نوروز بزرگم بزن ای مطرب، امروز
زیرا که بود نوبت نوروز به نوروز
برزن غزلی، نغز و دلانگیز و دلافروز
ور نیست ترا بشنو و از مرغ بیاموز
کاین فاخته زین گوز و دگر فاخته زان گوز
بر قافیهٔ خوب همیخواند اشعار
کبکان دری غالیه در چشم کشیدند
سروان سهی عبقری سبز خریدند
بادام بنان مقنعه بر سر بدریدند
شاه اسپرمان چینی در زلف کشیدند
طوطی بچگان را سلب سبز بریدند
شلوارک با پایچههای طبریوار
کبکان بیآزار که بر کوه بلندند
بیقهقهه یک بار ندیدم که بخندند
جز خاربنان جایگه خود نپسندند
بر پهلو از این نیمه ، بدان نیمه بگردند
هر ساعتکی سینه به منقار برندند
چون جزع پر سینه و چون بسد منقار
شبگیر ز گل فاختگان بانگ برآرند
گوییکه سحرگاه همی خواب گزارند
ماه سه شبه از بر گردن بنگارند
از غالیه، بیآنکه همی غالیه دارند
صدبار به روزی در، پرها بشمارند
چون نیم دبیری که غلط کرده به اشمار
چون آهوکان سم بنهند و بگرازند
گویی که همه مهرهٔ نرد شبه بازند
آن گردن مخروط هر آنگه که بیازند
دو گوشهٔ شیزین کمانی بطرازند
چون گردن سیمین طرازی بفرازند
بر فرق سر و تیر بر از شیز به دیدار
هر ساعتکی بط سخنی چند بگوید
در آب جهد جامه دگر بار بشوید
در آب کند گردن و در آب بروید
گوییکه همی چیزی در آب بجوید
چون سینه بجنباند و یک لخت بپوید
از هر سر پرش بجهد لؤلؤ شهوار
دراج کند گرد گیازار تکاپوی
از غالیه عجمی بزده بر سر هر موی
هزمان بکند بانگ نمازی به لب جوی
در سجده رود خیری با لالهٔ خودروی
تا سرخ کند گردن، تا سبز کند روی
سرخی نه به شنگرفش و سبزی نه به زنگار
باد از سمنستان به تک آمد به طلایه
تا حرب کند با سپه ابر نفایه
ابر از طرف کوه برآمد دو سه پایه
ازشرم به رخساره فروهشته وقایه
آورد لی به جوال و به عبایه
از ساحل دریا چو حمالان به کتفسار
چون باد بدو درنگرد دلش بسوزد
با کینهٔ دیرینه ازو کینه نتوزد
گاهی بکشد مشعله گاهی بفروزد
گاهی بدرد پیرهن و گاه بدوزد
گاهیش بیاموزد و گاهی بناموزد
گاهی به بیابانش برد گاه به کهسار
ابر از فزع باد چو از کوه بخیزد
با باد درآویزد و لختی بستیزد
تیغی بکشد منکر و میغی بنگیزد
آخر نه بس آید به هزیمت بگریزد
چون مهتر ما مال همه پاک بریزد
هم در بیاندازه و هم لؤلؤ شهوار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ جشن نوروز و مدح سلطان مسعود غزنوی است. شاعر از مطرب میخواهد تا برای شادی عید، نوای دلانگیزی بسراید و وصف زیباییهای طبیعت و شادابی بهار را بیان میکند. در این شعر، تصاویری از پرندگان، گلها و مراسم نوروزی به تصویر کشیده میشود و حال و هوای شادی و شادابی جاری است. شاعر همچنین به زیباییها و نعمتهای زندگی اشاره میکند و برشتی از همدلی و همبستگی در جشن نوروز را میستاید. در نهایت، شاعر با استفاده از تصاویر ادبی و خیالانگیز، عظمت سلطانی چون مسعود غزنوی را به تصویر میکشد و اهمیت این جشن را در فرهنگ و تاریخ ایران یادآور میشود.
