زید را اکنون نیابی کو گریخت
جست از صفّ نعال و نعل ریخت
تو که باشی زید هم خود را نیافت
همچو اختر که برو خورشید تافت
نه ازو نقشی بیابی نه نشان
نه کهی یابی به راه کهکشان
شد حواس و نطقِ باپایان ما
محو نور دانش سلطان ما
حسها و عقلهاشان در درون
موج در موج لدینا محضرون
چون بیاید صبح وقت بار شد
انجم پنهان شده بر کار شد
بیهشان را وادهد حق هوشها
حلقه حلقه، حلقه‌ها در گوشها
پای‌کوبان دست‌افشان در ثنا
ناز نازان ربَّنا اَحیَیتَنا
آن جُلود و آن عِظامِ ریخته
فارسان گشته غبار انگیخته
حمله آرند از عدم سوی وجود
در قیامت هم شکور و هم کنود
سر چه می‌پیچی کنی نادیده‌ای
در عدم ز اول نه سر پیچیده‌ای
در عدم افشرده بودی پای خویش
که مرا کی برکند از جای خویش
می‌نبینی صُنع ربّانیت را
که کشید او موی پیشانیت را
تا کشیدت اندرین انواع حال
که نبودت در گمان و در خیال
آن عدم او را هماره بنده است
کار کن دیوا سلیمان زنده است
دیو می‌سازد جفان کالجواب
زهره نه تا دفع گوید یا جواب
خویش را بین چون همی‌لرزی ز بیم
مر عدم را نیز لرزان دان مقیم
ور تو دست اندر مناصب می‌زنی
هم ز ترس است آن که جانی می‌کنی
هرچه جز عشق خدای احسنست
گر شکرخواریست آن جان کندنست
چیست جان کندن سوی مرگ آمدن
دست در آب حیاتی نازدن
خلق را دو دیده در خاک و ممات
صد گمان دارند در آب حیات
جهد کن تا صد گمان گردد نود
شب برو ور تو بخسپی شب رود
در شب تاریک جوی آن روز را
پیش کن آن عقل ظلمت‌سوز را
در شب بدرنگ بس نیکی بود
آب حیوان جفت تاریکی بود
سر ز خفتن کی توان برداشتن
با چنین صد تخم غفلت کاشتن
خوابْ‌مرده لقمه مرده یار شد
خواجه خفت و دزد شب بر کار شد
تو نمی‌دانی که خصمانت کیند
ناریان خصمِ وجود خاکیند
نار خصم آب و فرزندان اوست
همچنانک آب خصم جان اوست
آب آتش را کشد زیرا که او
خصم فرزندان آبست و عدو
بعد از آن این نار نار شهوتست
کاندرو اصل گناه و زلتست
نار بیرونی به آبی بفسرد
نار شهوت تا به دوزخ می‌برد
نار شهوت می‌نیارامد به آب
زانک دارد طبع دوزخ در عذاب
نار شهوت را چه چاره نور دین
نورکم اطفاء نار الکافرین
چه کشد این نار را نور خدا
نور ابراهیم را ساز اوستا
تا ز نار نفس چون نمرود تو
وا رهد این جسم همچون عود تو
شهوت ناری به راندن کم نشد
او بماندن کم شود بی هیچ بد
تا که هیزم می‌نهی بر آتشی
کی بمیرد آتش از هیزم‌کِشی
چونک هیزم باز گیری نار مرد
زانک تقوی آب سوی نار برد
کی سیه گردد ز آتش روی خوب
کو نهد گلگونه از تقوی القلوب
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، مولانا به حکایت زید اشاره می‌کند که نشان‌دهنده فرار او از صف مردم و ناپیدا شدنش است. او به ما می‌آموزد که شناخت و درک از حقایق هستی فراتر از حس و عقل است و در این مسیر، جستجوی حقیقت به شناختی عمیق و روحانی نیاز دارد. همچنین، در وصف وجود و عدم، مولانا به چالش‌های نفس، شهوت و عذاب آنها اشاره می‌کند. او تأکید دارد که برای غلبه بر آتش شهوت و تمایلات دنیایی، باید نور ایمان و تقوی را به کار گرفت. شاعر با زبانی نمادین به پیوند و تعادل میان وجود و عدم، علم و نادانی، و نیکوکاری و بدی می‌پردازد و در نهایت مخاطب را به تلاش برای شناخت و به‌دست آوردن حقیقتی عمیق‌تر دعوت می‌کند.
