گنجور » مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاش‌تر ازین مگو و متابعت نگهدار

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	مثنوی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۱۲

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: پیامبر اسلام به زید هشدار می‌دهد که راز خاصی را فاش نکند و به تبعیت خود ادامه دهد. او می‌گوید که اصحابش همچون ستاره‌ها راهنمایانی هستند و هر کس که در تاریکی زندگی‌اش باشد، نباید خود را به نور آفتاب منسوب کند. او توضیح می‌دهد که خود نیز از تاریکی به نور وحی دست یافته و نور الهی را به دل انسان‌ها منتقل کرده است. زید باید از وسوسه‌ها و رنج‌ها رهایی یابد و قلبش را از علوم دنیوی پاک کند تا رابطه‌ای مستقیم با حق برقرار کند. پیامبر به او می‌آموزد که تا زمانی که در این مسیر حق را درک نکرده، نباید به افشاگری بپردازد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# گفت پیغامبر که اصحابی نجوم

ره‌روان را شمع و شیطان را رجوم

هوش مصنوعی: پیامبر (ص) فرمود که دوستان من مانند ستاره‌های درخشان در آسمان هستند و راهنمایان خوبی برای رهروانند، اما شیطان مانند سنگی است که برای دور کردن مردم از مسیر حق قرار داده شده است.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# هر کسی را گر بدی آن چشم و زور

کو گرفتی ز آفتابِ چرخْ نور

هوش مصنوعی: هر کسی اگر بدی ببیند، قدرت و نگاه او را از نور خورشید آسمان (حقایق روشن) گرفته‌ای.

# کی ستاره حاجتستی ای ذلیل

که بدی بر نور خورشید او دلیل

هوش مصنوعی: ای ذلیل، چه زمانی می‌خواهی به ستاره‌ای که نیاز توست، برای خود دلیل بیاوری، در حالی که بدی تو خود نشان‌دهندهٔ نور خورشید است؟

# ماه می‌گوید به خاک و ابر و فی

من بشر بودم ولی یوحی الی

هوش مصنوعی: ماه می‌گوید من از خاک و ابر به دنیا آمده‌ام، اما روحی از سماوات (آسمان) به من وحی می‌شود.

# چون شما تاریک بودم در نهاد

وحی خورشیدم چنین نوری بداد

هوش مصنوعی: من وقتی که در وجودم تاریکی بود، وحی مانند خورشیدی در درونم نوری به من بخشید.

# ظلمتی دارم به نسبت با شموس

نور دارم بهر ظلمات نفوس

هوش مصنوعی: من در مقایسه با خورشید، که نماد روشنی و آگاهی است، در تاریکی و جهل به سر می‌برم. اما از سوی دیگر، از طریق نیروی نورانی پیامبر، در دلم نوری دارم که می‌تواند بر تاریکی‌های جان انسان‌ها تأثیر بگذارد.

# زان ضعیفم تا تو تابی آوری

که نه مرد آفتاب انوری

هوش مصنوعی: من به خاطر ضعف و ناتوانی‌ام از تو انتظار دارم که قوی‌تر و پرتوان‌تر شوی، چرا که من نمی‌توانم در برابر آفتابِ روشنی تو مقاومت کنم.

# همچو شهد و سرکه در هم بافتم

تا سوی رنج جگر ره یافتم

هوش مصنوعی: کنار هم قرار دادن شیرینی شهادت و تلخی غم، باعث شده که به رنج و زحمتی که بر جگر انسان است، دست یابم.

# چون ز علت وا رهیدی ای رهین

سرکه را بگذار و می‌خور انگبین

هوش مصنوعی: وقتی از دلایل و عوامل رنج‌آور رها شدی، ای کسی که از دردهای زندگی آزاد شده‌ای، بهتر است سرکه را کنار بگذاری و به جای آن، عسل بخوری و لذت زندگی را تجربه کنی.

# تخت دل معمور شد پاک از هوا

بین که الرحمن علی العرش استوی

هوش مصنوعی: دل انسان به‌طور کامل از هر نوع هوای نفس پاک و منزه شده است، زیرا گرمای محبت خداوند که بر عرش نشسته است، در این دل قرار گرفته است.

# حکم بر دل بعد ازین بی واسطه

حق کند چون یافت دل این رابطه

هوش مصنوعی: بعد از این، حق به‌طور مستقیم بر دل فرمان می‌دهد، زیرا دل چنین ارتباطی را یافته است.

# این سخن پایان ندارد زید کو

تا دهم پندش که رسوایی مجو

هوش مصنوعی: این سخن هرگز تمام نمی‌شود، زید، تو تا زمانی که این پند را به او برسانی، خود را رسوا نکن.

بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاش‌تر ازین مگو و متابعت نگهدار به خوانش بامشاد لطف آبادی
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاش‌تر ازین مگو و متابعت نگهدار به خوانش عندلیب

بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاش‌تر ازین مگو و متابعت نگهدار به خوانش فاطمه زندی

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، دوشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۰۱:۱۰ نوشته:

شمع به فارسی سپندار می شود .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، دوشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۰۱:۱۲ نوشته:

شمس در زبانهای پیش از عربی و عبری نیز وجود داشته است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمد رضا در ‫۹ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۱۹ نوشته:

آنچه در بیت اول آمده اشاره به حدیث " اصحابی کالنجوم بایهم اقتدیتم اهتدیتم " دارد که چه با بررسی روایی و چه به حکم عقل دارای اشکالات فراوانی است . آنچه از بررسی تاریخ اسلام حد فاصل رحلت پیامبر تا حدود سی الی چهل سال پس از آن برمی آید آنست که اصحاب پیامبر در موارد بسیاری تعارضات و اختلافات شدیدی داشته اند حتی گاهی کار به جنگ و خونریزی کشیده شده چنان که در جنگ های جمل و صفین یا در واقعه قتل خلیفه سوم یا در ماجرای مالک بن نویره و ... به وضوح قابل مشاهده است . البته جناب مولوی بر اساس عقاید مذهب خود سخن گفته و اشکالی هم ندارد . اما آنچه در برخی سایت ها می بینیم آن است که برخی سعی در کشف مذهب و عقاید بزرگانی چون مولوی دارند تا مذهب حق را بیابند . به جرات می توان گفت این شیوه بدترین شیوه برای یافتن مذهب حق است چرا که شیوه ای " شخص محور " است به جای آن که " حق محور " باشد . مولوی نیز خالی از تعصبات مذهبی نبوده و برخی عقاید را بدون تحقیق پذیرفته می دانسته است . هم چنین در کتاب "نقدی بر حدیث اصحابی کالنجوم " صحت این روایت از جهت روایی و تاریخی بررسی شده و نام برخی علمای بزرگ اهل سنت که حدیث فوق را رد کرده اند آمده است .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمدامین مروتی در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۵ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۱۲ نوشته:

وحی و عرش رحمان
محمدامین مروتی
مولانا در دفتر اول می گوید هم خداوند و هم ملائکه و هم علما بر تداوم و ابدی بودم خداوند شهادت می دهند ولی همه این گواهی ها در یک مرتبه نیستند این که قران این سه شهادت را با هم می آورد بدین دلیل است که هر گوشی شنوندة شهادت خدا نیست. برای عوام باید علما و برای علما باید ملائکه شهادت دهند. چنان که چشم خفاش یا انسان دچار آبریزش چشم نیز امکان دیدن نور خورشید نیست:
یشهد الله و المَلَک وَ اهلُ العلوم
انّهُ لا ربَ الّا مَن◦ یَدوم
چون گواهی داد حق، کی بود ملک
تا شود اندر گواهی مشترک؟
زان که شَعشاع و حضور آفتاب
بر نتابد چشم و دل های خراب
چون خفاشی کو تفِ خورشید را
بر نتابد، بّسکُلَد اومید را
پس ملائک نیز تجلی نور خورشید و نایب نور خداوندند:
پس ملایک را چو ما هم یار دان
جلوه‌گر خورشید را بر آسمان
کین ضیا، ما زآفتابی یافتیم
چون خلیفه بر ضعیفان تافتیم
این که در قرآن ملائک دارای دو و سه و چهار بال توصیف شده اند بدان معناست که آن ها نیز مانند ما و مانند اهلّة مختلف ماه، در مراتب مختلف معرفتی قرار دارند:
چون مَه نو یا سه روزه یا که بدر
هر ملک دارد کمال و نور و قدر
زَ اجنحه ی نورِ ثُلاثَ او رُباع
بر مراتب، هر ملک را، آن شعاع
همچو پرهای عقول اِنسیان
که بسی فرقستشان اندر میان
پس قرین هر بشر در نیک و بَد
آن ملک باشد که مانندش بُود
چشم اعمش چون که خور را بر نتافت
اختر او را شمع شد تا رَه بیافت
چنان که پیامبر هم فرمود صحابه من مانند نجوم شما را هدایت می کنند:
گفت پیغامبر که اصحابی نجوم
رهروان را شمع و شیطان را رُجوم
مولانا در اینجا تفسیری مبتکرانه از ماهیت وحی به دست می دهد که سروش در کتاب "بسط تجربة نبوی"، بدان عنایت دارد. خلاصه سخن او این است که ارتباط با خدا برای مردم عادی و عامی باید با واسطه باشد چون تاب نور آفتاب را ندارند. چنان که اعمش یعنی کسی که آبریزش دارد به واسطة این بیماری قادر به دین نور نیست. پس مطابق حدیث، اصحاب نسبت به زمین و زمینیان به مثابة ستارگان و پیامبر به مثابه ماه اند. اما حدیثی هم داریم که عرش رحمان قلب انسان مومن است. اگر مومن به جایی برسد که خداوند در قلبش خانه کند، آنگاه بدو هم وحی مستقیم می شود:
هر کسی را گر بُدی آن چشم و زور،
کو گرفتی ز آفتاب چرخ، نور؟
کی ستاره حاجَتَستی ای ذلیل،
که بُدی بر نور خورشید، او دلیل؟
ماه همان پیامبر است که می گوید من هم مثل شما بشرم با این تفاوت که به واسطة ثیقل دل، به من وحی هم می شود:
ماه می‌گوید به خاک و ابر و فَی:
من بشر بودم ولی یوحی اِلَیّ
چون شما تاریک بودم در نهاد
وحیِ خورشیدم چنین نوری بداد
ظلمتی دارم به نسبت با شموس
نور دارم بهرِ ظلماتِ نفوس
من پیامبر به زبان تو سخن می گویم چون تاب نور وحی را نداری:
زان ضعیفم تا تو تابی آوری
که نه مردِ آفتاب انوری
تو بیماری و تاب خوردن عسل نداری. لذا من عسل را با سرکه و آب و روغن را با هم قاطی می کنم تا جگرت و هاضمه ات تحمل آن را داشته باشد:
همچو شهد و سرکه در هم بافتم
تا سوی رنجِ جگر ره یافتم
چون ز علّت وا رهیدی ای رهین
سرکه را بگذار و می‌خور انگبین
اگر دلت معمور و آباد شود؛ عرش رحمان و خانه خدا می شود:
تختِ دل معمور شد پاک از هوا
بین که الرّحمن، عَلَی العرش، اِستوی
حکم بر دل بعد ازین، بی واسطه
حق کند چون یافت دل، این رابطه
این سخن پایان ندارد زید کو
تا دهم پندش که رسوایی مجو

