این عجب‌تر که بریشان می‌گذشت
صد هزاران خلق از صحرا و دشت
ز آرزوی سایه جان می‌باختند
از گلیمی سایه‌بان می‌ساختند
سایهٔ آن را نمی‌دیدند هیچ
صد تفو بر دیده‌های پیچ پیچ
ختم کرده قهر حق بر دیده‌ها
که نبیند ماه را بیند سها
ذره‌ای را بیند و خورشید نه
لیک از لطف و کرم نومید نه
کاروانها بی نوا وین میوه‌ها
پخته می‌ریزد چه سحرست ای خدا
سیب پوسیده همی‌چیدند خلق
درهم افتاده به‌یغما خشک‌حلق
گفته هر برگ و شکوفه آن غصون
دم بدم یا لیت قوم یعلمون
بانگ می‌آمد ز سوی هر درخت
سوی ما آیید خلق شوربخت
بانگ می‌آمد ز غیرت بر شجر
چشمشان بستیم کلا لا وزر
گر کسی می‌گفتشان کین سو روید
تا ازین اشجار مستسعد شوید
جمله می‌گفتند کین مسکین مست
از قضاء الله دیوانه شدست
مغز این مسکین ز سودای دراز
وز ریاضت گشت فاسد چون پیاز
او عجب می‌ماند یا رب حال چیست
خلق را این پرده و اضلال چیست
خلق گوناگون با صد رای و عقل
یک قدم آن سو نمی‌آرند نقل
عاقلان و زیرکانشان ز اتفاق
گشته منکر زین چنین باغی و عاق
یا منم دیوانه و خیره شده
دیو چیزی مر مرا بر سر زده
چشم می‌مالم به‌هر لحظه که من
خواب می‌بینم خیال اندر زمن
خواب چه بود بر درختان می‌روم
میوه‌هاشان می‌خورم چون نگروم
باز چون من بنگرم در منکران
که همی‌گیرند زین بستان کران
با کمال احتیاج و افتقار
ز آرزوی نیم غوره جانسپار
ز اشتیاق و حرص یک برگ درخت
می‌زنند این بی‌نوایان آه سخت
در هزیمت زین درخت و زین ثمار
این خلایق صد هزار اندر هزار
باز می‌گویم عجب من بی‌خودم
دست در شاخ خیالی در زدم
حتی اذا ما استیاس الرسل بگو
تا بظنوا انهم قد کذبوا
این قرائت خوان که تخفیف کذب
این بود که خویش بیند محتجب
در گمان افتاد جان انبیا
ز اتفاق منکری اشقیا
جائهم بعد التشکک نصرنا
ترکشان گو بر درخت جان بر آ
می‌خور و می‌ده بدان کش روزیست
هر دم و هر لحظه سحرآموزیست
خلق‌گویان ای عجب این بانگ چیست
چونک صحرا از درخت و بر تُهیست
گیج گشتیم از دم سوداییان
که به نزدیک شما باغست و خوان
چشم می‌مالیم اینجا باغ نیست
یا بیابانیست یا مشکل رهیست
ای عجب چندین دراز این گفت و گو
چون بود بیهوده ور خود هست کو
من همی‌گویم چو ایشان ای عجب
این چنین مُهری چرا زد صنع رب
زین تنازعها محمد در عجب
در تعجب نیز مانده بولهب
زین عجب تا آن عجب فرقیست ژرف
تا چه خواهد کرد سلطان شگرف
ای دقوقی تیزتر ران هین خموش
چند گویی چند چون قحطست گوش
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ پنهان بودن درختانی است که خیل عظیمی از مردم در طلب سایه و میوه‌هایشان به بیراهه می‌روند و به جای میوه‌های گرانبها، مشغول چیدن سیب‌های پوسیده هستند. این درختان از چشم آنها مخفی‌اند و مردم به دلیل قهر الهی نمی‌توانند آنها را ببینند. با وجود آواز درختان که آنها را به سوی خود می‌کشاند، خلق بی‌خبر از ارزش واقعی آن میوه‌ها غافل‌اند و به جای دوستی و فهم، در تردید و انکار غوطه‌ورند. شاعر از تحیر خود در برابر این ناآگاهی و ناامیدی به روشنی سخن می‌گوید و بر این نکته تأکید می‌کند که عاقلان و فرزانگان نیز در درک این حقیقت، دچار اشتباه و سرگردانی شده‌اند.
