بخش ۱۳۲ - حکایت هم در بیان تقریر اختیار خلق و بیان آنک تقدیر و قضا سلب کنندهٔ اختیار نیست
گفت دزدی شحنه را کای پادشاه
آنچ کردم بود آن حکم اله
گفت شحنه آنچ من هم میکنم
حکم حقست ای دو چشم روشنم
از دکانی گر کسی تربی برد
کین ز حکم ایزدست ای با خرد
بر سرش کوبی دو سه مشت ای کره
حکم حقست این که اینجا باز نه
در یکی تره چو این عذر ای فضول
مینیاید پیش بقالی قبول
چون بدین عذر اعتمادی میکنی
بر حوالی اژدهایی میتنی
از چنین عذر ای سلیم نانبیل
خون و مال و زن همه کردی سبیل
هر کسی پس سبلت تو بر کند
عذر آرد خویش را مضطر کند
حکم حق گر عذر میشاید ترا
پس بیاموز و بده فتوی مرا
که مرا صد آرزو و شهوتست
دست من بسته ز بیم و هیبتست
پس کرم کن عذر را تعلیم ده
برگشا از دست و پای من گره
اختیاری کردهای تو پیشهای
که اختیاری دارم و اندیشهای
ورنه چون بگزیدهای آن پیشه را
از میان پیشهها ای کدخدا
چونک آید نوبت نفس و هوا
بیست مرده اختیار آید ترا
چون برد یک حبه از تو یار سود
اختیار جنگ در جانت گشود
چون بیاید نوبت شکر نعم
اختیارت نیست وز سنگی تو کم
دوزخت را عذر این باشد یقین
که اندرین سوزش مرا معذور بین
کس بدین حجت چو معذورت نداشت
وز کف جلاد این دورت نداشت
پس بدین داور جهان منظوم شد
حال آن عالم همت معلوم شد


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، دزدی به شحنه (پادشاه) توضیح میدهد که کار او مطابق حکم الهی است. شحنه پاسخ میدهد که هرچه انجام میدهد نیز طبق حکم حق است و از نظر او، سرقت عذری ندارد. او به دزد میگوید که اگر بهانهجویی میکند، این به معنای بیاخلاقی و غارتگری است. در ادامه، شحنه از دزد میخواهد که از اختیاری که دارد درست استفاده کند و عذرها را کنار بگذارد. او توضیح میدهد که در نهایت، انسانها مسئول اعمال خود هستند و عذر آوردن در مقابل نتیجه عمل، هیچ ارزشی ندارد. در پایان، تأکید میشود که داوری در این جهان بر مبنای اعمال و نیتهاست.
هوش مصنوعی: دزدی به شحنه، که فرمانده پلیس است، میگوید: «ای پادشاه، آنچه من انجام دادهام، مطابق حکم الهی است.» در اینجا دزد سعی دارد کار خود را توجیه کند و مسئولیتها را به تقدیر الهی نسبت میدهد.
هوش مصنوعی: شحنه (پرسنل حکومتی) میگوید هر کاری که من انجام میدهم، مطابق با حکم خداوند است و این را با یقین بیان میکند، ای دو چشم روشن من (بهنوعی به مخاطب احترام میگذارد).
هوش مصنوعی: اگر کسی از دکانی تربت (خاک) برباید، این کار ناشی از اراده و فرمان خداوند است، ای کسی که خردمند هستی.
هوش مصنوعی: اگر کسی بر سر او چند مشت بزند، این به حکم حق است و دلیلی ندارد که او اینجا نایستد.
هوش مصنوعی: اگر بهانهای مثل این داشته باشی، ای فضول، هیچگاه نمیتوانی در مغازهی بقالی قبول شویم و چیزی بخری.
هوش مصنوعی: اگر به این بهانه و عذر، به چیزی اعتماد کنی، در حقیقت به گرداب و گرفتاری عظیمی مانند اژدها وارد شدهای.
هوش مصنوعی: از این عذر که میگویی، ای سلیم نانبیل، تو به بهانهٔ آن خون مردم و مال و زنان را حلال میکنی و این کار را مجاز میدانی.
هوش مصنوعی: هر کسی که از تو عذر و بهانه بیاورد، خود را در موقعیتی ناتوان و تحت فشار نشان میدهد.
هوش مصنوعی: اگر حکم خداوند به تو اجازهی عذرخواهی میدهد، پس بیاموز و به من درس بده که چگونه عذر خود را بیان کنم.
هوش مصنوعی: من آرزوها و تمایلات زیادی دارم، اما به خاطر ترس و احترام، دست و پایم بسته است و نمیتوانم به آنها دست یابم.
هوش مصنوعی: ای خدا، لطف و کرم کن و عذر و بهانهام را بپذیر و مرا از بند و محدودیتهایی که دارم آزاد کن.
هوش مصنوعی: تو کار و حرفهای را برگزیدهای که در آن خودت اختیاری داری و میتوانی برای آن فکر کنی و تصمیم بگیری.
هوش مصنوعی: اگر تو این شغل و کار را از میان دیگر کارها انتخاب کردهای، ای کدخدا، پس نباید بگویی که من اختیاری ندارم.
هوش مصنوعی: وقتی نفس و خواهشهای نفسانی دخالت کنند، در آن حال بیست مرده (انتخابها و اختیارها) به سراغت میآید، و این نشاندهندهٔ غفلت از اختیار واقعی است.
هوش مصنوعی: زمانی که محبوب (یار) از تو یک گوشهای (حبهای) بگیرد، به سود تو، جنگی در وجودت آغاز میشود؛ یعنی در اینجا جنگی بین خواستهها و حقایق درونت شکل میگیرد که نشاندهندهٔ تعارض بین میلهای نفسانی و انتخابهای عقلانی تو است.
هوش مصنوعی: زمانی که نوبت شکرگزاری از نعمتهایت میرسد، دیگر اختیاری برای تو وجود ندارد و مانند سنگی بیتحرک میشوی.
هوش مصنوعی: در آتش جهنم، عذر و بهانهای وجود ندارد و باید باور کرد که در این گرما، من نیز مستحق عفو و بخشش هستم.
هوش مصنوعی: هیچکس با چنین دلیلی (که سوزش آتش دوزخ را توجیه کند) معذور نیست و کسی نیز از دست جلاد، این دوری را نداشت.
هوش مصنوعی: پس به این ترتیب، داور جهان بر طبق نظامی دقیق و مرتب عمل میکند و حال آن عالم (خدا) با همت و ارادهاش مشخص و معلوم شده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.