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جلیل در ‫۶ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۸ تیر ۱۳۹۹، ساعت ۲۳:۰۱ نوشته:

محمد رضا جان تو هنوز در قید و بند مذهب هستی؛ اینجا مذهب عشق ساری و جاری هست؛ سعی در اثبات حقانیت خود از طریق نفی افراد برجسته ای چون مولوی نکن

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

طاهره در ‫۶ سال قبل، یکشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۲۴ نوشته:

آقای جلیل! جسارت کرده و نظرم را بیان میکنم.
من در نوشته ی آقای محمدرضا چیزی دال بر نفی مولوی نمی بینم. اما اگر هم چنین باشد که شما می گویید، این برای اثبات خود نیست، این بیان دیدگاه است. تنها عاشقانِ عشق از نوع عشقِ مدنظر مولوی، اشعار او را نمی خوانند، همه می خوانند با هر دیدگاهی و حق اظهارنظر برای همگان هست.
شما هم حق دارید نظرتان را بگویید اما جمله دوم گویی می خواهد خیلی مودبانه بگوید: لطفا خفه شوید چرا که اینجا صرفا جای ماست که عاشق مولوی هستیم و صرفا باید از او ستایش کرد.
گویی می خواهید حق حرف زدن را از دیگران بگیرید و آن را برای خود محفوظ دارید. باادبانه نوشتید اما دم خروس عیان است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نسیم سرخوش در ‫۳ ماه قبل، چهارشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۷ نوشته:

گفت پیغامبر که اصحابی نجوم
ره‌روان را شمع و شیطان را رجوم
اشاره به دو حدیث و یک آیه قرآن دارد مصرع اول حدیث
«یاران من همچون ستارگان‌اند؛ به هر کدام اقتدا کنید، هدایت می‌یابید.»
و مصرع دوم به سوره مُلک، آیه ۵ اشاره دارد که می گوید
«ما آسمان دنیا را با چراغ‌ها (ستارگان) آراستیم و آنها را وسیله راندن شیاطین قرار دادیم.»
همچنین مضمون مشابهی در سوره صافات (آیات ۶ تا ۱۰) و سوره حجر (آیات ۱۶ تا ۱۸) نیز آمده است.
بنابراین مولانا در یک بیت، دو معنا را کنار هم آورده است:
می‌گوید: یاران پیامبر هم برای اهل هدایت چراغ راه‌اند و هم برای شیاطین و گمراه‌کنندگان، مایه شکست و دفع.