هوش مصنوعی: این بسیار شگفت‌آور است که آنها از کنار این درختان می‌گذشتند در حالی که صدها هزار نفر از میان دشت و صحرا عبور می‌کردند.
هوش مصنوعی: به خاطر آرزوی سایهٔ آن درختان جان خود را می‌باختند و از یک گلیم، سایه‌بان درست می‌کردند.
هوش مصنوعی: آنها سایهٔ این درختان را نمی‌دیدند و برای همین با حیرت و ناامیدی به چشم‌های خود لعنت می‌کردند.
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر خشم و غضبش، بر چشمان مردم پرده‌ای انداخته است؛ به طوری که آنها نمی‌توانند ماه (نماد حقیقت و زیبایی) را ببینند و تنها سها (ستاره‌ای دیگر) را می‌بینند.
هوش مصنوعی: انسان تنها می‌تواند ذره‌ای از حقیقت را ببیند و نه خورشید را به‌طور کامل. اما او نباید از لطف و کرم خدا ناامید باشد.
هوش مصنوعی: ای خدا، کاروانها در حالت ناموزونی قرار دارند و میوه‌های ن ripe (پخته) در حال ریختن هستند؛ این چه جادویی است؟
هوش مصنوعی: مردم در حال چیدن سیب‌های پوسیده‌ای هستند که بر زمین افتاده و به سرقت رفته است. این سیب‌های خشک و بی‌ارزش نشان‌دهندهٔ چیزهایی است که دیگر فایده‌ای ندارند.
هوش مصنوعی: هر برگ و شکوفه از آن درختان می‌گوید، ای کاش قوم (مردم) می‌دانستند (که این درختان چه ثمراتی دارند).
هوش مصنوعی: از هر درخت صدایی به سمت ما می‌آمد و دعوت می‌کرد که ای مردم بیچاره، به سوی ما بیایید.
هوش مصنوعی: صدای درختان به دلیل غیرتی که داشتند، چشمان ما را از دیدن آنها بسته بود و نمی‌توانستیم به آنها نزدیک شویم.
هوش مصنوعی: اگر کسی به شما می‌گفت که از این درختان بهره‌مند خواهید شد، به سمت آن درختان بروید.
هوش مصنوعی: می‌گفتند که این انسان فقیر و بیچاره، به خاطر تقدیر الهی، دیوانه و مست شده است.
هوش مصنوعی: این شخص مسکین، به خاطر افکار عمیق و طولانی‌اش و همچنین به واسطهٔ دشمنی که در اثر ریاضت کشیدن پیدا کرده، مثل پیاز فاسد و خراب شده است.
هوش مصنوعی: مولانا در این بیت به حال حیرت و شگفتی خود اشاره می‌کند که چرا مردم درک درستی از حقیقت ندارند و در این بی‌خبری به سر می‌برند. او از خداوند پرسش می‌کند که جدایی و اشتباه این مردم چه دلیلی دارد.
هوش مصنوعی: مردم با افکار و نظرات مختلف و با عقل‌های گوناگون، حتی یک قدم هم به درک حقیقت نزدیک نمی‌شوند.
هوش مصنوعی: عاقلان و هوشمندان آنها به خاطر توافقی که با هم دارند، وجود چنین باغی (باغ معرفت یا عشق) را انکار می‌کنند.
هوش مصنوعی: شاید من دیوانه‌ام و دچار اشتباه شده‌ام، که دیو (نماد شر یا جنون) چیزی در سرم گذاشته است.
هوش مصنوعی: در هر لحظه‌ای که خواب می‌بینم، با چشمانم به تعبیرات و تصوراتم می‌نگرم و آنها را همچون خیال، لمس و بررسی می‌کنم.
هوش مصنوعی: خواب چه بود؟ من در عالم خواب به درختان می‌روم و میوه‌هایشان را می‌چشم و می‌خورم، وقتی که به آنها می‌نگرم.
هوش مصنوعی: چون دوباره به منکران نگاه می‌کنم، می‌بینم که از این باغ زیبا دور می‌مانند و چیزی از آن نمی‌چشند.
