بخش ۴۷ - مانستن بدرایی این وزیر دون در افساد مروت شاه به وزیر فرعون یعنی هامان در افساد قابلیت فرعون
چند آن فرعون میشد نرم و رام
چون شنیدی او ز موسی آن کلام
آن کلامی که بدادی سنگ شیر
از خوشی آن کلام بینظیر
چون بهامان که وزیرش بود او
مشورت کردی که کینش بود خو
پس بگفتی تا کنون بودی خدیو
بنده گردی ژندهپوشی را بریو
همچو سنگ منجنیقی آمدی
آن سخن بر شیشه خانهٔ او زدی
هر چه صد روز آن کلیم خوشخطاب
ساختی در یکدم او کردی خراب
عقل تو دستور و مغلوب هواست
در وجودت رهزن راه خداست
ناصحی ربانیی پندت دهد
آن سخن را او به فن طرحی نهد
کین نه بر جایست هین از جا مشو
نیست چندان با خود آ شیدا مشو
وای آن شه که وزیرش این بود
جای هر دو دوزخ پر کین بود
شاد آن شاهی که او را دستگیر
باشد اندر کار چون آصف وزیر
شاه عادل چون قرین او شود
نام آن نور علی نور این بود
چون سلیمان شاه و چون آصف وزیر
نور بر نورست و عنبر بر عبیر
شاه فرعون و چو هامانش وزیر
هر دو را نبود ز بدبختی گزیر
پس بود ظلمات بعضی فوق بعض
نه خرد یار و نه دولت روز عرض
من ندیدم جز شقاوت در لئام
گر تو دیدستی رسان از من سلام
همچو جان باشد شه و صاحب چو عقل
عقل فاسد روح را آرد بنقل
آن فرشتهٔ عقل چون هاروت شد
سحرآموز دو صد طاغوت شد
عقل جزوی را وزیر خود مگیر
عقل کل را ساز ای سلطان وزیر
مر هوا را تو وزیر خود مساز
که برآید جان پاکت از نماز
کین هوا پر حرص و حالیبین بود
عقل را اندیشه یوم دین بود
عقل را دو دیده در پایان کار
بهر آن گل میکشد او رنج خار
که نفرساید نریزد در خزان
باد هر خرطوم اخشم دور از آن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا وزیر بدخواه شاه را به هامان مانند میکند که هر بار فرعون با سخن موسی نرم میشد، با وسوسهٔ «تو شاهی، بندهٔ ژندهپوشی مشو» دل او را دوباره سخت میکرد. سپس داستان را به درون انسان میبرد: عقلِ اسیر هوا همان وزیر بدی است که پند ناصحان الهی را بیاثر میکند. در مقابل، شاه و وزیر نیک چون سلیمان و آصف نور بر نورند، و شاعر توصیه میکند عقل کل و آخرتبین را وزیر خود کنیم، نه هوای حریص و حالبین را.
هوش مصنوعی: فرعون بارها وقتی سخن موسی را میشنید، نرم و رام میشد.
هوش مصنوعی: سخنی چنان دلنشین و بیمانند که از شیرینی آن حتی سنگ هم شیر میداد.
هوش مصنوعی: اما وقتی فرعون با هامان، وزیرش که کینهتوزی خوی او بود، مشورت میکرد،
هوش مصنوعی: هامان میگفت: تو تا امروز پادشاه بودهای، حال میخواهی با فریب بندهٔ یک ژندهپوش شوی؟
هوش مصنوعی: آن سخن هامان مانند سنگ منجنیق بر شیشهخانهٔ دل فرعون میخورد و آن را میشکست.
هوش مصنوعی: هر چه موسی، کلیم خوشسخن، در صد روز میساخت، هامان در یک لحظه ویران میکرد.
هوش مصنوعی: خطاب به خواننده: عقل تو وزیری است که مغلوب هوای نفس شده و در وجود تو راه خدا را میزند.
هوش مصنوعی: اگر ناصحی الهی تو را پند دهد، این عقل هواپرست با زیرکی آن سخن را رد و بیاثر میکند.
هوش مصنوعی: و میگوید: این سخن بجا نیست، از جا در نرو؛ موضوع آنقدر مهم نیست، به خود بیا و شیدا مشو.
هوش مصنوعی: وای بر پادشاهی که وزیرش چنین باشد؛ جای هر دو دوزخ پر از کینه است.
هوش مصنوعی: خوشا پادشاهی که در کارها وزیری چون آصف یاریگر او باشد.
هوش مصنوعی: وقتی شاه دادگر با چنین وزیری همراه شود، این همان است که «نور علی نور» نامیدهاند.
هوش مصنوعی: شاهی چون سلیمان و وزیری چون آصف، نوری بر نور و عنبری بر عبیر است؛ یعنی نیکی بر نیکی افزوده میشود.
هوش مصنوعی: اما اگر شاه فرعون باشد و وزیرش هامان، هر دو ناگزیر به بدبختی گرفتارند.
هوش مصنوعی: آنگاه تاریکیهایی است که برخی بر برخی دیگر انباشته است؛ در روز حساب نه خرد یار آنان است و نه بخت.
هوش مصنوعی: من در فرومایگان جز بدبختی ندیدم؛ اگر تو جز این دیدهای، سلام مرا به او برسان.
هوش مصنوعی: شاه مانند جان است و وزیر مانند عقل؛ عقل تباه، روح را به تباهی و انتقال از جایگاهش میکشاند.
هوش مصنوعی: آن عقلِ فرشتهگون وقتی مانند هاروت فاسد شود، به صدها طاغوت جادو میآموزد.
هوش مصنوعی: ای سلطان، عقل جزئی را وزیر خود مکن؛ عقل کل را وزیر خود قرار ده.
هوش مصنوعی: هوای نفس را وزیر خود مساز، که جان پاک تو را از نماز و بندگی بازمیدارد.
هوش مصنوعی: زیرا هوای نفس پرحرص است و فقط حال را میبیند، ولی عقل در اندیشهٔ روز جزاست.
هوش مصنوعی: عقل هر دو چشمش به پایان کار است؛ برای رسیدن به آن گل، رنج خار را تحمل میکند.
هوش مصنوعی: گلی که فرسوده نمیشود و در خزان نمیریزد؛ باد هر بینیِ بیبویایی و نادانی از آن دور باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.