هوش مصنوعی: امروز که نوروز بزرگ است، ای مطرب، موسیقی و شادی را سر بده، زیرا این روز نوبت جشن نوروز است.
هوش مصنوعی: اگر غزل زیبا و دلنشینی وجود دارد که روح و دل را شاد میکند، پس آن را بشنو و از آواز مرغ (آوای دلنشین) یاد بگیر.
هوش مصنوعی: این فاخته (پرندهای خوشخوان) از یکی (گوز) میخواند و آن فاخته از دیگری میخواند و در قافیهٔ زیبا اشعار خود را میسراید.
هوش مصنوعی: در این بیت، برخی از جوانان یا زیباپسندان (سروان سهی) با ظاهری دلربا و جالب، موی سر خود را به سبک خاصی آراستهاند و با دیدن محبوب خود یا زیبایی خاص، تحت تأثیر قرار گرفتهاند. «کبکان دری غالیه» به معنای زیورآلات یا زینتهای زیبای آنها است که نظر دیگران را جلب میکند.
هوش مصنوعی: هوا بوی خوش بادام و جوش شیرین را به همراه دارد و در این هوای خوش، مقنعه (پوشش سر) را از سر برداشته و کنار میزنند. شاهزاده اسپرمان که از چینی است، در زلفهای خود زیبایی و دلربایی به نمایش میگذارد.
هوش مصنوعی: طوطیها را از بچهها گرفتند و سبزبرگها را بریدند، در حالی که شلوارکی با پاچههای تنگ و رنگین بر تن دارند.
هوش مصنوعی: کبکان، حیواناتی بیآزار هستند که در کوههای بلند زندگی میکنند و من هرگز آنها را ندیدهام که یک بار هم بخندند و قهقهه بزنند.
هوش مصنوعی: کسانی که همچون خاربن (درختچهٔ خار) زندگی میکنند، تنها در جایی که هستند را نمیپسندند و به سمت دیگر (سمت دیگر که شاید بهتر باشد) میروند.
هوش مصنوعی: پرندگان هر لحظه سینهٔ خود را به منقارشان میزنند، گویی به حالت درد و نالهای زمینگیر شدهاند و مانند کسی که به شدت دچار رنج و سوزش است، این کار را میکنند.
هوش مصنوعی: در دل شب، آواز پرندگان خوشخوان (فاختگان) بلند میشود، طوری که گویی در سحرگاه خواب را ترک میکنند.
هوش مصنوعی: در عید که نور و شادی است، ماه سه شبه (به معنای ماه تازه) بر گردن گلهای خوشبو میافزاید، اما هیچکس بویی از این گلهای خوشبوی گرانبها نمیبرد.
هوش مصنوعی: پرندهها هزار بار در یک روز شمارش میشوند، مانند دبیرانی که در نوشتن عددها اشتباه کردهاند.
هوش مصنوعی: زمانی که آهوها در میدان به سرعت میدوند و فرار میکنند، به نظر میرسد که همه آنها مانند مهرههای بازی نرد در حال حرکت هستند.
هوش مصنوعی: زمانی که گردن زیبا به شکل مخروطی (که به آن شکل خاص اشاره دارد) کشیده شود، دو گوشهی آن شبیه کمانهای افراشته به نظر میرسند.
هوش مصنوعی: وقتی گردن نقرهای را بالا میبرند و تیر کمان را برای نمایش از شیز (شخصی در دربار) برمیدارند، این نشاندهندهٔ شکوه و زیبایی است که بر سر فردی میتابد.
هوش مصنوعی: هر لحظه، کسی چند کلمهای صحبت میکند و در آب تلاش میکند که لباس دیگری را دوباره بشوید.
هوش مصنوعی: در آب سر خود را فرو میبرد و غوطهور میشود، گویی که در آنجا چیزی را جستجو میکند.
هوش مصنوعی: زمانی که او سینهاش را تکان میدهد و به یکباره از هر سمت به جلو میپرد، مرواریدهای زیبا و باارزشی به شکل قطرات درخشانی از او آزاد میشود.