هوش مصنوعی: این بیت به بیان حالتی از انسان‌ها اشاره دارد که با تمام نیاز و ناتوانی خود، آرزوی رسیدن به چیزی را دارند و حتی حاضرند به خاطر آن آرزو جان خود را فدای آن کنند. در اینجا «نیم غوره» به یک آرزوی ناکام و اندک اشاره دارد که ارزش بالایی برای فرد دارد.
هوش مصنوعی: این بی‌نوایان به خاطر اشتیاق و حرص‌شان، به شدت به یک برگ درخت حمله می‌کنند و فریاد می‌زنند.
هوش مصنوعی: مردم از درخت و میوه‌های آن دور هستند و به خاطر بی‌خبری‌شان از این نعمت‌ها، در واقع صدها هزار نفر در هر زمان و مکان دچار نقص و کمبود شده‌اند.
هوش مصنوعی: من دوباره می‌گویم چقدر شگفت‌آور است که من بی‌خود، دستم را به شاخ و برگ خیالی زده‌ام.
هوش مصنوعی: در این بیت به مراحل سخت و ناامیدی پیامبران اشاره می‌شود، به‌گونه‌ای که حتی زمانی که آنان در تشنگی و ناامیدی به سر می‌برند، برخی فکر می‌کنند که آنها دروغگو هستند. این بازتابی از چالش‌ها و مشکلاتی است که پیامبران در طول راه خود با آنها مواجه می‌شوند و تعبیر از فشارهایی که بر آنها می‌آید، حتی به حدی که در باور مردم ممکن است به دروغگویی متهم شوند.
هوش مصنوعی: این بیان به این معناست که خوانندهٔ قرآن، یعنی پیامبر، به خاطر فریب و دروغی که دیگران می‌زنند، باید خود را در حالت پنهانی ببیند و از آن اجتناب کند. این اشاره به این دارد که او باید با دیدهٔ خود به حقیقت و درستی ایمان داشته باشد تا از کذب و دروغ‌های مردم مصون بماند.
هوش مصنوعی: جان انبیا (پیامبران) به خاطر اتفاقی که از سوی کسانی که منکر حقایق هستند (اشقیا) برایشان پیش آمد، دچار تردید و گمان شد.
هوش مصنوعی: جایگاه ما بعد از تردید و شک، پیروزی ماست. ترک‌ها که نماد سختی‌ها و دشواری‌ها هستند، بر درخت جان ما تکیه کرده‌اند.
هوش مصنوعی: همان‌طور که روز به روز و لحظه به لحظه، چیزهای جدید و شگفت‌انگیزی وجود دارد، باید از می (نوشیدنی) بنوشی و به دیگران نیز بدهی، زیرا همواره در زندگی چیزهایی جدید و سحرآمیز در حال ظهور است.
هوش مصنوعی: مردم می‌گویند که این صدا چیست، در حالی که صحرا خالی از درخت و سبزه است.
هوش مصنوعی: ما در اثر سخنان دیوانه‌وار عده‌ای سردرگم و گیج شده‌ایم که می‌گویند در نزدیکی شما باغی وجود دارد و مهمانی برپاست.
هوش مصنوعی: ما از دیدن باغی که به آن اشاره می‌شود، ناامید و سردرگم هستیم و در این مکان یا بیابانی وجود دارد یا راه رسیدن به باغ، سخت و دشوار است.
هوش مصنوعی: چقدر عجیب است که این گفت‌وگو این‌قدر طولانی شده، در حالی که اگر خود شخصی وجود نداشته باشد، این گفتگو بیهوده است.
هوش مصنوعی: من نیز در تعجبم، چرا اینچنین مهر و نشانی بر این خلق زده شده است، در حالی که خداوند (رب) صانع و آفریننده است.
هوش مصنوعی: محمد (پیامبر اسلام) از این دعواها و درگیری‌ها در شگفتی است، زیرا بولهب (عموی او) نیز در حیرت و تعجب به سر می‌برد.
هوش مصنوعی: از این تعجب تا آن تعجب تفاوتی عمیق وجود دارد؛ باید دید سلطان بزرگ (خدا) چه کار خواهد کرد.
هوش مصنوعی: ای دقوقی (نوازنده معروف) هرچه تندتر بران، سکوت کن! چرا که چه فایده دارد که مدام سخن بگویی وقتی که دیگران گوش شنوا ندارند و در قحطی کلام قرار دارند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.