هوش مصنوعی: زید را اکنون نمی‌توانی پیدا کنی، زیرا او از جمعیت فرار کرده و به دوری رفته است و مانند نعل‌هایی که از پا می‌افتند، از میان رفته و در صفاتی که به او نسبت داده شده، نشانی از او نیست.
هوش مصنوعی: وقتی تو هم مثل زید خودت را گم کرده‌ای، مانند ستاره‌ای می‌مانی که در مقابل تابش خورشید، نورش ناپدید می‌شود.
هوش مصنوعی: تو از او هیچ نشانی نمی‌توانی بگیری و در این مسیر کهکشان هم نمی‌توانی او را پیدا کنی.
هوش مصنوعی: حسها و گفتارهای ما که محدود و ناتمام است، در برابر نور و دانایی سلطان ما (خدا یا حقیقت) ناپدید و محو شده است.
هوش مصنوعی: حسها و عقل‌های آنها در درون مثل امواج دریا در حضور ما قرار دارند.
هوش مصنوعی: هنگامی که صبح فرا برسد، ستارگان پنهان می‌شوند و دوباره به کار خود مشغول می‌گردند.
هوش مصنوعی: خداوند با حکمت و تدبیر خود، به هر شخصی هوش و درک خاصی می‌دهد و این درک‌ها مانند حلقه‌هایی در گوشها وجود دارند که به هم متصل‌اند.
هوش مصنوعی: افرادی با شادی و سرزندگی در حال دعا و تمجید هستند و با اظهار محبت و شکرگزاری، خدا را سراغ می‌گیرند و می‌گویند: «خداوندا، تو ما را زنده کردی.
هوش مصنوعی: حالت‌های بی‌حرکتی و اجزای بدن‌ای که بر زمین افتاده‌اند، به سوی زیبایی و شجاعت تبدیل شده‌اند و مانند گرد و غبار در حال پراکنده شدن‌اند.
هوش مصنوعی: در قیامت، افرادی از عدم به سوی وجود حمله‌ور می‌شوند که هم شکرگزار هستند و هم ناسپاس.
هوش مصنوعی: چرا به سمت نادیده‌ای می‌پیچی، در حالی که از همان ابتدا در عدم (نیستی) بودی و نه در ظاهر پیچیده‌ای؟
هوش مصنوعی: در حالت عدم، پای خود را فشرده و محکم نگه داشته بودی، حالا که من چگونه می‌توانم تو را از این وضعیت ثابت خارج کنم؟
هوش مصنوعی: تو نمی‌بینی که خداوند چه آفرینشی کرده است، چرا که او موهای پیشانی‌ات را به سمت خود کشیده است.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ تو را به گونه‌های مختلفی در حالات گوناگون کشانده است، حال آنکه خودت هیچ تصوری از این شرایط و اوضاع نداشتی و نمی‌توانستی آنها را در ذهن یا خیال خود تصور کنی.
هوش مصنوعی: عدم (نیستی) همیشه تحت تسلط و کنترل آن «او» (خداوند) است. بنابراین، باید توجه کرد که دیو سلیمان (آن نیروی منفی و شیطانی) همچنان وجود دارد و زنده است و از این بُعد به کارهایش ادامه می‌دهد.
هوش مصنوعی: دیو، یعنی نیروی شر، به اوج قدرت و توانایی خود می‌رسد و ریشه‌های اسلام را تهدید می‌کند؛ او نمی‌خواهد به هیچ دلیلی پاسخگو باشد.
هوش مصنوعی: خودت را ببین که چگونه از ترس، می‌لرزی. بدان که عدم (یعنی نیستی یا مرگ) نیز همانند تو ترسناک است و باید بترسید.
هوش مصنوعی: اگر تو به مقام‌ها و موقعیت‌ها دست پیدا می‌کنی، این کار نیز از روی ترس است که جانت را در معرض خطر قرار می‌دهی.
هوش مصنوعی: هر چیزی که به جز عشق خداوند، که برترین نعمت است، باشد، اگر به نظر خوب و شیرین بیاید، در واقع مثله مرگ است و به معنای واقعی جان کندن است.