هوش مصنوعی: دراِج، پردهٔ نازک و لطیفی است که برای زیبایی به لباس اضافه میشود. در این بیت، گرد گیازار یعنی پیرایه و زینت لباس، و تکاپوی یعنی حرکت و جنبش. شاعر میگوید که زینتهای عجم (غیر فارسیزبانان) به سر هر موی (موهای فرد) زینت و شکوه میبخشند.
هوش مصنوعی: در زمانهای معین، ندا و صوتی از ناحیهای به گوش میرسد که در کنار جوی آبی قرار دارد و در حالتی سجده میشود، که در این حالت خیری به همراه گل لالهای که خود به خود روییده، حاصل میشود.
هوش مصنوعی: برای اینکه گردن را سرخ کند و روی را سبز نماید، نه رنگ سرخ شنگرف (نوعی رنگ قرمز) بر اثر عمل میتواند باشد و نه رنگ سبز زنگار (زنگ سبز فلز).
هوش مصنوعی: باد از سوی باغهای سمنزار به حرکت درآمده است تا با لشکر ابرهای سیاه که بارانی خواهند آورد، درگیر شود.
هوش مصنوعی: ابر از سمت کوه بیرون آمد، با دو یا سه پایه (چندین نقطه) که از شرم، صورتش را پنهان کرده است.
هوش مصنوعی: لی (یک نوع میوه) را در کیسه و زیر عبای خود برداشت و مانند حمالها از کنار دریا به دوش گرفت و حمل کرد.
هوش مصنوعی: اگر باد در حالتی به او نزدیک شود، دل او از درد و کینهای که سالها در دل داشته میسوزد و این کینه را نمیتواند فراموش کند.
هوش مصنوعی: گاهی مشعل را روشن میکند، گاهی میسوزاند، گاهی لباس را میخرد و گاهی هم آن را میدوزد.
هوش مصنوعی: گاهی چیزی به او میآموزد و گاهی او را به چیزی میآموزد؛ گاهی او را به بیابان میبرد و گاهی به کوهستان.
هوش مصنوعی: ابر به خاطر ترس از وزش باد، مانند کوهی که تکان میخورد، شروع به حرکت میکند و با باد درگیر میشود و مدتی با آن نزاع میکند.
هوش مصنوعی: انسان منکر (کسی که قوانین و اصول را انکار میکند) شمشیری خواهد کشید و در مقابل آن، میغ (کسی که در جستجوی حقیقت است) چیزی را میآفریند. اما در نهایت، انسان منکر نمیتواند به پیروزی برسد و به شکست فرار میکند.
هوش مصنوعی: چون بزرگ ما (سلطان مسعود غزنوی) همهٔ دارایی خود را به طور بیپروا و فراوان خرج کند، مانند مروارید (لؤلؤ) در جایی تاریک میدرخشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای عاشق دل داده بدین جای سپنجی
همچون شمنی شیفته بر صورت فرخار
امروز به اقبال تو، ای میر خراسان
هم نعمت و هم روی نکو دارم و سیار
درواز و دریواز فرو گشت و بر آمد
[...]
مدحت کن و بستای کسی را که پیمبر
بستود و ثنا کرد و بدو داد همه کار
آن کیست بدین حال و که بوده است و که باشد ؟
جز شیر خداوند جهان ، حیدر کرّار
این دین هدی را به مثل دایرهای دان
[...]
ای آنکه همی قصه من پرسی هموار
گویی که چگونه ست بر شاه تراکار
چیزیکه همی دانی بیهوده چه پرسی
گفتار چه باید که همی دانی کردار
ور گویی گفتار بباید ز پی شکر
[...]
این زرد تن لاغر گل خوار سیه سار
زرد است و نزار است و چنین باشد گل خوار
همواره سیه سرش ببرند از ایراک
هم صورت مار است و ببرند سر مار
تا سرش نبری نکند قصد برفتن
[...]
هنگام بهارست و جهان چون بت فرخار
خیز ای بت فرخار، بیار آن گل بیخار
آن گل که مر او را بتوان خورد به خوشی
وز خوردن آن روی شود چون گل بربار
آن گل که مر او را بود اشجار ده انگشت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.