هر کسی را گر بدی آن چشم و زور / کو گرفتی ز آفتابِ چرخ نور

اگر هر انسانی توان و بینشی داشت که نور را مستقیماً از خورشید حقیقت بگیرد،

کی ستاره حاجتستی ای ذلیل / که بدی بر نور خورشید او دلیل

دیگر چه نیازی به ستارگان برای پیدا کردن راه داشت؟ ستارگان تنها برای کسانی‌اند که توان بهره‌گیری مستقیم از نور خورشید را ندارند و این نور خورشید است که دلیل روشنایی ستارگان است.

ماه می‌گوید به خاک و ابر و فی / من بشر بودم ولی یوحی الی

مصرع دوم اقتباس از سوره کهف، آیه ۱۱۰ (و نیز با همین مضمون در سوره فصلت، آیه ۶) است:

قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحَیٰ إِلَیَّ

«بگو: من فقط بشری همانند شما هستم، با این تفاوت که به من وحی می‌شود.

مولانا پیامبر را به ماه تشبیه کرده و می‌گوید:

ماه (پیامبر) به اهل زمین می‌گوید: من نیز مانند شما انسان و بشر بودم، اما خداوند بر من وحی فرستاد و به همین سبب نور هدایت یافتم.

چون شما تاریک بودم در نهاد / وحی خورشیدم چنین نوری بداد

من نیز در آغاز مانند شما از خود نوری نداشتم؛ این نور را از خورشید وحی الهی به دست آوردم.

ظلمتی دارم به نسبت با شموس / نور دارم بهر ظلمات نفوس

در برابر خورشیدهای حقیقت الهی، من نیز نوری اندک دارم؛ اما همین نور برای روشن کردن دل‌های تاریک انسان‌ها کافی است.

زان ضعیفم تا تو تابی آوری / که نه مرد آفتاب انوری

نور من به اندازه‌ای است که تو بتوانی آن را تحمل کنی؛ زیرا توان رویارویی مستقیم با خورشید حقیقت را نداری.

همچو شهد و سرکه در هم بافتم / تا سوی رنج جگر ره یافتم

سخنان شیرین و تلخ را در کنار هم آوردم تا بیماری‌های درون انسان را درمان کنم.

چون ز علت وا رهیدی ای رهین / سرکه را بگذار و می‌خور انگبین

وقتی از بیماری رهایی یافتی، دیگر داروی تلخ را کنار بگذار و از شیرینی حقیقت و رحمت الهی بهره‌مند شو.

تخت دل معمور شد پاک از هوا / بین که الرحمن علی العرش استوی

اشاره به آیه ۵ سوره طه
«خدای رحمان بر عرش استیلا و فرمانروایی دارد.»
مولانا این آیه را به معنای ظاهریِ نشستن خدا بر عرش نمی‌گیرد، بلکه آن را به عرشِ دلِ انسان کامل تأویل می‌کند.
ترجمه دقیق بیت:
تخت دل معمور شد پاک از هوا
هنگامی که تختِ دل از هوس‌های نفسانی پاک و آباد شود،
بین که الرحمن علی العرش استوی
آن‌گاه بنگر که فرمانروایی و تجلی خداوند بر عرشِ دل آشکار می‌شود.
مقصود مولانا این است که
دل انسان مانند تخت و عرش است.
تا وقتی دل پر از هواهای نفسانی، خودخواهی و دلبستگی‌های دنیوی باشد، شایسته تجلی الهی نیست.
اما وقتی دل از این آلودگی‌ها پاک شود، عرش فرمانروایی خدا می‌شود؛ یعنی اراده و هدایت الهی در آن جلوه می‌کند.
حکم بر دل بعد ازین بی‌واسطه / حق کند چون یافت دل این رابطه
یعنی وقتی دل پاک شد و با خدا پیوند یافت، خداوند بی‌واسطه آن را هدایت و تدبیر می‌کند.
پس می توان گفت
هرگاه دل از هوس‌های نفسانی پاک شود، شایسته تجلی و فرمانروایی الهی می‌گردد و انسان آثار حضور و هدایت خدا را در دل خود مشاهده می‌کند.

این سخن پایان ندارد زید کو / تا دهم پندش که رسوایی مجو

این سخن پایان ندارد؛ زید کجاست تا او را اندرز دهم که اسرار الهی را آشکار نکند و در پی رسوا کردن خود نباشد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاش‌تر ازین مگو و متابعت نگهدار

تازه‌های نرم‌افزار گنجور