گنجور

بخش ۳۰ - سبب هجرت ابراهیم ادهم قدس الله سره و ترک ملک خراسان

 
مولوی
مولوی » مثنوی معنوی » دفتر چهارم
 

ملک برهم زن تو ادهم‌وار زود

تا بیابی هم‌چو او ملک خلود

خفته بود آن شه شبانه بر سریر

حارسان بر بام اندر دار و گیر

قصد شه از حارسان آن هم نبود

که کند زان دفع دزدان و رنود

او همی دانست که آن کو عادلست

فارغست از واقعه آمن دلست

عدل باشد پاسبان گامها

نه به شب چوبک‌زنان بر بامها

لیک بد مقصودش از بانگ رباب

هم‌چو مشتاقان خیال آن خطاب

نالهٔ سرنا و تهدید دهل

چیزکی ماند بدان ناقور کل

پس حکیمان گفته‌اند این لحنها

از دوار چرخ بگرفتیم ما

بانگ گردشهای چرخست این که خلق

می‌سرایندش به طنبور و به حلق

مؤمنان گویند که آثار بهشت

نغز گردانید هر آواز زشت

ما همه اجزای آدم بوده‌ایم

در بهشت آن لحنها بشنوده‌ایم

گرچه بر ما ریخت آب و گل شکی

یادمان آمد از آنها چیزکی

لیک چون آمیخت با خاک کرب

کی دهند این زیر و آن بم آن طرب

آب چون آمیخت با بول و کمیز

گشت ز آمیزش مزاجش تلخ و تیز

چیزکی از آب هستش در جسد

بول گیرش آتشی را می‌کشد

گر نجس شد آب این طبعش بماند

که آتش غم را به طبع خود نشاند

پس غدای عاشقان آمد سماع

که درو باشد خیال اجتماع

قوتی گیرد خیالات ضمیر

بلک صورت گردد از بانگ و صفیر

آتش عشق از نواها گشت تیز

آن چنان که آتش آن جوزریز



🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

🎜 معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

📷 پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، 📖 راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

محسن خادمی نوشته:

معنی دو لغت:
سریر: تخت آراسته. تخت پادشاه
ناقور: نای بزرگ، صور، بوق بزرگ.

کلمۀ ” غدا” در مصرع زیر اصلاح شود:
پس غدای عاشقان آمد سماع: غدا —-> غذا

شکسپیر نیز دقیقه ای به این مضمون دارد:
.Music is food of love
موسیقی غذای عشق [عاشقان] است.
یا
If music be the food of love, play on
اگر موسیقی غذای روح است،. پس بنوازید.

👆⚐

سودابه مهیجی نوشته:

بیت ۱۴: کُمیز :=ادرار

👆⚐

محسن زرگرنژاد نوشته:

یقیناً موسیقى غذاى روح است ، در غیر اینصورت خداوند متعال (در قرآن کریم ) در بهشت وعدهء درختى بنام طوبى که از هر برگش یه نغمهء مطرنم موسیقى پخش میشود را به بهشتیان نمیداد . پس مهم اینه که خلق و خوى انسانهاى منتخب براى بهشت را در این دنیا کسب کنیم و آنگاه لیاقت استفادهء صحیح از تمام نعمتهاى خداى تبارک و تعالى را در همه جا خواهیم داشت ، تمام خلقت خداوند نعمت و رحمتِ محضه ، لیکن ما با جهالت از این نعمات ممکن است که به اشتباه استفاده کنیم براى مثال از تیغ هاى تیز هم براى جراحى هاى درمانى و هم بعنوان ابزارى براى دزدى و کشتار استفاده میشود و حرام و حلالها با شئونات بشر تجویز میشه .

👆⚐

طلا نوشته:

کلمه تنبور که یکی از قدیمی ترین سازهای زهی زخمه ای است در اینجا با طنبوره عربی اشتباه گرفته شده . در واقع در شعر مولانا منظور همین تنبور است که یک ساز عرفانی و مقامیست .
کلمه * تنبور به اینگونه صحیح می باشد.

👆⚐

لیلا همایون پور نوشته:

نــالــه سرنـــا و تهدیـــد دهــــــل
چــیزکی مــاند بدان ناقـور کل
پــس حکیمــان گفته اند این لحنهــا
از دوار چــــرخ بگرفتیم مـــــا
بانگ گردشهای چرخ است این که خلق
می سرایندش به تنبور و به حلق
مــــا همه اجـــزای آدم بـــــوده ایم
در بهشت این لحنها بشنوده ایم
گــر چه بر مــا ریخت آب و گل شکی
یــــادمان آیـد از آنها انـــدکی
این پنج بیت در وب سایت آوای جاوید توسط حمیدرضا فرهنگ خوانده شده است،آدرس صفحه:http://avayejavid.com/SazoAvaz/AvayeJavid_23.html

👆⚐

سمانه نوشته:

نــالــه سرنـــا و تهدیـــد دهــــــل
چــیزکی مــاند بدان ناقـور کل
پــس حکیمــان گفته اند این لحنهــا
از دوار چــــرخ بگرفتیم مـــــا
بانگ گردشهای چرخ است این که خلق
می سرایندش به تنبور و به حلق
مــــا همه اجـــزای آدم بـــــوده ایم
در بهشت این لحنها بشنوده ایم
گــر چه بر مــا ریخت آب و گل شکی
یــــادمان آیـد از آنها انـــدکی
این پنج بیت در وب سایت آوای جاوید توسط حمیدرضا فرهنگ خوانده شده است،آدرس صفحه:
avayejavid.com/bange-gardeshha/

👆⚐

فرزام نوشته:

حضرت مولانا نظر حکیمان و مومنان را درباره‌ی موسیقی بیان می کند. در باره‌ی آنچه مومنان می گویند آشکار است. به گمان اهل ایمان و عارفان، ما این نغمه ها را در بهشت شنوده ایم و از آنجا به یاد‌ داریم. ولی حکیمان بر این باورند که نواختن تنبور و آواز خوانده بانگ و آوای گردش روزگار است.

👆⚐

دریای سخن