند
کز پی سنگ امر ما را بشکنند
امر ما پیش چنین اهل فساد
بهر رنگین سنگ شد خوار و کساد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، ایاز به انتقاد از امرا میپردازد که به خاطر مال و مقام، طلا و جواهرات را بر مقام جانب خدا ترجیح میدهند. او تأکید میکند که باید ارزشها را بر پایه دیانت و صداقت قرار داد و نه بر اساس زیبایی ظاهری یا دارایی. ایاز به امرا میگوید که وجودش و نقش او در حکومت باید بدون چشمپوشی بر اصول اخلاقی باشد و نباید تحت تأثیر فریبندگی دنیای مادی قرار گیرد. در نهایت، شاه از رفتار امرا ناراضی شده و دستور میدهد که آنها را دور کنند، زیرا این افراد به فساد و تباهی میانجامند و شایستهی حضور در مجالس او نیستند.
هوش مصنوعی: ایاز به بزرگان و معتبران میگوید که آیا فرمان شاه (سلطان) شما بهتر است یا ارزش و قیمت گوهر (جواهرات)؟
هوش مصنوعی: آیا فرمان سلطان در نظر شما بهتر است یا این گوهر نیکو برای خدا ارزش بیشتری دارد؟
هوش مصنوعی: ای توجه شما به ارزش و مروت شاه نیست، بلکه به غولی (شکست و ناکامی) تبدیل شده و مسیر درست را گم کردهاید.
هوش مصنوعی: من به خاطر محبت و توجه شاه، به او پشت نمیکنم. اگر کسی مثل مشرکها به سنگ نگاه کند، نشان میدهد که باطل را بر حق ترجیح میدهد.
هوش مصنوعی: ایاز با این سخن میگوید که اگر کسی بینهایت ارزشمند باشد و جانی خالی از ویژگیهای انسانی داشته باشد، او حاضر است رنگینسنگ (جواهری زینتی) را بر انتخاب شاه (به عنوان مقام و ارزش بالاتر) ترجیح دهد و این انتخاب او را نابود میکند.
هوش مصنوعی: به سمت زیباییها و جذابیتهای ظاهری که همانند گل رنگارنگ است، نرو و عقل خود را در پی رنگ و لعاب آن نزن.
هوش مصنوعی: در درون ظرفی که از سفال است، بر روی سنگ بزن و آتش را به آن رنگ و عطر ببخش.
هوش مصنوعی: اگر در راه دین نباشی و از رهزنان (دزدان دین) تأثیر بگیری، مانند زنانی که به ظواهر و زینتها توجه دارند، به سمت رنگ و بو (ظاهر فریبنده) نرو.
هوش مصنوعی: آن بزرگان که به دنبال عذر و بهانه هستند، سرشان را به نشانه ضعف و شکست پایین انداختند، زیرا فراموشی (نسیان) آنها باعث آسیب به جانشان شده است.
هوش مصنوعی: از دل هر یک از آن بزرگان، دو صد آه بلند برمیخاست که در آن لحظه مانند دودی به آسمان میرفت.
هوش مصنوعی: شاه به جلاد قدیمی اشاره کرد و گفت که این افراد نالایق را از جایگاه من دور کن.
هوش مصنوعی: این افراد پست چه جایگاهی نزد من دارند که به خاطر به دست آوردن سنگهای قیمتی، دستور من را نادیده و شکسته میگیرند؟
هوش مصنوعی: کارهای ما در برابر این انسانهای فاسد به خاطر حفظ موقعیت و مقام، به بدی و بیارزشی کشیده شده و در بازار اعتبار و محبوبیت آسیب دیده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.