هوش مصنوعی: کنار رفتن از زندگی و مرگ، شبیه جان کندن است و این که انسان به آب حیات نزدیک نشود، مثل این است که دستش را در آن آب نگذارد.
هوش مصنوعی: انسان‌ها در زندگی با دو چشم به مشکلات و مرگ می‌نگرند و در این حال، نسبت به آب حیات (آب زندگی‌بخش و جاودانه) افکار و گمان‌های مختلفی دارند.
هوش مصنوعی: تلاش کن تا گمان‌هایت به صد برسد، زیرا اگر در نود شب تلاش کنی، در حقیقت، شب از دست خواهد رفت و تو بی‌نتیجه خواهی ماند.
هوش مصنوعی: در شب تاریک، تلاش کن که روز را جلو بیندازی و آن عقل و فکری که میتواند ظلمت را از بین ببرد، به کار بگیری.
هوش مصنوعی: در شب سیاه و تیره، کارهای نیک و خوبی بسیار است، زیرا زندگی و حیات در دل این تاریکی نهفته است.
هوش مصنوعی: چگونه می‌توان از خواب بیدار شد و به فکر برخاست وقتی که با کاشتن صد تخم غفلت در خواب به سر می‌بریم؟
هوش مصنوعی: شخصی که در خواب است و غافل، به مانند لقمه‌ای مرده است که در اختیار یار (دوست یا معشوق) قرار می‌گیرد. در این حال، شخصی زمزمه شبانه را در حال دزدی یا فریب می‌بیند و در خواب غفلت به سر می‌برد.
هوش مصنوعی: تو نمی‌دانی که دشمنان چه کسانی هستند؛ آتش‌زنه‌های دشمن وجود انسان‌های مادی هستند.
هوش مصنوعی: آتش دشمن آب و موجودات زنده‌ای است که از آب نشأت می‌گیرند، همانطور که آب دشمن جان و روح انسان است.
هوش مصنوعی: آب، آتش را خاموش می‌کند زیرا آتش دشمن فرزندان آب است و با آنها در تضاد است.
هوش مصنوعی: این نار، یعنی آتش شهوت، منشأ اصلی گناه و لغزش‌هاست.
هوش مصنوعی: آتش شهوت مانند آتش بیرونی است که با آب خاموش می‌شود، اما این آتش باعث می‌شود انسان را به دوزخ ببرد و عذابش کند.
هوش مصنوعی: آتش شهوت با آب آرام نمی‌گیرد، زیرا طبیعت آن مانند آتش دوزخ است که در عذاب دائماً شعله‌ور است.
هوش مصنوعی: نار شهوت، که به معنای آتش شهوت است، راهی جز نور دین و ایمان ندارد که آن را خاموش کند؛ ایمان میتواند آتش را، که مربوط به کافران است، خاموش کند.
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم این اشاره دارد که نور خدا و نور ابراهیم (پیامبر الهی) میتواند شعله‌های آتش شهوت و نفس را خاموش کند. به عبارتی، ایمان و نور الهی قدرت غلبه بر خواسته‌های نفسانی را دارند و می‌توانند انسان را از آتش گناه و وسوسه نجات دهند.
هوش مصنوعی: اگر نفس‌ات، مانند نمرود که در برابر ابراهیم قرار داشت، از آتش حرص و شهوت رهایی یابد، این جسمِ تو نیز مانند چوب عود، به آسانی و بدون مشکل خواهد سوخت.
هوش مصنوعی: میل و هوس مانند آتش است که با راندن و دور کردن کم نمی‌شود، بلکه با ماندن و تحمل کردن کاهش می‌یابد و بدون هیچ ضرری این کار انجام می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر هیزم به آتش بیفزایی، تا زمانی که هیزم در آن می‌افکنی، آتش نمی‌میرد.
هوش مصنوعی: اگر هیزم را از آتش بگیری، آتش می‌میرد؛ چون تقوی مانند آبی است که آتش را خاموش می‌کند.
هوش مصنوعی: کسی که چهره‌اش زیباست و با تقوای قلب خود، گلابی از عمل نیکو به دیگران می‌زند، هرگز زیر تأثیر آتش و غم نمی‌رود و چهره‌اش سیاه نمی‌شود.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.